Σε περίπτωση κατάρρευσης κτιρίου, τα πρώτα λεπτά είναι κρίσιμα. Η ψυχραιμία, η σωστή στάση του σώματος, η αποφυγή άσκοπων κινήσεων και η επικοινωνία με τις αρχές μπορούν να κάνουν διαφορά μέχρι να φτάσουν τα συνεργεία διάσωσης.

Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζετε τι δεν πρέπει να κάνετε μετά από μια κατάρρευση ή έκρηξη, καθώς η επιστροφή σε ένα κτίριο ή η είσοδος σε χώρο με συντρίμμια μπορεί να θέσει σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή σας. Παρακάτω θα δείτε τα βασικά μέτρα προστασίας, αλλά και τους παράγοντες που επηρεάζουν την επιβίωση ανθρώπων που έχουν παγιδευτεί κάτω από ερείπια.

Εάν είστε μέσα σε κτίριο που καταρρέει

Εάν μπορείτε να βγείτε με ασφάλεια, απομακρυνθείτε αμέσως από το κτίριο και κατευθυνθείτε σε ανοιχτό χώρο. Μείνετε μακριά από προσόψεις, μπαλκόνια, τζάμια, καλώδια και σημεία από όπου μπορεί να πέσουν υλικά.

Μην χρησιμοποιείτε ανελκυστήρα. Εάν μπορείτε να βγείτε με ασφάλεια, χρησιμοποιήστε τις σκάλες. Οι ανελκυστήρες μπορεί να ακινητοποιηθούν σε περίπτωση διακοπής ρεύματος ή βλάβης.

Εάν δε μπορείτε να βγείτε με ασφάλεια

• Μπείτε αμέσως κάτω από ένα γερό τραπέζι ή γραφείο, εφόσον υπάρχει κοντά σας. Κρατηθείτε από αυτό και προστατεύστε το κεφάλι και τον αυχένα σας.
• Εάν δεν υπάρχει κάποιο σταθερό έπιπλο για να καλυφθείτε, μετακινηθείτε κοντά σε εσωτερικό τοίχο, σκύψτε και προστατεύστε το κεφάλι και τον αυχένα σας με τα χέρια σας.
• Μείνετε μακριά από παράθυρα, τζάμια, εξωτερικούς τοίχους, πόρτες, μπαλκόνια και σημεία που φαίνονται ασταθή. Αυτά τα σημεία μπορεί να υποστούν πιο εύκολα ζημιές ή να καταρρεύσουν.
• Καλέστε το 112, εφόσον μπορείτε. Εάν δεν μπορείτε να μιλήσετε, προσπαθήστε να στείλετε μήνυμα με την τοποθεσία σας και την κατάσταση στην οποία βρίσκεστε.

Εάν έχετε παγιδευτεί κάτω από συντρίμμια

• Καλύψτε τη μύτη και το στόμα σας με ένα πανί ή με κάποιο ρούχο, ώστε να αποφύγετε την εισπνοή σκόνης από μπετόν, καπνού ή άλλων επικίνδυνων σωματιδίων.
• Προσπαθήστε να κινείστε όσο το δυνατόν λιγότερο. Οι άσκοπες κινήσεις μπορεί να σηκώσουν περισσότερη σκόνη, να μετακινήσουν συντρίμμια ή να προκαλέσουν νέα κατάρρευση γύρω σας.
• Μην φωνάζετε άσκοπα. Οι φωνές μπορεί να σας κάνουν να εισπνεύσετε μεγαλύτερη ποσότητα σκόνης, ενώ εξαντλούν γρήγορα την ενέργειά σας. Φωνάξτε μόνο ως έσχατη λύση.
• Εάν έχετε φακό, χρησιμοποιήστε τον για να δείτε τον χώρο γύρω σας και για να δώσετε σήμα στους διασώστες. Περιορίστε όμως τη χρήση του, ώστε να διατηρήσετε την μπαταρία.
• Χτυπήστε έναν σωλήνα, έναν τοίχο ή κάποιο σταθερό αντικείμενο, ώστε οι διασώστες να ακούσουν από πού έρχεται ο ήχος. Εάν έχετε σφυρίχτρα, χρησιμοποιήστε τη. Οι ήχοι αυτοί μπορούν να μεταδοθούν καλύτερα μέσα από τα συντρίμμια και να βοηθήσουν στον εντοπισμό σας.
• Εάν έχετε κινητό, καλέστε το 112 ή στείλτε μήνυμα με την τοποθεσία σας, εφόσον μπορείτε. Περιορίστε τη χρήση του κινητού για να διατηρήσετε την μπαταρία. Μην κάνετε συνεχείς κλήσεις και μην χρησιμοποιείτε άσκοπα εφαρμογές.
• Μην ανάβετε αναπτήρα ή σπίρτα, καθώς μπορεί να υπάρχει διαρροή αερίου ή εύφλεκτα υλικά.
• Ακολουθήστε τις οδηγίες των διασωστών και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
• Μην προσπαθήσετε να ξαναμπείτε σε κτίριο που έχει υποστεί ζημιές. Μην μπείτε σε χώρο με συντρίμμια για να αναζητήσετε προσωπικά αντικείμενα. Είναι επικίνδυνο, καθώς μπορεί να υπάρξει νέα κατάρρευση, πτώση υλικών ή μόλυνση του αέρα.
• Μείνετε μακριά από καλώδια, σπασμένους σωλήνες, μυρωδιά αερίου, καπνό και σημεία όπου φαίνονται ρωγμές ή αστάθεια.

Πόσο καιρό μπορεί να επιβιώσει κάποιος, εάν έχει εγκλωβιστεί στα συντρίμμια

Ο ΟΗΕ συνήθως αποφασίζει να σταματήσει τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης 5 έως 7 ημέρες μετά από μια καταστροφή, όταν δεν έχει βρεθεί κανείς ζωντανός για μία ή δύο ημέρες. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν διασωθεί ζωντανοί και μετά από αυτό το διάστημα.

Τον Μάιο του 2013, μια γυναίκα ανασύρθηκε από τα ερείπια εργοστασίου στο Μπαγκλαντές, 17 ημέρες μετά την κατάρρευσή του. Οι εργάτες την άκουσαν να φωνάζει «σας παρακαλώ, σώστε με» και χρησιμοποίησαν εξοπλισμό ανίχνευσης εικόνας και ήχου για να εντοπίσουν την ακριβή θέση της.

Μετά τον σεισμό στην Αϊτή, τον Ιανουάριο του 2010, ένας άνδρας επιβίωσε για 12 ημέρες κάτω από τα συντρίμμια καταστήματος, το οποίο είχε λεηλατηθεί επανειλημμένα. Αργότερα, ένας άλλος άνδρας βρέθηκε ζωντανός, σύμφωνα με αναφορές, έπειτα από 27 ημέρες κάτω από τα συντρίμμια του σεισμού.

Ποιοι παράγοντες είναι σημαντικοί για την επιβίωση;

Οι ειδικοί αναφέρουν ότι αρκετοί παράγοντες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιβίωση, μεταξύ αυτών η πρόσβαση σε νερό και αέρα.

Η επιβίωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το τι συμβαίνει τη στιγμή που χτυπά ο σεισμός ή καταρρέει ένα κτίριο, δηλαδή από το αν το άτομο έχει παγιδευτεί σε σημείο όπου υπάρχει κάποια παροχή οξυγόνου και νερού.

Η κατάσταση είναι δυσκολότερη για όσους βρίσκονται τραυματισμένοι κάτω από τα συντρίμμια, καθώς πολλές φορές δεν υπάρχει η δυνατότητα να κουνηθούν. Ο εγκλωβισμός σε περιορισμένο χώρο σημαίνει επίσης ότι η θερμοκρασία μπορεί να αυξηθεί, όπως και τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα. Εάν το διοξείδιο του άνθρακα φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα, μπορεί να οδηγήσει σε ασφυξία.

Εάν οι πιθανοί επιζώντες δεν είναι τραυματισμένοι, έχουν πρόσβαση σε αέρα και βρίσκονται σε έναν χώρο που επαρκεί για να παραμείνουν ζωντανοί, όσο μικρός κι αν είναι, ο επόμενος καθοριστικός παράγοντας είναι η πρόσβαση σε νερό.

Είναι δύσκολο να πει κανείς πόσο μπορούν να επιβιώσουν οι άνθρωποι χωρίς ενυδάτωση. Ορισμένες εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο μέσος όρος κυμαίνεται από 3 έως 7 ημέρες.

Πολλά εξαρτώνται από τη θερμοκρασία του χώρου όπου έχει παγιδευτεί κάποιος, καθώς αυτή καθορίζει πόσα υγρά χάνει μέσω της εφίδρωσης, αλλά και από τη φυσική του κατάσταση.

Ο Evans Monsignac, ο άνδρας που είπε ότι επιβίωσε σχεδόν 4 εβδομάδες κάτω από τα συντρίμμια στην Αϊτή, δήλωσε αργότερα ότι αναγκάστηκε να πιει νερό από λύματα.

«Είναι η θέληση», είχε δηλώσει παλαιότερα στο BBC ο Graham Payne, πρόεδρος και ιδρυτής της φιλανθρωπικής οργάνωσης διάσωσης Rapid. «Ορισμένοι άνθρωποι απλώς αποδέχονται ότι έχουν παγιδευτεί και ότι αυτή είναι η μοίρα τους. Άλλοι συνεχίζουν να προσπαθούν».