Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει μία νέα μελέτη για τον κίνδυνο που ελλοχεύει στην Ευρώπη λόγω της μετακίνησης πληθυσμών κουνουπιών από θερμά κλίματα. Οι επιστήμονες μιλούν για το σοβαρό ενδεχόμενο περαιτέρω εξάπλωσης του ιού τσικουνγκούνια (chikungunya) σε όλη την Ευρώπη.
Οι ολοένα και πιο υψηλές θερμοκρασίες που καταγράφονται κάθε χρόνο λόγω της κλιματικής κρίσης σημαίνουν ότι οι μολύνσεις των ανθρώπων από τον συγκεκριμένο ιό είναι πλέον πιθανές για περισσότερους από έξι μήνες το χρόνο στην Ισπανία, την Ελλάδα και άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης, και για δύο μήνες το χρόνο στη νοτιοανατολική Αγγλία.
Η συνεχιζόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη είναι σημάδι ότι αποτελεί πλέον θέμα χρόνου η ασθένεια να επεκταθεί περαιτέρω προς τα βόρεια, αναφέρουν οι επιστήμονες. Η ανάλυση είναι η πρώτη που αξιολογεί πλήρως την επίδραση της θερμοκρασίας στον χρόνο επώασης του ιού στο ασιατικό κουνούπι τίγρης, το οποίο έχει εισβάλει στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η ελάχιστη θερμοκρασία στην οποία θα μπορούσαν να εμφανιστούν μολύνσεις είναι 2,5°C χαμηλότερη από τις προηγούμενες, λιγότερο αξιόπιστες, εκτιμήσεις, αντιπροσωπεύοντας μια «αρκετά σοκαριστική» διαφορά, επισημαίνουν οι ερευνητές.
Υπενθυμίζεται ότι, ένας μικρός αριθμός κρουσμάτων έχει αναφερθεί σε περισσότερες από 10 ευρωπαϊκές χώρες τα τελευταία χρόνια, αλλά μεγάλης κλίμακας επιδημίες εκατοντάδων κρουσμάτων έπληξαν τη Γαλλία και την Ιταλία το 2025.
Ο Δρ. Steven White, από το UK Centre for Ecology and Hydrology (UKCEH), δήλωσε: «Πριν από είκοσι χρόνια, αν λέγαμε ότι θα είχαμε τσικουνγκούνια και δάγκειο πυρετό στην Ευρώπη, όλοι θα μας περνούσαν για τρελούς: πρόκειται για τροπικές ασθένειες. Τώρα όλα έχουν αλλάξει. Αυτό οφείλεται σε αυτό το χωροκατακτητικό κουνούπι και την κλιματική αλλαγή - είναι πραγματικά τόσο απλό».
Να σημειωθεί ότι, η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Royal Society Interface, χρησιμοποίησε δεδομένα από 49 προηγούμενες μελέτες για τον ιό chikungunya σε κουνούπια τίγρης για να προσδιορίσει τον χρόνο επώασης σε όλο το εύρος θερμοκρασιών για πρώτη φορά.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι η ανώτερη θερμοκρασία για τη μετάδοση είναι 13C-14C, που σημαίνει ότι οι μολύνσεις μπορούν να εμφανιστούν για περισσότερους από έξι μήνες του έτους στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία και την Ελλάδα, και για τρεις έως πέντε μήνες του έτους στο Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελβετία και δώδεκα άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η ελάχιστη θερμοκρασία είχε εκτιμηθεί προηγουμένως στους 16C-18C, που σημαίνει ότι πλέον υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης κρουσμάτων chikungunya σε περισσότερες περιοχές και για μεγαλύτερες περιόδους.
Τι είναι ο ιός τσικουνγκούνια (chikungunya)
Ο ιός Chikungunya εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1952 στην Τανζανία και περιορίστηκε σε τροπικές περιοχές, όπου υπάρχουν εκατομμύρια λοιμώξεις ετησίως. Η ασθένεια προκαλεί σοβαρό και παρατεταμένο πόνο στις αρθρώσεις, ο οποίος είναι εξαιρετικά εξουθενωτικός και μπορεί να αποβεί μοιραίος σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους.
Το ασιατικό κουνούπι τίγρης (Aedes albopictus), το οποίο τσιμπάει κατά τη διάρκεια της ημέρας, κινείται βόρεια σε όλη την Ευρώπη καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες. Έχει εντοπιστεί μάλιστα και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Υπάρχουν δαπανηρά εμβόλια για τον ιό τσικουνγκούνια, αλλά η καλύτερη προστασία είναι να αποφύγετε το τσίμπημα.
Όταν κάποιο κουνούπι τσιμπήσει ένα μολυσμένο άτομο, ο ιός chikungunya εισέρχεται στο έντερό του. Στη συνέχεια, μετά από μια περίοδο επώασης, ο ιός υπάρχει στο σάλιο του κουνουπιού, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να μολύνει το επόμενο άτομο που θα τσιμπήσει. Αλλά αν αυτή η περίοδος επώασης είναι μεγαλύτερη από τη διάρκεια ζωής του κουνουπιού, ο ιός δεν μπορεί να εξαπλωθεί.
