Ορισμένες σπάνιες λοιμώξεις που μεταδίδονται στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο αυτισμού, νοητικής αναπηρίας και μαθησιακών δυσκολιών αργότερα στην παιδική ηλικία.
Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μεγάλη μελέτη του Ινστιτούτου Καρολίνσκα, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που γεννήθηκαν με τέτοιες λοιμώξεις είχαν αυξημένη πιθανότητα να διαγνωστούν αργότερα με αυτισμό ή νοητική αναπηρία.
«Πρέπει να τονίσουμε ότι αυτές οι λοιμώξεις σπάνια μεταδίδονται από τη μητέρα στο παιδί. Συνδέονται με ένα πολύ μικρό ποσοστό των περιστατικών αυτισμού στον πληθυσμό. Για τα παιδιά, όμως, που έχουν προσβληθεί, ο κίνδυνος αυτισμού και νοητικής αναπηρίας είναι σαφώς αυξημένος», εξήγησε η Reneé Gardner, ερευνήτρια στο Τμήμα Παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας του Ινστιτούτου Καρολίνσκα, η οποία συμμετείχε στη μελέτη.
Η έρευνα εξέτασε τις λοιμώξεις που είναι γνωστές ως TORCH. Στην ομάδα αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, η λοίμωξη από κυτταρομεγαλοϊό, η ερυθρά, η τοξοπλάσμωση και οι λοιμώξεις από ερπητοϊούς. Οι περισσότερες κοινές λοιμώξεις δεν μεταδίδονται στο έμβρυο. Αυτές, όμως, μπορούν ορισμένες φορές να περάσουν τον πλακούντα και να προκαλέσουν συγγενή λοίμωξη, δηλαδή λοίμωξη που υπάρχει ήδη κατά τη γέννηση.
Στοιχεία για 3,7 εκατομμύρια ανθρώπους
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία υγείας και εκπαίδευσης για 3,7 εκατομμύρια ανθρώπους που γεννήθηκαν στη Σουηδία από το 1987 έως το 2021. Από αυτούς, 975 είχαν διαγνωστεί με συγγενή λοίμωξη TORCH.
Τα διαθέσιμα στοιχεία κάλυπταν περίοδο έως και τριών δεκαετιών. Έτσι, οι ερευνητές μπόρεσαν να εξετάσουν αν οι λοιμώξεις αυτές σχετίζονταν με διαγνώσεις που έγιναν αργότερα, καθώς και με τη σχολική πορεία των παιδιών.
Τα παιδιά που είχαν γεννηθεί με λοίμωξη TORCH είχαν περίπου τριπλάσια πιθανότητα να διαγνωστούν αργότερα με αυτισμό, σε σύγκριση με τα παιδιά που δεν είχαν τέτοια λοίμωξη. Η πιθανότητα να διαγνωστούν με νοητική αναπηρία ήταν περισσότερο από επταπλάσια.
Στις περιπτώσεις σοβαρής έως βαθιάς νοητικής αναπηρίας, η διαφορά ήταν ακόμη μεγαλύτερη: ο κίνδυνος ήταν έως και 30 φορές υψηλότερος.
Μεγάλη αύξηση του κινδύνου, αλλά λίγα περιστατικά συνολικά
Οι διαφορές αυτές είναι μεγάλες, αλλά οι συγγενείς λοιμώξεις TORCH είναι σπάνιες. Συνεπώς, συνδέονται με μικρό μόνο μέρος των περιστατικών αυτισμού και νοητικής αναπηρίας στον γενικό πληθυσμό.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, οι λοιμώξεις αυτές μπορεί να σχετίζονται με περίπου το 1,2% των περιστατικών σοβαρής νοητικής αναπηρίας στη Σουηδία. Το ποσοστό των περιστατικών αυτισμού που εκτιμάται ότι μπορούν να αποδοθούν σε αυτές είναι περίπου 0,034%.
Αν εξετάσουμε, όμως, μόνο τα παιδιά που γεννιούνται με λοίμωξη TORCH, οι ερευνητές εκτιμούν ότι περίπου ένα στα πέντε μπορεί να εμφανίσει αργότερα αυτισμό.
«Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι αυτές οι λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν νοητική αναπηρία. Η σχέση τους με τον αυτισμό, όμως, δεν ήταν τόσο σαφής στις προηγούμενες μελέτες, οι οποίες συχνά περιλάμβαναν λίγους ασθενείς. Η δική μας είναι η μεγαλύτερη μελέτη που έχει γίνει μέχρι σήμερα σε αυτό το πεδίο και βασίζεται σε εθνικά μητρώα που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο τον πληθυσμό της Σουηδίας», επισήμανε ο Hugo Sjöqvist, υποψήφιος διδάκτορας και πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Τι έδειξε η σύγκριση μεταξύ αδελφών
Οι ερευνητές θέλησαν επίσης να ελέγξουν αν τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να οφείλονται σε παράγοντες που μοιράζονται τα μέλη της ίδιας οικογένειας.
Γι’ αυτό συνέκριναν παιδιά που είχαν γεννηθεί με λοίμωξη TORCH με αδέλφια τους που δεν είχαν προσβληθεί. Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια και σε αυτή τη σύγκριση, γεγονός που δείχνει ότι οι κοινοί οικογενειακοί παράγοντες δύσκολα εξηγούν από μόνοι τους τη συσχέτιση.
Δεν βρέθηκε σαφής σχέση ανάμεσα στις συγγενείς λοιμώξεις TORCH και σε άλλες νευροψυχιατρικές διαταραχές, όπως η ΔΕΠΥ και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.
Οι ερευνητές παρατήρησαν, πάντως, διαφορές στις σχολικές επιδόσεις. Ακόμη και όταν δεν υπήρχε διάγνωση αυτισμού ή νοητικής αναπηρίας, τα παιδιά που είχαν γεννηθεί με λοίμωξη TORCH έπαιρναν κατά μέσο όρο χαμηλότερους βαθμούς από τα υπόλοιπα.
Πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ορισμένες λοιμώξεις που μεταδίδονται στο έμβρυο κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να επηρεάζουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου για μεγάλο διάστημα. Παρότι αυτές οι συγγενείς λοιμώξεις είναι σπάνιες, κάποιες μπορούν να προληφθούν. Αυτό τις καθιστά σημαντικές για τη δημόσια υγεία», είπε η Reneé Gardner.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν την ανάγκη πρόληψης των λοιμώξεων που μπορούν να μεταδοθούν στο έμβρυο κατά την εγκυμοσύνη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ερυθρά, η οποία έχει σχεδόν εξαφανιστεί στη Σουηδία μετά την εφαρμογή των εθνικών προγραμμάτων εμβολιασμού. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η συνέχιση των εμβολιασμών και των υπόλοιπων μέτρων πρόληψης είναι σημαντική για να περιοριστούν οι λοιμώξεις που μπορούν να περάσουν από τη μητέρα στο έμβρυο.
