Η πορεία που μπορεί να οδηγήσει στην άνοια δεν είναι ίδια για όλους. Υπάρχουν, όμως, ορισμένοι κοινοί παράγοντες κινδύνου που κάνουν μια διάγνωση πιο πιθανή. Ωστόσο, μια εκτενής μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Biology of Sex Differences, δείχνει ότι στους ηλικιωμένους η επίδραση αυτών των παραγόντων δεν είναι ίδια για όλους.

Ειδικότερα, ορισμένοι παράγοντες κινδύνου φαίνεται να επιβαρύνουν περισσότερο τη γνωστική λειτουργία των γυναικών σε σχέση με των ανδρών, ενώ η συσσώρευση πολλών παραγόντων κινδύνου στη διάρκεια της ζωής φαίνεται να επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου των γυναικών περισσότερο από ό,τι των ανδρών.

Με άλλα λόγια, ο ίδιος παράγοντας κινδύνου μπορεί να μην έχει την ίδια σημασία για τον εγκέφαλο μιας γυναίκας και για τον εγκέφαλο ενός άνδρα, κάτι που έχει σημασία τόσο για την έρευνα όσο και για τις θεραπείες της άνοιας.

Είναι γνωστό ότι η άνοια είναι πιο συχνή στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες, και το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής δεν εξηγεί πλήρως αυτή τη διαφορά.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι υπάρχει και κάτι άλλο, το οποίο τα νέα ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι γυναίκες μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας επειδή έχουν μεγαλύτερο αριθμό παραγόντων κινδύνου και επειδή αυτοί οι παράγοντες μειώνουν τη γνωστική λειτουργία σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι στους άνδρες», έγραψαν οι ερευνητές.

Η Megan Fitzhugh και η Judy Pa, νευροεπιστήμονες στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και συγγραφείς της μελέτης, ανέφεραν ότι τα αποτελέσματά τους ενισχύουν την άποψη πως ο κίνδυνος άνοιας πρέπει να αξιολογείται και να αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα.

«Δεν εξετάσαμε μόνο ποιοι παράγοντες κινδύνου είναι πιο συχνοί. Διαπιστώσαμε ότι ορισμένοι έχουν δυσανάλογα μεγαλύτερη επίδραση στη γνωστική λειτουργία των γυναικών. Αυτό δείχνει ότι οι προσπάθειες πρόληψης μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές όταν προσαρμόζονται όχι μόνο στο πόσο συχνός είναι ένας παράγοντας κινδύνου, αλλά και στο πόσο έντονα επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες», ανέφερε η Fitzhugh.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας από 17.182 άτομα ηλικίας 40 ετών και άνω, εξετάζοντας 13 παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με την άνοια.

Συγκεκριμένα, οι παράγοντες αυτοί ήταν οι παρακάτω:

• Εκπαίδευση
• Απώλεια ακοής
• Ολική χοληστερίνη
• Κατάθλιψη
• Σωματική αδράνεια
• Διαβήτης
• Κάπνισμα
• Υπέρταση
• Παχυσαρκία
• Κατανάλωση αλκοόλ
• Κοινωνική απομόνωση
• Κακή όραση
• Κακός ύπνος

Ο υψηλότερος δείκτης μάζας σώματος (βάρος σε συνάρτηση με το ύψος) συνδέθηκε επίσης με χειρότερη γνωστική επίδοση στις γυναίκες που βρίσκονταν στη δεκαετία των 50 και των 60 ετών, αλλά όχι σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Μέσα σε αυτή την εικόνα γνωστικής έκπτωσης, υπήρχαν και ορισμένες θετικές ενδείξεις, που δείχνουν ότι κάποιοι παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας στις γυναίκες περισσότερο από ό,τι στους άνδρες.

«Δύο παράγοντες κινδύνου, τα χρόνια εκπαίδευσης και η ολική χοληστερίνη, παρουσίασαν θετική συσχέτιση με τη γνωστική λειτουργία, καθώς τα υψηλότερα επίπεδα συσχετίστηκαν με καλύτερη γνωστική λειτουργία», έγραψαν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους.

Με βάση τη σύνδεσή τους με τη γνωστική επίδοση, είναι πιθανό οι συγκεκριμένοι παράγοντες να έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη μελέτη του κινδύνου άνοιας στις γυναίκες.

Εντούτοις, η συγκεκριμένη παρατηρητική μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Μια ανάλυση με μεγαλύτερη διάρκεια θα μπορούσε να δώσει ισχυρότερα στοιχεία για το αν αυτοί οι παράγοντες κινδύνου συνέβαλαν πράγματι στις βαθμολογίες των γνωστικών τεστ.

Τα νέα ευρήματα συμφωνούν με προηγούμενες έρευνες που δείχνουν ότι οι παράγοντες κινδύνου για άνοια μπορεί να επηρεάζουν διαφορετικά τους άνδρες και τις γυναίκες, αν και αυτές οι μελέτες συνήθως εξέταζαν μόνο έναν παράγοντα κινδύνου κάθε φορά.

Οι ερευνητές τόνισαν ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες κινδύνου είναι δυνητικά τροποποιήσιμοι. Αυτό σημαίνει ότι αποτελούν πραγματικούς στόχους που μπορείτε να προσπαθήσετε να αντιμετωπίσετε μαζί με τον γιατρό σας, είτε πρόκειται για τη μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας ή την αναζήτηση βοήθειας για την κατάθλιψη.

Τα επόμενα βήματα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν έρευνα για να διαπιστωθεί γιατί η γνωστική λειτουργία των γυναικών μπορεί να είναι πιο ευάλωτη σε ορισμένους παράγοντες.

Οι ορμονικές αλλαγές γύρω από την εμμηνόπαυση μπορεί να παίζουν ρόλο, αλλά οι μηχανισμοί παραμένουν ασαφείς.