Ο θάνατος ενός συζύγου αποτελεί μια ιδιαίτερα συναισθηματική και αγχωτική εμπειρία. Καθώς οι άνθρωποι ζουν πλέον περισσότερο, όλο και περισσότερα ζευγάρια θα βρεθούν αντιμέτωπα με αυτή τη δύσκολη κατάσταση. Ωστόσο, το πένθος μετά την απώλεια συζύγου φαίνεται να επηρεάζει διαφορετικά άνδρες και γυναίκες, σύμφωνα με νέα μελέτη με επικεφαλής τη Σχολή Δημόσιας Υγείας και το Πανεπιστήμιο Chiba.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Journal of Affective Disorders και εξέτασε την εμπειρία της απώλειας συζύγου σε μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες στην Ιαπωνία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνδρες που έχασαν τη σύζυγό τους παρουσίασαν χειρότερη σωματική και ψυχική υγεία, καθώς και χαμηλότερα επίπεδα ευεξίας. Αντίθετα, οι γυναίκες που έχασαν τον σύζυγό τους εμφάνισαν μόνο μια βραχυπρόθεσμη μείωση στην ευτυχία, χωρίς αλλαγές σε άλλες πτυχές της υγείας τους, ενώ τα επόμενα χρόνια παρουσίασαν ακόμη και βελτίωση στη συνολική ευεξία τους.
Πώς ο θάνατος του/της συζύγου επηρεάζει διαφορετικά τους άνδρες και τις γυναίκες
Σε σύγκριση με τους άνδρες που δεν είχαν χάσει τη σύζυγό τους, όσοι βίωσαν απώλεια συζύγου είχαν αυξημένο κίνδυνο άνοιας, θνησιμότητας και δυσκολιών στην καθημερινή λειτουργικότητα. Παράλληλα παρουσίασαν περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης, καθώς και μείωση στην ευτυχία και στη κοινωνική υποστήριξη. Οι επιπτώσεις αυτές μειώνονταν σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.
Αντίθετα, οι γυναίκες φαίνεται ότι άντεξαν καλύτερα τις επιπτώσεις στην υγεία μετά την απώλεια του συζύγου τους. Δεν παρουσίασαν αύξηση στα συμπτώματα κατάθλιψης και συχνά εμφάνισαν αύξηση στην ευτυχία και στην ικανοποίηση από τη ζωή, η οποία διατηρήθηκε για χρόνια μετά την απώλεια.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει μικρές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών όσον αφορά τις επιπτώσεις της απώλειας συζύγου στην υγεία και συνήθως επικεντρώνονταν σε πιο περιορισμένο αριθμό παραμέτρων. Τα νέα ευρήματα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τις πολλές διαστάσεις της υγείας και της ευεξίας μετά την απώλεια συζύγου και υπογραμμίζουν την ανάγκη για στρατηγικές υποστήριξης που λαμβάνουν υπόψη το φύλο, ώστε να διευκολυνθεί η προσαρμογή μετά από αυτό το δύσκολο γεγονός ζωής.
«Η απώλεια συζύγου είναι ένα γεγονός ζωής που μπορεί να ανατρέψει την καθημερινότητα και να επηρεάσει πολύ περισσότερα από το ίδιο το πένθος», εξήγησε ο Koichiro Shiba, επίκουρος καθηγητής επιδημιολογίας και εκ των συγγραφέων της μελέτης. «Διαπιστώσαμε ότι οι άνδρες που έχασαν τη σύζυγό τους επηρεάστηκαν περισσότερο σχεδόν σε κάθε επίπεδο, ενώ οι γυναίκες που έχασαν τον σύζυγό τους έδειξαν έναν απροσδόκητα υψηλό βαθμό ανθεκτικότητας».
Κύριος συγγραφέας της μελέτης είναι ο Kenjiro Kawaguchi από το Center for Preventive Medical Sciences του Πανεπιστημίου Chiba, στην πόλη Chiba της Ιαπωνίας.
Για την ανάλυση, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από σχεδόν 26.000 συμμετέχοντες της μελέτης Japan Gerontological Evaluation Study, από τους οποίους 1.076 είχαν βιώσει απώλεια συζύγου. Η ερευνητική ομάδα εξέτασε 37 διαφορετικές εκβάσεις υγείας που σχετίζονται με την απώλεια συζύγου σε τρία χρονικά κύματα (2013, 2016 και 2019), αναλύοντας τις διαφορές ανά φύλο και το πώς εξελίσσονταν οι επιπτώσεις με την πάροδο του χρόνου.
Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες που έχασαν τον σύντροφό τους έγιναν πιο κοινωνικά δραστήριοι μετά τον θάνατο του συζύγου ή της συζύγου τους. Ωστόσο, μόνο οι άνδρες παρουσίασαν μείωση στη κοινωνική υποστήριξη, κάτι που δείχνει ότι η κοινωνική δραστηριότητα δεν μεταφράστηκε πάντα σε συναισθηματική στήριξη και ουσιαστική σύνδεση που είχαν ανάγκη κατά την περίοδο του πένθους τους. Οι άνδρες ανέφεραν επίσης αύξηση στην κατανάλωση αλκοόλ, ενώ οι γυναίκες έγιναν πιο καθιστικές.
Γιατί παρατηρήθηκε αυτό το χάσμα
Οι διαφορές αυτές πιθανότατα αντικατοπτρίζουν βαθιά ριζωμένες κοινωνικές προσδοκίες για τον ρόλο κάθε φύλου, σύμφωνα με τον Shiba.
«Στην Ιαπωνία, αλλά και σε πολλές άλλες κοινωνίες, η ζωή των ανδρών περιστρέφεται συχνότερα γύρω από την εργασία και συχνά βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη σύζυγό τους για συναισθηματική και πρακτική υποστήριξη», ανέφερε. Ως αποτέλεσμα, οι άνδρες μπορεί να είχαν λιγότερες ευκαιρίες να επενδύσουν σε κοινωνικές σχέσεις και να νιώσουν απομονωμένοι όταν χάσουν τη σύζυγό τους. Επιπλέον, όπως εξήγησε, «οι γυναίκες στην Ιαπωνία είναι πολύ πιο πιθανό να είναι οι βασικές φροντίστριες των συζύγων τους. Για ορισμένες γυναίκες, το πένθος μπορεί να περιλαμβάνει εν μέρει και μια αίσθηση ανακούφισης από αυτό το βάρος, κάτι που θα μπορούσε να εξηγεί τις βελτιώσεις που παρατηρήσαμε στην ευεξία».
Απαιτείται περισσότερη έρευνα σχετικά με την ποιότητα των σχέσεων, την ένταση της φροντίδας και άλλους παράγοντες υγείας, ώστε να κατανοηθούν πλήρως οι συνέπειες της απώλειας συζύγου στην υγεία. Ωστόσο, η αντιμετώπιση αυτών των ανισορροπιών στους κοινωνικούς ρόλους των φύλων αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση για τη μείωση αυτών των αρνητικών επιπτώσεων τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες που έχουν χάσει τον σύντροφό τους. Παράλληλα, υπάρχουν και ενέργειες που μπορούν να προστατεύσουν την υγεία και τις οποίες μπορούν να υιοθετήσουν οι χήροι και οι χήρες από νωρίς κατά την περίοδο του πένθους.
«Το πρώτο έτος μετά την απώλεια συζύγου φαίνεται να αποτελεί μια ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου περίοδο για τους άνδρες, επομένως η ενεργή στήριξη από την οικογένεια, τους φίλους και τους επαγγελματίες υγείας μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη», ανέφερε ο Shiba. «Η παρακολούθηση της μοναξιάς και συμπεριφορών αντιμετώπισης που μπορεί να είναι επιβλαβείς, όπως η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ, μπορεί επίσης να είναι σημαντική».
