Τα τατουάζ έχουν γίνει μια ιδιαίτερα συνηθισμένη μορφή αυτοέκφρασης σε όλο τον κόσμο, με έρευνες να δείχνουν ότι περισσότερο από το μισό των νεαρών ενηλίκων έχει πλέον τουλάχιστον ένα τατουάζ.

Αν και παλαιότερα τα τατουάζ συνδέονταν με αποκλίνουσα συμπεριφορά ή ψυχιατρικές διαταραχές, η σύγχρονη έρευνα δείχνει μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα. Συγκεκριμένα, τα τατουάζ μπορούν να αντικατοπτρίζουν την ταυτότητα, την κουλτούρα, προσωπικές αναμνήσεις ή το προσωπικό στυλ ενός ανθρώπου. Από την άλλη, ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει το τατουάζ με χαρακτηριστικά προσωπικότητας όπως η παρορμητικότητα και οι συμπεριφορές ανάληψης κινδύνου.

Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports, ομάδα ερευνητών εξέτασε εάν η ύπαρξη και η έκταση των τατουάζ συνδέεται με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια μελέτη στον γενικό πληθυσμό με τη συμμετοχή 280 ενηλίκων ηλικίας 18 έως 64 ετών στην Κύπρο. Οι συμμετέχοντες στρατολογήθηκαν από πανεπιστημιακούς χώρους αλλά και από κοντινά δημόσια σημεία, όπως καφέ.

Τι έδειξε η μελέτη

Τα δυσπροσαρμοστικά χαρακτηριστικά αξιολογήθηκαν με ένα εργαλείο αυτοαναφοράς που εξέτασε 5 διακριτούς τομείς προσωπικότητας:

• αρνητική συναισθηματικότητα
• αποστασιοποίηση
• ανταγωνιστικότητα (εχθρικότητα, σκληρότητα, τάση για διαπροσωπικές συγκρούσεις)
• έλλειψη αναστολών (παρορμητικές συμπεριφορές, τάσεις ανάληψης κινδύνου)
• ψυχωτισμό

Όσο υψηλότερη ήταν η βαθμολογία, τόσο πιο έντονη θεωρούνταν η παρουσία δυσπροσαρμοστικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας.

Από τους 280 ενήλικες που συμμετείχαν στη μελέτη, 164 άτομα (58,6%) ανέφεραν ότι είχαν τουλάχιστον ένα τατουάζ, ενώ 116 συμμετέχοντες (41,4%) δήλωσαν ότι δεν είχαν κανένα. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν 28 χρόνια και στο δείγμα συμμετείχαν άνδρες και γυναίκες με διαφορετικό μορφωτικό και κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.

Οι συμμετέχοντες με τατουάζ και εκείνοι χωρίς τατουάζ συγκρίθηκαν αρχικά μεταξύ τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν τατουάζ σημείωσαν υψηλότερες βαθμολογίες στον τομέα της έλλειψης αναστολών, που συνδέεται με μεγαλύτερη παρορμητικότητα. Για τους συμμετέχοντες με τατουάζ, η μέση βαθμολογία όσον αφορά την έλλειψη αναστολών ήταν 5,84, ενώ για όσους δεν είχαν τατουάζ ήταν 4,33.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τη σχέση μεταξύ της έκτασης των τατουάζ και της προσωπικότητας. Με αυτόν τον τρόπο προέκυψε μια πιο λεπτομερής μέτρηση της εμπλοκής με τα τατουάζ σε σύγκριση με την απλή καταμέτρησή τους.

Οι αναλύσεις έδειξαν ότι τα άτομα με μεγαλύτερη κάλυψη από τατουάζ είχαν την τάση να εμφανίζουν υψηλότερες βαθμολογίες όσον αφορά τον ανταγωνισμό και την έλλειψη αναστολών, κάτι που δεν ίσχυε στον ίδιο βαθμό στα άτομα που είχαν μικρότερη επιφάνεια καλυμμένη με τατουάζ.

Η συνολική βαθμολογία στο τεστ, που αντιπροσωπεύει το συνολικό φορτίο δυσπροσαρμοστικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας, συνδέθηκε επίσης θετικά με την έκταση των τατουάζ. Αντίθετα, η έκταση των τατουάζ δεν φάνηκε να σχετίζεται σημαντικά με το αρνητική συναισθηματικότητα ή την αποστασιοποίηση.

Ενδιαφέρον είναι ότι ο αριθμός των τατουάζ από μόνος του εμφάνισε ασθενέστερες συσχετίσεις με τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας σε σύγκριση με το ποσοστό της επιφάνειας του σώματος που καλύπτεται από τατουάζ. Για παράδειγμα, ο αριθμός των τατουάζ συνδέθηκε μόνο ασθενώς με την έλλειψη αναστολών και τον ψυχωτισμό.

Τα τατουάζ αντανακλούν έκφραση προσωπικότητας και όχι ψυχολογική διαταραχή

Η μελέτη αυτή διαπίστωσε ότι τα άτομα με τατουάζ στον γενικό πληθυσμό τείνουν να εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα παρορμητικών χαρακτηριστικών προσωπικότητας, ιδιαίτερα στον τομέα της έλλειψης αναστολών. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι η έκταση της επιφάνειας του σώματος που καλύπτεται από τατουάζ συνδέθηκε με δυσπροσαρμοστικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας, κυρίως με την ανταγωνιστικότητα.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα ήταν σχετικά περιορισμένα, γεγονός που δείχνει ότι τα τατουάζ από μόνα τους δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως ένδειξη ψυχολογικής διαταραχής. Αντίθετα, φαίνεται ότι αποτελούν μορφή έκφρασης που επηρεάζεται από τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας, την κουλτούρα και την ανάγκη για αυτοέκφραση. Μελλοντικές μελέτες θα χρειαστεί να εξετάσουν αυτές τις σχέσεις με διαχρονικές και πολυμεθοδολογικές προσεγγίσεις.