Οι καρδιαγγειακές παθήσεις εξακολουθούν να αποτελούν τη σημαντικότερη αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat. Η ανάλυση των αιτιών θανάτου δείχνει ότι οι ασθένειες του κυκλοφορικού συστήματος εξακολουθούν να επιβαρύνουν περισσότερο από κάθε άλλη κατηγορία τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.
Συνολικά, το 2023 καταγράφηκαν περίπου 4,8 εκατομμύρια θάνατοι στα κράτη-μέλη της ΕΕ. Από αυτούς, περίπου 1,59 εκατομμύρια οφείλονταν σε καρδιαγγειακές παθήσεις, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 32,8% του συνόλου των θανάτων. Δηλαδή σχεδόν ένας στους τρεις θανάτους στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέεται με προβλήματα του κυκλοφορικού συστήματος.
Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται διάφορες ασθένειες, όπως οι καρδιοπάθειες, τα εγκεφαλικά επεισόδια, η υπέρταση και άλλες παθήσεις που επηρεάζουν την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία. Οι παθήσεις αυτές αποτελούν εδώ και δεκαετίες τη βασική αιτία θνησιμότητας στην Ευρώπη, παρά τη σημαντική πρόοδο της ιατρικής και των συστημάτων υγείας.
Ο καρκίνος δεύτερη βασική αιτία θανάτου
Δεύτερη σημαντικότερη αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο καρκίνος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, περίπου 1,16 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από καρκίνο, αριθμός που αντιστοιχεί στο 23,9% των συνολικών θανάτων.
Στην τρίτη θέση βρίσκονται οι παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος, οι οποίες ευθύνονται για περίπου 380.000 θανάτους, δηλαδή περίπου 7,8% των θανάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άλλες σημαντικές αιτίες θανάτου είναι τα εξωτερικά αίτια -όπως ατυχήματα και τραυματισμοί-, οι παθήσεις του πεπτικού συστήματος, οι νευρολογικές ασθένειες και οι ψυχικές διαταραχές. Η πανδημία του κορωνοϊού, που κυριάρχησε τα προηγούμενα χρόνια, εξακολουθεί να εμφανίζεται στα στατιστικά στοιχεία, αν και με μικρότερο ποσοστό σε σχέση με την περίοδο της υγειονομικής κρίσης.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι οι χρόνιες μη μεταδοτικές ασθένειες εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη πρόκληση για τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης, καθώς πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου –όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία και η καθιστική ζωή– συνδέονται άμεσα με την εμφάνιση καρδιαγγειακών και ογκολογικών νοσημάτων.
Μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ
Παρότι οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την κυρίαρχη αιτία θανάτου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εικόνα διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο μέσος τυποποιημένος δείκτης θνησιμότητας από παθήσεις του κυκλοφορικού στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε περίπου 313 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους. Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης τα ποσοστά είναι σημαντικά υψηλότερα.
Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται κυρίως σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Λετονία. Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζονται σε χώρες της δυτικής και νότιας Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Δανία.
Οι διαφορές αυτές συνδέονται με πολλούς παράγοντες, όπως το επίπεδο των συστημάτων υγείας, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, αλλά και ο τρόπος ζωής των πολιτών.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα βρίσκεται παραδοσιακά σε ενδιάμεση θέση σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τους θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις. Παρά το γεγονός ότι η χώρα εμφανίζει σχετικά υψηλό προσδόκιμο ζωής, τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική αιτία θανάτου.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές εκθέσεις για τη δημόσια υγεία, η θνησιμότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένει σημαντική, ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ηλικίες. Παράγοντες όπως το κάπνισμα, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η παχυσαρκία και η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας επηρεάζουν σημαντικά τα ποσοστά θνησιμότητας.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, παρατηρείται σταδιακή βελτίωση χάρη στην καλύτερη πρόληψη, τη βελτίωση των θεραπειών και την ευρύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή εξακολουθεί να θεωρείται ένας σημαντικός προστατευτικός παράγοντας για την καρδιαγγειακή υγεία.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι η αντιμετώπιση των χρόνιων νοσημάτων θα αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας τις επόμενες δεκαετίες, καθώς η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τον αριθμό των ατόμων που κινδυνεύουν από τέτοιες ασθένειες.
