Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί πλέον μέρος της ζωής μας. Μάλιστα, η χρήση της ενσωματώνεται σταδιακά και στον ιατρικό τομέα. Μία τέτοια εξέλιξη «κρύβει» θετικά και αρνητικά αποτελέσματα. Αυτό που όλοι ευχόμαστε σε βάθος χρόνου είναι να υπερτερήσουν τα θετικά έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι κίνδυνοι για τους ασθενείς. Στο μεταξύ, ας δούμε μερικά από τα δεδομένα που έχουμε μέχρι στιγμής για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις χειρουργικές αίθουσες.

Πώς υιοθέτησε η Johnson & Johnson την τεχνητή νοημοσύνη

Το 2021, μια ιατρική μονάδα της Johnson & Johnson ανακοίνωσε ένα σημαντικό επίτευγμα: Είχε προσθέσει τεχνητή νοημοσύνη σε μια ιατρική συσκευή που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας ιγμορίτιδας.

Η Acclarent δήλωσε ότι το λογισμικό για το σύστημα πλοήγησης TruDi θα χρησιμοποιεί πλέον έναν αλγόριθμο μηχανικής μάθησης για να βοηθά τους ωτορινολαρυγγολόγους σε χειρουργικές επεμβάσεις. Η συσκευή ήταν ήδη στην αγορά για περίπου τρία χρόνια.

Μέχρι τότε, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ είχε λάβει ανεπιβεβαίωτες αναφορές για επτά περιπτώσεις στις οποίες η συσκευή δυσλειτουργούσε και μια άλλη αναφορά για τραυματισμό ασθενούς. Από τότε που προστέθηκε η Τεχνητή Νοημοσύνη στη συσκευή, ο FDA έχει λάβει ανεπιβεβαίωτες αναφορές για τουλάχιστον 100 δυσλειτουργίες και ανεπιθύμητα συμβάντα.

Τουλάχιστον 10 άτομα τραυματίστηκαν από τα τέλη του 2021 έως και τον Νοέμβριο του 2025, σύμφωνα με τις αναφορές. Τα περισσότερα περιστατικά, όπως μεταδίδει το Reuters φέρεται να αφορούσαν σφάλματα στα οποία το σύστημα πλοήγησης TruDi παραπληροφόρησε τους χειρουργούς σχετικά με τη θέση των εργαλείων, ενώ τα χρησιμοποιούσαν μέσα στα κεφάλια των ασθενών κατά τη διάρκεια των επεμβάσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, εγκεφαλονωτιαίο υγρό διέρρευσε από τη μύτη ενός ασθενούς. Σε μια άλλη περίπτωση, ένας χειρουργός τρύπησε κατά λάθος τη βάση του κρανίου ενός ασθενούς. Σε δύο άλλες περιπτώσεις, ασθενείς φέρεται να υπέστησαν εγκεφαλικά επεισόδια μετά από τυχαίο τραυματισμό μιας μεγάλης αρτηρίας.

Οι αναφορές συσκευών του FDA ενδέχεται να είναι ελλιπείς και δεν αποσκοπούν στον προσδιορισμό των αιτιών των ιατρικών ατυχημάτων, επομένως δεν είναι σαφές ποιος είναι ο ρόλος που μπορεί να έπαιξε η Τεχνητή Νοημοσύνη σε αυτά τα γεγονότα.

Δύο ασθενείς που υπέστησαν εγκεφαλικό επεισόδιο υπέβαλαν αγωγή στο Τέξας ισχυριζόμενοι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη του συστήματος TruDi έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή τους.

Η απάντηση της Johnson & Johnson

Ερωτηθείσα σχετικά με τις εκθέσεις του FDA για τη συσκευή TruDi, η Johnson & Johnson παρέπεμψε ερωτήσεις στην Integra LifeSciences, η οποία το 2024 αγόρασε την Acclarent και το Σύστημα Πλοήγησης TruDi.

Η Integra LifeSciences δήλωσε ότι οι εκθέσεις «δεν κάνουν τίποτα περισσότερο από το να υποδεικνύουν ότι ένα σύστημα TruDi χρησιμοποιήθηκε σε μια χειρουργική επέμβαση όπου έλαβε χώρα ένα ανεπιθύμητο συμβάν». Πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία που να δείχνουν οποιαδήποτε αιτιώδη σύνδεση μεταξύ του Συστήματος Πλοήγησης TruDi, της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης και τυχόν φερόμενων τραυματισμών».

Η έγκριση του FDA σε συσκευές τεχνητής νοημοσύνης

Τουλάχιστον 1.357 ιατρικές συσκευές που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη έχουν πλέον εγκριθεί από τον FDA - διπλάσιος αριθμός από αυτόν που είχε επιτρέψει έως το 2022.

Ωστόσο, το σύστημα TruDi δεν είναι το μόνο που αμφισβητείται: Ο FDA έχει λάβει αναφορές που αφορούν δεκάδες άλλες συσκευές ενισχυμένες με τεχνητή νοημοσύνη, συμπεριλαμβανομένου ενός καρδιακού μόνιτορ που «κατηγορείται» ότι παρέβλεψε μη φυσιολογικούς καρδιακούς παλμούς και μιας συσκευής υπερήχων που φέρεται να αναγνώρισε λανθασμένα μέρη του σώματος ενός εμβρύου.

Ερευνητές από τα πανεπιστήμια Johns Hopkins, Georgetown και Yale διαπίστωσαν πρόσφατα ότι 60 ιατρικές συσκευές που είχαν εγκριθεί από τον FDA και χρησιμοποιούσαν τεχνητή νοημοσύνη συνδέονταν με 182 ανακλήσεις προϊόντων, σύμφωνα με ερευνητική επιστολή που δημοσιεύτηκε στο JAMA Health Forum τον Αύγουστο.

Τα στοιχεία έδειξαν ότι το 43% των ανακλήσεων πραγματοποιήθηκε σε λιγότερο από ένα χρόνο αφότου οι συσκευές έλαβαν το πράσινο φως. Αυτό είναι περίπου διπλάσιο από το ποσοστό ανάκλησης όλων των συσκευών που έχουν εγκριθεί βάσει παρόμοιων κανόνων του FDA, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία.

Η πρώτη έγκριση του FDA

Ο FDA ενέκρινε τις πρώτες ιατρικές συσκευές με τεχνητή νοημοσύνη το 1995 - δύο συστήματα που χρησιμοποιούσαν λογισμικό αντιστοίχισης προτύπων για τον έλεγχο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Ο τύπος τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιείται στις ιατρικές συσκευές σήμερα ονομάζεται συχνά «μηχανική μάθηση», μαζί με ένα υποσύνολο γνωστό ως «βαθιά μάθηση», τα οποία εκπαιδεύονται σε δεδομένα για την εκτέλεση συγκεκριμένων εργασιών. Η τεχνολογία χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, στην ακτινολογία για την ενίσχυση και ανάλυση ιατρικών εικόνων. Μπορεί να βοηθήσει στη διάγνωση καρκίνων εντοπίζοντας όγκους που οι γιατροί μπορεί να παραβλέπουν. Τέτοια συστήματα χρησιμοποιούνται επίσης σε χειρουργικές συσκευές.

Τον Ιούνιο του 2022, ένας χειρουργός εισήγαγε ένα μικρό μπαλόνι στο ρινικό κόλπο της Erin Ralph σ’ ένα νοσοκομείο στο Fort Worth του Τέξας. Σύμφωνα με αγωγή που κατέθεσε η Ralph, ο Δρ. Marc Dean χρησιμοποίησε το Σύστημα Πλοήγησης TruDi με ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη, για να επιβεβαιώσει τη θέση των οργάνων της μέσα στο κεφάλι.

Η διαδικασία, γνωστή ως ιγμοροπλαστική, είναι μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική για τη θεραπεία της χρόνιας ιγμορίτιδας. Ένα μπαλόνι φουσκώνεται για να διευρύνει το άνοιγμα της ρινικής κοιλότητας, και να επιτρέψει καλύτερη αποστράγγιση, ανακουφίζοντας τη φλεγμονή.

Ωστόσο, το σύστημα TruDi «παραπλάνησε και λανθασμένα κατεύθυνε» τον Dean, σύμφωνα με την αγωγή που κατέθεσε η Ralph στο Περιφερειακό Δικαστήριο της Κομητείας Ντάλας εναντίον της Acclarent και άλλων κατηγορουμένων. Μια καρωτιδική αρτηρία - η οποία παρέχει αίμα στον εγκέφαλο, το πρόσωπο και τον λαιμό - φέρεται να τραυματίστηκε, οδηγώντας σε θρόμβο αίματος.

Σύμφωνα με δικαστικό έγγραφο, ο δικηγόρος της Ralph είπε σε έναν δικαστή ότι ο γιατρός «δεν είχε ιδέα ότι βρισκόταν κοντά στην καρωτιδική αρτηρία». Το Reuters δεν μπόρεσε να εξετάσει τα αρχεία, τα οποία υπόκεινται σε δικαστική προστατευτική εντολή. Αφού η Ralph έφυγε από το νοσοκομείο, υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο.

Η μητέρα τεσσάρων παιδιών επέστρεψε στο νοσοκομείο και πέρασε πέντε ημέρες σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Μια εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων GoFundMe οργανώθηκε για να υποστηρίξει την ανάρρωσή της.

Ένα τμήμα του κρανίου της αφαιρέθηκε «για να δοθεί χώρος στον εγκέφαλό της να διογκωθεί», ανέφεραν οι πληροφορίες που δόθηκαν στο GoFundMe. «Εξακολουθώ να κάνω θεραπείες», είπε η Ralph σε μια συνέντευξη, περίπου ένα χρόνο αργότερα. «Είναι δύσκολο να περπατήσω χωρίς στήριξη και να ξαναδουλέψει το αριστερό μου χέρι», πρόσθεσε.