Η πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα αποτελεί βασικό πυλώνα ενός αποτελεσματικού συστήματος υγείας. Ωστόσο, στην Ελλάδα φαίνεται πως η διαδρομή των φαρμάκων από την έγκριση μέχρι τον ασθενή παραμένει σύνθετη και συχνά προβληματική. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι τόσο η εισαγωγή νέων καινοτόμων φαρμάκων όσο και η πρακτική διάθεσή τους στους ασθενείς αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις.
Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα της IQVIA, μόνο ένα στα πέντε καινοτόμα φάρμακα που εγκρίνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο καταφέρνει τελικά να φτάσει στην ελληνική αγορά. Πιο συγκεκριμένα, από τα 173 νέα φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2020-2023, μόλις τα 45 διατέθηκαν στην Ελλάδα. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει ένα σημαντικό κενό στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε σύγχρονες θεραπείες, ιδιαίτερα σε τομείς όπου η καινοτομία εξελίσσεται με γρήγορους ρυθμούς.
Η καθυστέρηση στην πρόσβαση στα φάρμακα δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά αφορά ευρύτερα την Ευρώπη. Οι ογκολογικοί ασθενείς στην ευρωπαϊκή ήπειρο περιμένουν κατά μέσο όρο περίπου δύο χρόνια περισσότερο για να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέα φάρμακα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, τα τελευταία πέντε χρόνια, περίπου το 40% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ δεν διατέθηκαν ποτέ σε ευρωπαϊκές χώρες. Η διαφορά αυτή υπογραμμίζει τις δομικές δυσκολίες που υπάρχουν στη διάθεση και την αποζημίωση των φαρμάκων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Φάρμακα Υψηλού Κόστους
Στην Ελλάδα, η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη όταν εξετάζεται η πρακτική διάθεση των φαρμάκων στους ασθενείς. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εφαρμογή του νέου συστήματος διάθεσης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ) μέσω ιδιωτικών φαρμακείων. Στόχος της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας ήταν να διευκολυνθεί η πρόσβαση των ασθενών στα φάρμακα και να μειωθεί η ταλαιπωρία που συχνά προκαλούν οι ουρές στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ.
Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή του μέτρου δείχνουν ότι η συμμετοχή των φαρμακείων παραμένει περιορισμένη. Ενδεικτικά, στη Λάρισα, σύμφωνα με τον τοπικό Φαρμακευτικό Σύλλογο, από τα 288 φαρμακεία της πόλης μόλις τέσσερα έχουν προχωρήσει στην εκτέλεση συνταγών για φάρμακα υψηλού κόστους. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο διάθεσης φαρμάκων δεν είναι πάντα απλή και συχνά συνοδεύεται από λειτουργικές δυσκολίες.
Οι φαρμακοποιοί επισημαίνουν ότι ζητήματα όπως οι διαδικασίες αποζημίωσης, η διαχείριση των αποθεμάτων και οι διοικητικές απαιτήσεις μπορεί να λειτουργούν αποτρεπτικά για τη συμμετοχή περισσότερων φαρμακείων στο σύστημα. Ως αποτέλεσμα, παρά τις προσπάθειες για διεύρυνση της πρόσβασης, αρκετοί ασθενείς συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην προμήθεια των φαρμάκων που χρειάζονται.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι το ζήτημα των φαρμάκων στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο τη διαθεσιμότητα των νέων θεραπειών, αλλά και τη λειτουργικότητα των μηχανισμών διάθεσης. Η πρόσβαση στα φάρμακα προϋποθέτει ένα ολοκληρωμένο σύστημα που θα επιτρέπει τόσο την έγκαιρη είσοδο της καινοτομίας στην αγορά όσο και την αποτελεσματική διανομή της στους ασθενείς.
Καθώς η ιατρική επιστήμη συνεχίζει να εξελίσσεται, η ανάγκη για βελτίωση των πολιτικών γύρω από τα φάρμακα γίνεται ακόμη πιο επιτακτική. Η ενίσχυση της πρόσβασης στα φάρμακα και η εξάλειψη των εμποδίων στη διάθεσή τους αποτελούν κρίσιμους στόχους για τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας στη χώρα.
