Η κολονοσκόπηση είναι μια σοβαρή ιατρική εξέταση που χρησιμοποιείται για να ελεγχθεί το εσωτερικό του παχέος εντέρου, του ορθού και, όταν χρειάζεται, το τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου. Μπορεί να διερευνήσει συμπτώματα όπως αιμορραγία από τον πρωκτό, αλλαγές στις εντερικές συνήθειες ή κοιλιακό πόνο. Παράλληλα, συμβάλλει στον εντοπισμό παθήσεων που επηρεάζουν το παχύ έντερο, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (IBD) και η εκκολπωματική νόσος.
Η κολονοσκόπηση πραγματοποιείται συχνά και προληπτικά για τον έλεγχο του καρκίνου του παχέος εντέρου, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης μπορούν να εντοπιστούν πολύποδες και η αφαίρεσή τους μειώνει τον ενδεχόμενο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Η κολονοσκόπηση θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες μεθόδους προσυμπτωματικού ελέγχου, καθώς επιτρέπει τόσο την πλήρη επισκόπηση του εντέρου όσο και την αφαίρεση πολυπόδων στην ίδια διαδικασία.
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ένας μακρύς και εύκαμπτος σωλήνας, το κολονοσκόπιο, εισάγεται από το ορθό και προωθείται κατά μήκος του παχέος εντέρου. Στην άκρη του διαθέτει μικρή κάμερα που μεταδίδει εικόνες σε οθόνη, επιτρέποντας στον γιατρό να εξετάσει προσεκτικά τον βλεννογόνο. Μπορούν επίσης να ληφθούν δείγματα ιστού (βιοψίες) για περαιτέρω εργαστηριακό έλεγχο.
Γιατί γίνεται η κολονοσκόπηση
Ο γιατρός σας μπορεί να σας συστήσει κολονοσκόπηση για τους εξής λόγους:
Διερεύνηση συμπτωμάτων
Η κολονοσκόπηση βοηθά στην αξιολόγηση πιθανών αιτίων συμπτωμάτων όπως κοιλιακός πόνος, αιμορραγία από το ορθό, επίμονη διάρροια ή αλλαγές στις εντερικές συνήθειες. Μπορεί να εντοπίσει παθήσεις όπως καρκίνο, πολύποδες, εκκολπωματική νόσο και φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (π.χ. ελκώδη κολίτιδα ή νόσος Crohn). Επίσης, χρησιμοποιείται για τη διερεύνηση ευρημάτων από απεικονιστικές εξετάσεις.
Η κολονοσκόπηση δεν χρησιμοποιείται για τη διάγνωση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου (IBS), της κοιλιοκάκης ή των κηλών.
Προ συμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο παχέος εντέρου
Για άτομα μέσου κινδύνου, ο έλεγχος συνιστάται να ξεκινά από την ηλικία των 45 ετών. Η κολονοσκόπηση αποτελεί μία από τις επιλογές και, εφόσον δεν υπάρχουν ευρήματα, μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε 10 χρόνια.
Άτομα με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσουν νωρίτερα ή να εξετάζονται συχνότερα. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ή πολυπόδων
- Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου
- Κληρονομικά σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Lynch ή η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση (FAP)
Η επιλογή της εξέτασης εξαρτάται από τα ατομικά χαρακτηριστικά και τις προτιμήσεις σας.
Παρακολούθηση πολυπόδων
Αν έχουν εντοπιστεί πολύποδες στο παρελθόν, μπορεί να χρειαστεί επανέλεγχος για την ανίχνευση και αφαίρεση νέων.
Θεραπευτική χρήση
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κολονοσκόπηση χρησιμοποιείται θεραπευτικά, για την αφαίρεση βλαβών, την αντιμετώπιση απόφραξης ή την αφαίρεση ξένου σώματος.
Κίνδυνοι
Η κολονοσκόπηση είναι γενικά ασφαλής, αλλά ενδέχεται να υπάρξουν επιπλοκές:
- Αιμορραγία (συνήθως μετά από αφαίρεση πολυπόδων ή βιοψία)
- Διάτρηση του εντέρου
- Αντιδράσεις στη μέθη ή αναισθησία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή άτομα με υποκείμενα νοσήματα
Πριν από την εξέταση πρέπει να καθαρίσετε πλήρως το έντερό σας.
Διατροφή
Τις προηγούμενες ημέρες ακολουθείτε δίαιτα χαμηλών υπολειμμάτων (αποφεύγετε δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς, σπόρους, ωμά φρούτα και λαχανικά). Την προηγούμενη ημέρα καταναλώνετε μόνο διαυγή υγρά (νερό, τσάι ή καφέ χωρίς γάλα, ζωμούς, αναψυκτικά χωρίς χρώμα). Αποφεύγετε κόκκινα υγρά.
Φάρμακα
Ενημερώνετε τον γιατρό για όλα τα φάρμακα. Ορισμένα (π.χ. αντιπηκτικά) μπορεί να χρειαστεί να διακοπούν προσωρινά.
- Καθαρτικά σκευάσματα
- Χορηγούνται για τον καθαρισμό του εντέρου:
- Υγρά καθαρτικά (συχνότερα)
- Σκευάσματα σε μορφή χαπιών
- Σκευάσματα με κιτρικό μαγνήσιο (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)
Οι κενώσεις γίνονται συχνές και υδαρείς μέχρι να καθαρίσει πλήρως το έντερο. Είναι σημαντικό να ολοκληρώσετε όλη την προετοιμασία. Αν δεν μπορέσετε να την ολοκληρώσετε, ενημερώστε τον γιατρό, καθώς μπορεί να χρειαστεί επανάληψη της εξέτασης.
Η εξέταση γίνεται συνήθως με μέθη. Ξαπλώνετε στο πλάι και ο γιατρός εισάγει το κολονοσκόπιο. Μπορεί να νιώσετε φούσκωμα ή κράμπες. Η διάρκεια είναι περίπου 30–60 λεπτά.
Μετά την εξέταση:
- Παραμένετε για παρακολούθηση περίπου μία ώρα
- Δεν πρέπει να οδηγήσετε την ίδια ημέρα
- Είναι φυσιολογικό να έχετε αέρια ή φούσκωμα
- Μπορείτε να επιστρέψετε σε ελαφριά διατροφή
Οι περισσότεροι επιστρέφουν στις δραστηριότητές τους την επόμενη ημέρα.
Η κολονοσκόπηση συνιστάται λοιπόν για άτομα μέσου κινδύνου να ξεκινά από την ηλικία των 45 ετών και, εφόσον δεν υπάρχουν ευρήματα, να επαναλαμβάνεται κάθε 10 χρόνια. Αν κατά την εξέταση εντοπιστούν μικροί πολύποδες χαμηλού κινδύνου, ο επανέλεγχος προτείνεται συνήθως σε 7 έως 10 χρόνια, ενώ σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου ή σημαντικότερων ευρημάτων μπορεί να χρειάζεται συχνότερα, ακόμη και κάθε 1 έως 5 χρόνια.
