Η φετινή εκστρατεία για την Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης επικεντρώνεται στο μήνυμα «Χωρίς εμπόδια, μόνο επιλογές» (No Barriers, Just Choices).
«Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός των γυναικών που χρησιμοποιούν σύγχρονες μεθόδους αντισύλληψης έχει σχεδόν διπλασιαστεί από το 1990, φτάνοντας τα 874 εκατομμύρια το 2021. Ωστόσο, 164 εκατομμύρια γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας εξακολουθούν να έχουν ανεκπλήρωτες ανάγκες στον τομέα του οικογενειακού προγραμματισμού - ένα κενό που εντοπίζεται κυρίως σε εφήβους, ανύπαντρες γυναίκες, μετανάστες και άτομα που ζουν σε αγροτικές περιοχές ή σε συνθήκες χαμηλού εισοδήματος», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αντισύλληψης και Αναπαραγωγικής Υγείας (European Society of Contraception and Reproductive Health).
Στην ίδια ανακοίνωση προστίθεται ότι «η αντισύλληψη αποτελεί μία από τις πιο οικονομικά αποδοτικές παρεμβάσεις στη δημόσια υγεία: σώζει ζωές, αποτρέπει τις μη ασφαλείς αμβλώσεις και επιτρέπει στους ανθρώπους να αποφασίζουν ελεύθερα αν, πότε και με ποιον θα αποκτήσουν παιδιά.
Η στέρηση της πρόσβασης δεν αποτελεί μια ουδέτερη παράλειψη, αλλά παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ο Άτλας Πολιτικής για την Αντισύλληψη (Contraception Policy Atlas) του 2026, που δημοσιεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβουλευτικό Φόρουμ για τα Σεξουαλικά και Αναπαραγωγικά Δικαιώματα και καλύπτει 47 χώρες, αναδεικνύει πόσο άνιση παραμένει η κατάσταση στον τομέα αυτό.
Ενώ η Γαλλία (97,9%), το Ηνωμένο Βασίλειο (95,8%) και η Πορτογαλία (93,8%) πρωτοστατούν όσον αφορά την κάλυψη μέσω πολιτικών, χώρες όπως η Σλοβακία (32,2%), η Ουγγαρία (36,9%), η Ρωσία (37,8%) και η Τουρκία (37,5%) βρίσκονται στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης.
Μόνο 21 από τις 47 χώρες που αναλύθηκαν καλύπτουν το κόστος των αντισυλληπτικών —συμπεριλαμβανομένων των αναστρέψιμων μεθόδων μακράς διάρκειας— μέσω των εθνικών συστημάτων υγείας, και μόνο 12 επεκτείνουν αυτή την κάλυψη σε νέους έως 25 ετών.
Μόλις 8 χώρες παρέχουν δωρεάν το λεγόμενο «χάπι της επόμενης μέρας», ενώ η Ουγγαρία και η Πολωνία εξακολουθούν να απαιτούν ιατρική συνταγή για τη χορήγησή του. Οκτώ χώρες εξακολουθούν να απαιτούν τη συγκατάθεση γονέα ή τρίτου προσώπου προκειμένου ένας ανήλικος να έχει πρόσβαση σε αντισύλληψη, και μόνο 11 επιτρέπουν την προμήθεια ορμονικών αντισυλληπτικών από φαρμακείο χωρίς ιατρική συνταγή.
Η αντισύλληψη μετά τον τοκετό προβλέπεται στις εθνικές κατευθυντήριες γραμμές μόλις 19 χωρών και προσφέρεται κατά το εξιτήριο από το νοσοκομείο σε μόλις 14. Δεν πρόκειται για τεχνικά κενά. Πρόκειται για επιλογές πολιτικής που συνεπάγονται συνέπειες: για την ατομική αυτονομία, την ισότητα των φύλων, τη μητρική υγεία, καθώς και για τις χιλιάδες μη ασφαλείς αμβλώσεις και τις ανεπιθύμητες κυήσεις που προκύπτουν όταν η πρόσβαση περιορίζεται αντί να διασφαλίζεται.
Όπως επιβεβαιώνεται στο έγγραφο θέσεων της ESCRH για τη Σεξουαλική και Αναπαραγωγική Υγεία και τα σχετικά Δικαιώματα (Βελιγράδι, 2026), η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αντισύλληψης και Αναπαραγωγικής Υγείας (ESCRH) καλεί τις κυβερνήσεις να καλύψουν άμεσα αυτά τα κενά: να συμπεριλάβουν το πλήρες φάσμα των σύγχρονων μεθόδων αντισύλληψης —συμπεριλαμβανομένων των μεθόδων μακράς διάρκειας δράσης (LARC) και της επείγουσας αντισύλληψης— στα συστήματα δημόσιας υγείας και στους καταλόγους βασικών φαρμάκων. Να καταργήσουν τα εμπόδια που σχετίζονται με την ιατρική συνταγογράφηση και την απαίτηση συγκατάθεσης τρίτων. Να εγγυηθούν την παροχή αντισύλληψης μετά τον τοκετό, κατά την έξοδο από το νοσοκομείο και να διασφαλίσουν την πρόσβαση σε συμβουλευτική χωρίς επικριτική διάθεση για όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας, εισοδήματος, μεταναστευτικού καθεστώτος ή τόπου διαμονής στην Ευρώπη.
Το σύνθημα «Χωρίς εμπόδια, μόνο επιλογές» δεν πρέπει να αποτελεί προνόμιο μιας μικρής ομάδας ανθρώπων. Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Αντισύλληψης, η ESCRH επαναλαμβάνει το αίτημά της για χάραξη πολιτικής βάσει τεκμηριωμένων στοιχείων, για διαρκείς επενδύσεις και για την πολιτική βούληση που απαιτείται ώστε η πρόσβαση στην αντισύλληψη να γίνει πραγματικότητα για όλους».
