Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του διαβήτη. Δεν επηρεάζει μόνο τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επηρεάσει και τη δράση των φαρμάκων που λαμβάνετε. Ορισμένα τρόφιμα και ποτά είναι δυνατόν να αυξήσουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών, να προκαλέσουν επικίνδυνη υπογλυκαιμία ή να δυσκολέψουν τη συνολική διαχείριση της νόσου.
Γνωρίζοντας ποιους συνδυασμούς καλό είναι να αποφεύγετε, μπορείτε να προστατεύσετε την υγεία σας και να πετύχετε καλύτερο έλεγχο του διαβήτη στην καθημερινότητά σας.
1. Αλκοόλ
Αν έχετε διαβήτη, η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη πτώση του σακχάρου στο αίμα, δηλαδή υπογλυκαιμία. Το αλκοόλ μεταβολίζεται στο συκώτι και, όσο το συκώτι επεξεργάζεται το αλκοόλ, δεν μπορεί να απελευθερώσει γλυκόζη στο αίμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει απότομη μείωση των επιπέδων σακχάρου.
Σύμφωνα με τους ειδικούς του Very Well Health, το αλκοόλ μπορεί να αλληλεπιδράσει με τα φάρμακα για τον διαβήτη με διάφορους τρόπους:
• Μπορεί να ρίξει υπερβολικά το σάκχαρο. Ορισμένα φάρμακα, όπως οι σουλφονυλουρίες, αυξάνουν ήδη τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας, καθώς έχουν στόχο τη μείωση του σακχάρου. Ο συνδυασμός τους με αλκοόλ ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτόν τον κίνδυνο.
• Μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών. Η μετφορμίνη, ένα από τα πιο συχνά φάρμακα για τον διαβήτη, μπορεί σπάνια να προκαλέσει γαλακτική οξέωση, μια σοβαρή κατάσταση κατά την οποία συσσωρεύεται γαλακτικό οξύ στο αίμα. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το συκώτι απομακρύνει το γαλακτικό οξύ, αυξάνοντας τον κίνδυνο.
Δεν υπάρχει απολύτως ασφαλής ποσότητα αλκοόλ. Αν παρ’ όλα αυτά επιλέξετε να πιείτε, καλό είναι να το κάνετε με μέτρο και πάντα μαζί με φαγητό. Ως μέτρια κατανάλωση ορίζεται έως 1 ποτό την ημέρα για τις γυναίκες και έως 2 ποτά για τους άνδρες.
Επιπλέον λόγοι για να αποφεύγετε το αλκοόλ είναι ότι:
• Συχνά έχει πολλές θερμίδες και μπορεί να συμβάλει στην αύξηση βάρους
• Περιέχει υδατάνθρακες που ανεβάζουν το σάκχαρο στο αίμα
• Μπορεί να επιδεινώσει επιπλοκές του διαβήτη
• Η υπερβολική κατανάλωση δυσκολεύει την αναγνώριση της υπογλυκαιμίας
• Τα συμπτώματα της μέθης μοιάζουν με εκείνα της υπογλυκαιμίας
2. Χυμός γκρέιπφρουτ
Παρότι το γκρέιπφρουτ μπορεί να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής διατροφής, είναι γνωστό ότι επηρεάζει τον μεταβολισμό ορισμένων φαρμάκων, μειώνοντας ή ενισχύοντας τη δράση τους.
Συγκεκριμένα:
• Ρεπαγλινίδη. Η κατανάλωση γκρέιπφρουτ σε συνδυασμό με ρεπαγλινίδη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.
• Σαξαγλιπτίνη. Το γκρέιπφρουτ μπορεί να ενισχύσει τη δράση της σαξαγλιπτίνης.
• Στατίνες. Πολλά άτομα με διαβήτη λαμβάνουν και στατίνες, λόγω του αυξημένου κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια. Το γκρέιπφρουτ μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα των στατινών στο αίμα, προκαλώντας ανεπιθύμητες ενέργειες όπως μυϊκό πόνο και, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μυϊκή διάσπαση και βλάβη στα νεφρά. Αυτό αφορά κυρίως την ατορβαστατίνη, τη λοβαστατίνη και τη σιμβαστατίνη.
3. Τρόφιμα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη
Τα τρόφιμα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη αυξάνουν γρήγορα το σάκχαρο στο αίμα, επειδή πέπτονται ταχύτερα από τρόφιμα χαμηλότερου γλυκαιμικού δείκτη. Οι απότομες αυτές αυξήσεις της γλυκόζης μπορεί να ενισχύσουν τις λιγούρες, να οδηγήσουν σε υπερκατανάλωση τροφής και να συμβάλουν στην αύξηση βάρους.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η συστηματική κατανάλωση διατροφής πλούσιας σε τρόφιμα υψηλού γλυκαιμικού δείκτη συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας και θανάτου.
Αν και τα τρόφιμα αυτά δεν αλληλεπιδρούν άμεσα με συγκεκριμένα φάρμακα, μπορούν να δυσκολέψουν σημαντικά τη ρύθμιση του διαβήτη. Για τον λόγο αυτό, είναι προτιμότερο να επιλέγετε τρόφιμα χαμηλού έως μέτριου γλυκαιμικού δείκτη και να περιορίζετε εκείνα με υψηλό δείκτη.
Τρόφιμα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη είναι, μεταξύ άλλων:
• Αναψυκτικά
• Χυμοί με προσθήκη ζάχαρης
• Λευκό ψωμί και λευκό ρύζι
• Επεξεργασμένα δημητριακά και σνακ
• Κέικ, μπισκότα και γλυκά
4. Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά
Μια ισορροπημένη διατροφή περιλαμβάνει και λιπαρά, με περίπου 25% έως 35% των ημερήσιων θερμίδων να προέρχονται από αυτά. Τα λιπαρά είναι απαραίτητα, καθώς προσφέρουν ενέργεια, βοηθούν στην απορρόφηση βιταμινών, προστατεύουν τα όργανα και υποστηρίζουν την κυτταρική ανάπτυξη. Ωστόσο, έχει σημασία τόσο η ποσότητα όσο και το είδος των λιπαρών που καταναλώνετε.
Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά χωνεύονται πιο αργά και μπορεί να προκαλέσουν:
• Ναυτία ή εμετό
• Φούσκωμα ή αέρια
• Καούρα ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• Κοιλιακή δυσφορία
Ορισμένα φάρμακα για τον διαβήτη, όπως η μετφορμίνη και οι αγωνιστές GLP 1, μπορεί επίσης να προκαλέσουν ενοχλήσεις από το πεπτικό. Η μετφορμίνη συχνά συνδέεται με διάρροια και ο συνδυασμός της με λιπαρά ή τηγανητά τρόφιμα μπορεί να επιδεινώσει το σύμπτωμα.
Τα φάρμακα GLP 1 μπορεί να προκαλέσουν ναυτία και εμετό και η κατανάλωση λιπαρών, τηγανητών ή πολύ βαριών γευμάτων συχνά εντείνει αυτές τις ενοχλήσεις.
Ποια τρόφιμα είναι καλύτερα για τα άτομα με διαβήτη
Η σωστή διαχείριση του διαβήτη απαιτεί προσεκτικές διατροφικές επιλογές, ώστε να διατηρείται το σάκχαρο στο αίμα σε φυσιολογικά επίπεδα και να μειώνεται ο κίνδυνος επιπλοκών. Καλό είναι να αποφεύγετε τρόφιμα που είναι πολύ επεξεργασμένα ή περιέχουν μεγάλες ποσότητες προστιθέμενης ζάχαρης και λιπαρών.
Στη διατροφή σας αξίζει να εντάξετε:
• Φρούτα
• Λαχανικά
• Δημητριακά ολικής άλεσης
• Άπαχες πρωτεΐνες
• Φυτικές πηγές πρωτεΐνης
• Γαλακτοκομικά χωρίς προσθήκη ζάχαρης
• Υγιεινά λιπαρά
Αν δυσκολεύεστε να οργανώσετε τη διατροφή σας ή να ρυθμίσετε τον διαβήτη σας, απευθυνθείτε στον γιατρό σας. Μπορεί να σας συστήσει συνεργασία με διαιτολόγο, ώστε να σας βοηθήσει να θέσετε και να πετύχετε τους στόχους σας.
