Το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία συγκαταλέγονται πλέον ανάμεσα στα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κτηνίατροι τόσο σε σκύλους όσο και σε γάτες. Παρόλα αυτά, τα προγράμματα απώλειας βάρους για κατοικίδια συχνά αποτυγχάνουν, ενώ πολλά εγκαταλείπονται πριν καν ολοκληρωθούν. Σε μία μελέτη, περισσότεροι από τους μισούς σκύλους που συμμετείχαν όχι μόνο δεν έχασαν βάρος, αλλά τελικά πήραν κι άλλο.

Σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Animals, η διαχείριση βάρους στα κατοικίδια αποτυγχάνει επειδή αντιμετωπίζεται πολύ στενά, ως ένα καθαρά διατροφικό πρόβλημα που λύνεται απλώς μειώνοντας την ποσότητα τροφής.

Ωστόσο, τα δεδομένα δείχνουν ότι για να πετύχει πραγματικά η απώλεια βάρους, χρειάζεται να ληφθούν υπόψη και η συμπεριφορά του ζώου, αλλά και η σχέση ανθρώπου–κατοικιδίου.

Πώς θα καταλάβετε αν το κατοικίδιό σας είναι υπέρβαρο ή παχύσαρκο;

Η πιο συνηθισμένη μέθοδος που χρησιμοποιούν οι κτηνίατροι είναι η αξιολόγηση της σωματικής κατάστασης (Body Condition Score). Η πρωτοβουλία Global Pet Obesity Initiative χρησιμοποιεί κλίμακα από το 1 έως το 9, όπου το 5 αντιστοιχεί στο ιδανικό βάρος.

Κάθε βαθμίδα αντιπροσωπεύει περίπου 10% διαφορά στο βάρος. Για παράδειγμα:

• Βαθμολογία 6/9 σημαίνει ότι το ζώο είναι περίπου 10% υπέρβαρο.
• Βαθμολογία 7/9 σημαίνει περίπου 20% επιπλέον βάρος.
• Παχυσαρκία θεωρείται βαθμολογία 8/9 ή υψηλότερη, δηλαδή τουλάχιστον 30% πάνω από το φυσιολογικό βάρος.

Πόσο συχνό είναι το πρόβλημα;

Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου τα μισά κατοικίδια σκυλιά και γάτες είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, με τα μεσήλικα ζώα να επηρεάζονται περισσότερο.

Η μεγαλύτερη σχετική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και αφορούσε σχεδόν 5 εκατομμύρια σκύλους και πάνω από 1 εκατομμύριο γάτες, έδειξε ότι:

• το 50% των ενήλικων σκύλων ήταν υπέρβαρο
• το 13% ήταν παχύσαρκο
• το 45% των γατών ήταν υπέρβαρο
• και το 22% παχύσαρκο

Αυξημένα ποσοστά έχουν επίσης καταγραφεί στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία, την Ευρώπη και την Κίνα.

Το υπερβολικό βάρος εμφανίζεται συχνότερα σε ζώα που αγαπούν ιδιαίτερα το φαγητό, έχουν περιορισμένη σωματική δραστηριότητα, όπως οι γάτες που ζουν αποκλειστικά μέσα στο σπίτι, ή έχουν στειρωθεί. Ορισμένες ράτσες, όπως οι Labrador Retriever, παρουσιάζουν και γενετική προδιάθεση στην παχυσαρκία.

Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης οι συνήθειες και ο τρόπος ζωής των ιδιοκτητών, καθώς και ο δεσμός που έχουν με το κατοικίδιό τους. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να αντιληφθούν ότι το ζώο τους είναι υπέρβαρο, ένα φαινόμενο που οι ειδικοί αποκαλούν «τύφλωση βάρους».

Γιατί πρέπει να σας απασχολεί;

Όπως και στους ανθρώπους, έτσι και στα κατοικίδια, το υπερβολικό βάρος αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών προβλημάτων υγείας, όπως:

• διαβήτης
• καρδιοπάθειες
• δερματικές παθήσεις
• καρκίνος

Παράλληλα, επιδεινώνει προβλήματα όπως η οστεοαρθρίτιδα και αυξάνει τον κίνδυνο θερμοπληξίας. Η παχυσαρκία μειώνει επίσης το προσδόκιμο ζωής τόσο σε σκύλους όσο και σε γάτες. Επιπλέον, το επιπλέον βάρος δυσκολεύει τα ζώα να απολαμβάνουν βασικές φυσικές συμπεριφορές, όπως το παιχνίδι, η άσκηση και η κοινωνική αλληλεπίδραση με ανθρώπους και άλλα ζώα.

Η World Small Animal Veterinary Association χαρακτηρίζει πλέον την παχυσαρκία ως το σημαντικότερο παγκόσμιο ζήτημα ευζωίας των ζώων συντροφιάς.

Γιατί αποτυγχάνουν οι παραδοσιακές δίαιτες;

Η κλασική προσέγγιση βασίζεται σε τρία πράγματα:

• λιγότερες θερμίδες
• περισσότερη άσκηση
• συχνό ζύγισμα

Θεωρητικά ακούγεται απλό. Στην πράξη όμως, συχνά δεν λειτουργεί. Τα ζώα που τρώνε λιγότερο πεινούν περισσότερο και αναζητούν επίμονα φαγητό, κάτι που κάνει πολλούς ιδιοκτήτες να αισθάνονται ενοχές. Συχνά τελειώνουν γρήγορα τη μικρότερη μερίδα τους και περνούν τον υπόλοιπο χρόνο ζητώντας ή ψάχνοντας επιπλέον τροφή.

Κατοικίδια που είχαν συνηθίσει να παίρνουν λιχουδιές ή φαγητό από το τραπέζι της οικογένειας διαμαρτύρονται έντονα όταν αποκλείονται από αυτή τη συνήθεια, και πολλοί ιδιοκτήτες τελικά υποκύπτουν.

Παράλληλα, ο περιορισμός θερμίδων επηρεάζει τον μεταβολισμό και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί αρχικά να δυσκολέψει την απώλεια βάρους, γεγονός που απογοητεύει τους ιδιοκτήτες. Επιπλέον, αρκετά ζώα φοβούνται το περιβάλλον του κτηνιατρείου, με αποτέλεσμα οι τακτικές επισκέψεις για ζύγισμα να γίνονται στρεσογόνες τόσο για τα ίδια όσο και για τους ανθρώπους τους.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε αποτελεσματικά το κατοικίδιό σας να χάσει βάρος

1. Συλλέξτε σωστές πληροφορίες και οργανώστε ένα ρεαλιστικό πλάνο

Ζυγίζετε τακτικά το κατοικίδιό σας και αξιολογείτε τη σωματική του κατάσταση. Αν φοβάται τον κτηνίατρο, μπορείτε να το ζυγίζετε και στο σπίτι. Σημαντικό είναι επίσης να καταγράφετε αναλυτικά τι τρώει μέσα στην ημέρα, συμπεριλαμβανομένων λιχουδιών, υπολειμμάτων από το τραπέζι ή τροφών που βρίσκει μόνο του.

Με αυτές τις πληροφορίες, ο κτηνίατρος μπορεί να σχεδιάσει ένα πρόγραμμα πιο συμβατό με τις προτιμήσεις και τις ανάγκες του ζώου.

2. Επιλέξτε τροφές με λίγες θερμίδες αλλά υψηλό αίσθημα κορεσμού

Η ιδανική δίαιτα δεν είναι απλώς «λιγότερο φαγητό». Πρέπει να είναι πλήρης διατροφικά και να αφήνει το ζώο χορτάτο μετά το γεύμα. Ακόμη και λιχουδιές μπορούν να ενταχθούν στο ημερήσιο πρόγραμμα, αρκεί να είναι χαμηλές σε θερμίδες.

3. Δώστε στο ζώο την ευκαιρία να «κυνηγήσει» την τροφή του

Τα πολλά μικρά γεύματα μέσα στη μέρα μπορούν να αυξήσουν τον χρόνο που αφιερώνει το ζώο στο φαγητό και να βοηθήσουν στην καύση επιπλέον θερμίδων.

Δραστηριότητες όπως τα παιχνίδια–γρίφοι με τροφή, ή και το «κυνήγι θησαυρού» με λιχουδιές επιτρέπουν στα ζώα να εκφράσουν φυσικές συμπεριφορές και να απασχολούνται δημιουργικά. Παράλληλα, το μάσημα και η αναζήτηση τροφής μπορεί να μειώσουν την επίμονη αναζήτηση φαγητού από τους ιδιοκτήτες.

Η απώλεια βάρους στα κατοικίδια δεν αφορά μόνο την εμφάνιση. Στόχος είναι να τους προσφέρετε περισσότερα χρόνια ζωής με καλύτερη υγεία και ποιότητα ζωής. Με τη σωστή προσέγγιση, και όχι μόνο με μέτρημα θερμίδων, μπορείτε να βοηθήσετε το κατοικίδιό σας να παραμείνει υγιές, δραστήριο και χαρούμενο.