Η χοληστερίνη είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του οργανισμού, όταν όμως η LDL χοληστερίνη στο αίμα βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία πλάκας στις αρτηρίες και να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου. Γι’ αυτό, τα τρόφιμα που περιέχουν πολλή χοληστερίνη έχουν συνδεθεί εδώ και χρόνια με ανησυχίες για την υγεία της καρδιάς.
Η σύνδεση φαίνεται λογική: αν ένα τρόφιμο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε χοληστερίνη, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αυξάνει αντίστοιχα και τη χοληστερίνη στο αίμα. Αυτή η αντίληψη ενισχύθηκε και από παλαιότερες διατροφικές συστάσεις, οι οποίες έδιναν ιδιαίτερη έμφαση στον περιορισμό της χοληστερίνης των τροφίμων. Στην πράξη, όμως, η σχέση είναι πιο σύνθετη. Ο οργανισμός προσαρμόζει την παραγωγή και την απορρόφησή της ανάλογα με την ποσότητα που προσλαμβάνετε, ενώ τα κορεσμένα και τα τρανς λιπαρά μπορούν να επηρεάσουν περισσότερο την LDL χοληστερίνη.
Οι γαρίδες αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρότι περιέχουν αρκετή χοληστερίνη, έχουν λίγα συνολικά λιπαρά, ελάχιστα κορεσμένα λιπαρά και προσφέρουν πρωτεΐνη, ωμέγα 3 λιπαρά οξέα και σελήνιο. Αυτό σημαίνει ότι η επίδρασή τους στη χοληστερίνη του αίματος δεν εξαρτάται μόνο από την περιεκτικότητά τους σε χοληστερίνη, αλλά και από τον τρόπο μαγειρέματος, τη συνολική διατροφή σας και την κατάσταση της υγείας σας. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, δεν επηρεάζουν σημαντικά τα επίπεδά της στο αίμα και μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας διατροφής που προστατεύει την καρδιά, καθώς έχουν λίγα λιπαρά και πολλή πρωτεΐνη.
Δείτε τι μπορεί να συμβεί στη χοληστερίνη σας όταν τρώτε τακτικά γαρίδες.
1. Μπορεί να αυξηθεί τόσο η «καλή» όσο και η «κακή» χοληστερίνη
Μια μερίδα γαρίδες 85 γρ. περιέχει περίπου 161 mg χοληστερίνης, ποσότητα που θεωρείται υψηλή. Από την άλλη, οι γαρίδες φαίνεται να αυξάνουν και τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας, δηλαδή της HDL χοληστερίνης, η οποία βοηθά τον οργανισμό να απομακρύνει τη λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας, δηλαδή την LDL χοληστερίνη.
Τα αυξημένα επίπεδα LDL χοληστερίνης στο αίμα μπορεί να οδηγήσουν στη συσσώρευση πλάκας στα αιμοφόρα αγγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Εντούτοις, η τακτική κατανάλωση γαρίδων δεν φαίνεται να επιδεινώνει την αναλογία της HDL προς την LDL χοληστερίνη, σύμφωνα με το CDC.
2. Ο οργανισμός προσαρμόζει την παραγωγή, την απορρόφηση και τη διάσπαση της χοληστερίνης
Όταν προσλαμβάνετε χοληστερίνη μέσω της διατροφής, ο οργανισμός προσαρμόζεται. Δίνει σήμα στο συκώτι να παράγει λιγότερη, μειώνει την ποσότητα που απορροφά το πεπτικό σύστημα και αυξάνει τη διάσπασή της.
Τι έχει αλλάξει στις συστάσεις για τη χοληστερίνη των τροφίμων
Η χοληστερίνη των τροφίμων θεωρούνταν παλαιότερα σημαντικός παράγοντας για την εμφάνιση καρδιοπάθειας. Όμως, έκθεση που δημοσιεύθηκε το 2019 διαπίστωσε ότι είναι μάλλον απίθανο η κατανάλωση τροφίμων με πολλή χοληστερίνη να αυξάνει τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα.
3. Η αντικατάσταση τροφίμων πλούσιων σε κορεσμένα λιπαρά με γαρίδες μπορεί να μειώσει την LDL χοληστερίνη
Μια μερίδα γαρίδες 85 γρ. περιέχει μόλις περίπου 1 γρ. λιπαρών, τα περισσότερα από τα οποία είναι ακόρεστα. Τα κορεσμένα και τα τρανς λιπαρά είναι εκείνα που μπορούν να αυξήσουν την LDL χοληστερίνη και να συμβάλουν στην απόφραξη των αρτηριών. Οι γαρίδες περιέχουν ελάχιστα κορεσμένα λιπαρά και καθόλου τρανς λιπαρά.
Τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά είναι συνήθως το βούτυρο, το βοδινό κρέας, τα τηγανητά, τα αρτοσκευάσματα και το παγωτό. Αν αντικαταστήσετε αυτά τα τρόφιμα με γαρίδες, ενδέχεται να μειώσετε την LDL χοληστερίνη σας.
Σημασία έχει και ο τρόπος μαγειρέματος
Αν προσέχετε τη χοληστερίνη ή τις θερμίδες που καταναλώνετε, αποφύγετε να τηγανίζετε τις γαρίδες σε λάδι ή βούτυρο, καθώς έτσι μπορεί να περιορίσετε τα πιθανά οφέλη τους για την υγεία. Προτιμήστε να τις μαγειρέψετε στον ατμό, να τις βράσετε ή να τις ψήσετε. Πρόκειται για γρήγορους, εύκολους και πιο υγιεινούς τρόπους μαγειρέματος.
4. Η χοληστερίνη μπορεί να αυξηθεί περισσότερο σε άτομα με οικογενή υπερχοληστερολαιμία
Στους περισσότερους ανθρώπους, η κατανάλωση γαρίδων δεν προκαλεί σημαντικές μεταβολές στα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα. Ωστόσο, ένας μικρός αριθμός ατόμων έχει οικογενή υπερχοληστερολαιμία, μια πάθηση που οφείλεται στα γονίδια και αυξάνει την ευαισθησία στη χοληστερίνη των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης εκείνης που περιέχουν οι γαρίδες.
Αν έχετε αυτή την πάθηση, συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας για τη διατροφή που είναι κατάλληλη για εσάς.
5. Οι γαρίδες μπορούν να προστατεύσουν την καρδιά
Οι γαρίδες έχουν λίγα ανθυγιεινά λιπαρά και αρκετά «καλά» λιπαρά. Παράλληλα, έχουν λίγες θερμίδες, πολλή πρωτεΐνη και περιέχουν ωμέγα 3 λιπαρά οξέα και σελήνιο, δύο συστατικά που ωφελούν την καρδιά.
Περιέχουν επίσης ασταξανθίνη, μια αντιοξειδωτική ουσία που μπορεί να περιορίσει τη φλεγμονή και να συμβάλει στην ενίσχυση των αρτηριών.
Ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι όσοι τρώνε γαρίδες μπορεί να έχουν χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, μικρότερη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες και χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας.
Πόσες γαρίδες μπορείτε να τρώτε;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη σύσταση για την ποσότητα χοληστερίνης που πρέπει να περιλαμβάνει η διατροφή σας. Για τους περισσότερους ανθρώπους, μεγαλύτερη σημασία έχει το συνολικό διατροφικό πρότυπο και ιδιαίτερα η πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών. Επομένως, η ποσότητα γαρίδων που μπορείτε να καταναλώνετε δεν καθορίζεται μόνο από τη χοληστερίνη που περιέχουν, αλλά και από τον τρόπο μαγειρέματος, τα τρόφιμα που τις συνοδεύουν και το αν έχετε αυξημένη LDL χοληστερίνη ή οικογενή υπερχοληστερολαιμία.
Επιλέξτε γαρίδες που είναι σφιχτές, με ημιδιαφανές κέλυφος και ελάχιστες ή καθόλου μαύρες κηλίδες. Αν μυρίζουν έντονα σαν ψάρι ή έχουν οσμή αμμωνίας, μπορεί να έχουν αλλοιωθεί και να μην είναι ασφαλείς για κατανάλωση.
Οι γαρίδες δεν προκαλούν πρόβλημα στους περισσότερους ανθρώπους, αν και αξίζει να σημειωθεί ότι έως και το 2% του πληθυσμού έχει αλλεργία σε αυτές. Οι αντιδράσεις μπορεί να είναι ήπιες ή μέτριες, αλλά μπορεί επίσης να εκδηλωθεί αναφυλαξία. Πρόκειται για μια απειλητική για τη ζωή αλλεργική αντίδραση, η οποία μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο στον λαιμό και στα χείλη και να δυσκολέψει την αναπνοή.
Αν εσείς ή κάποιος άλλος παρουσιάσετε αλλεργική αντίδραση μετά την κατανάλωση γαρίδων, αναζητήστε ιατρική βοήθεια. Αν υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή, καλέστε το 112 ή μεταβείτε αμέσως στα επείγοντα.
