Ένα στυφό φρούτο ή ένα κομμάτι πικρής μαύρης σοκολάτας μπορεί να μην αποτελούν την καλύτερη δυνατή αίσθηση για τον ουρανίσκο. Ωστόσο, οι στυφές και πικρές τροφές είναι ευεργετικές για τον εγκέφαλο.
Το «κλειδί» απ’ ότι φαίνεται είναι οι πολυφαινόλες. Οι πολυφαινόλες περιλαμβάνουν τις φλαβανόλες, οι οποίες συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Οι φλαβανόλες είναι ιδιαίτερα συχνές στο κακάο, το κόκκινο κρασί και τα μούρα, ενώ η έρευνα τις έχει συνδέσει με καλύτερη μνήμη, βελτιωμένη γνωστική απόδοση και προστασία από βλάβες στα εγκεφαλικά κύτταρα.
Ωστόσο, οι φλαβανόλες αποτελούν ένα επιστημονικό «αίνιγμα». Μόνο ένα μικρό μέρος αυτού που καταναλώνουν οι άνθρωποι φτάνει στην κυκλοφορία του αίματος μετά από την πέψη. Αυτή η χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα εγείρει ένα σημαντικό ερώτημα: αν απορροφάται τόσο λίγο, πώς φαίνεται να επηρεάζουν οι φλαβανόλες τη λειτουργία του εγκεφάλου και το νευρικό σύστημα;
Για να διερευνήσουν αυτό το … μυστήριο, ερευνητές από την Ιαπωνία με επικεφαλής τον Δρ. Yasuyuki Fujii και την καθηγήτρια Naomi Osakabe στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Shibaura στην Ιαπωνία έστρεψαν την προσοχή τους στην αισθητηριακή αντίληψη. Η μελέτη τους, που δημοσιεύτηκε στο Current Research in Food Science, εξέτασε εάν η χαρακτηριστική στυφή γεύση των φλαβανολών θα μπορούσε η ίδια να λειτουργήσει ευεργετικά για τον εγκέφαλο.
«Οι φλαβανόλες έχουν στυφή γεύση. Υποθέσαμε ότι αυτή η γεύση χρησιμεύει ως ερέθισμα, μεταδίδοντας σήματα απευθείας στο κεντρικό νευρικό σύστημα (που περιλαμβάνει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό). Ως αποτέλεσμα, πιστεύεται ότι η διέγερση από φλαβανόλες μεταδίδεται μέσω αισθητήριων νεύρων για την ενεργοποίηση του εγκεφάλου, προκαλώντας στη συνέχεια φυσιολογικές αντιδράσεις στην περιφέρεια μέσω του συμπαθητικού νευρικού συστήματος», εξηγεί ο Δρ. Fujii.
Η ομάδα χρησιμοποίησε ποντίκια ηλικίας 10 εβδομάδων για να αποδείξει τα παραπάνω. Τα ζώα έλαβαν από του στόματος δόσεις φλαβανολών στα 25 mg/kg ή 50 mg/kg σωματικού βάρους, ενώ μια ομάδα ελέγχου έλαβε απεσταγμένο νερό. Τα ποντίκια που κατανάλωναν φλαβανόλες εμφάνισαν αισθητά υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας, αυξημένη διάθεση για εξερεύνηση και ισχυρότερη απόδοση σε εργασίες μάθησης και μνήμης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Η ανάλυση του εγκεφάλου αποκάλυψε ότι οι φλαβανόλες ενίσχυσαν τη δραστηριότητα των νευροδιαβιβαστών σε πολλαπλές περιοχές. Λίγο μετά από τη χορήγηση, τα επίπεδα της ντοπαμίνης και της λεβοντόπα αυξήθηκαν, μαζί με τη νορεπινεφρίνη και τον μεταβολίτη της νορμετανεφρίνη στο δίκτυο υπομέλανα λοβού-νοραδρεναλίνης. Αυτές οι χημικές ουσίες παίζουν βασικούς ρόλους στο κίνητρο, την προσοχή, την εγρήγορση και τη ρύθμιση του στρες. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης αυξημένη παραγωγή ενζύμων απαραίτητων για τη σύνθεση της νορεπινεφρίνης (τυροσινική υδροξυλάση και ντοπαμίνη-β-υδροξυλάση) και τη μεταφορά (κυστιδιακός μεταφορέας μονοαμίνης 2), υποδηλώνοντας ισχυρότερα ερεθίσματα στο εγκεφαλικό σύστημα.
Πρόσθετες βιοχημικές εξετάσεις έδειξαν υψηλότερα επίπεδα κατεχολαμινών στα ούρα, οι οποίες είναι ορμόνες που απελευθερώνονται κατά τη διάρκεια του στρες, μαζί με αυξημένη δραστηριότητα στον υποθαλαμικό περακοιλιακό πυρήνα (PVN). Αυτή η περιοχή του εγκεφάλου είναι βασικής σημασίας για τον έλεγχο των αντιδράσεων στο στρες. Η πρόσληψη φλαβανόλης αύξησε επίσης τα επίπεδα c-Fos και της ορμόνης απελευθέρωσης κορτικοτροπίνης στο PVN, υποδεικνύοντας περαιτέρω την ενεργοποίηση εγκεφαλικών οδών που σχετίζονται με το στρες.
