Θεωρητικά, και ιδανικά, η ηλικία φέρνει ωριμότητα, σοφία και εξέλιξη. Στην πράξη, όμως, αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Κάποιοι άνθρωποι παραμένουν συναισθηματικά ανώριμοι. Και αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να ήταν και οι γονείς σας...
«Σε γενικές γραμμές, η συναισθηματική ανωριμότητα μπορεί να οριστεί ως δυσκολία στην έκφραση και στη ρύθμιση των συναισθημάτων», εξηγεί ο δρ. Ernesto Lira de la Rosa, ψυχολόγος και σύμβουλος επικοινωνίας του Hope for Depression Research Foundation. Αν μεγαλώσατε με συναισθηματικά ανώριμους γονείς, ίσως συχνά νιώθατε ότι εσείς ήσασταν ο «ενήλικας» της οικογένειας. Αυτό πιθανότατα σας πλήγωσε στην παιδική ηλικία, μια περίοδο κρίσιμη για την ανάπτυξη, και μπορεί να συνεχίζει να σας επηρεάζει μέχρι σήμερα. Ωστόσο, το «μακροχρόνιο» δεν σημαίνει και «μόνιμο».
«Αν αυξήσετε την επίγνωση και την κατανόησή σας σχετικά με την επίδραση που είχε η παιδική σας ηλικία, θα είστε καλύτερα εξοπλισμένοι να κάνετε αλλαγές που θα σας βοηθήσουν να θεραπεύσετε αυτά τα τραύματα», σημειώνει ο δρ. Lira de la Rosa.
Αναγνωρίστε τα σημάδια
1. Σας τιμωρούσαν ή σας επέκριναν όταν εκφράζατε συναισθήματα
«Νιώθεις αυτό που νιώθεις και τα συναισθήματά σου είναι αληθινά». Όμως οι γονείς σας δεν φαίνεται να το γνώριζαν.
«Ως άνθρωποι, όλοι έχουμε την ικανότητα να βιώνουμε διάφορα συναισθήματα, και είναι υγιές να τα εκφράζουμε», αναφέρει ο δρ. Lira de la Rosa. «Ωστόσο, δεν είναι ασυνήθιστο οι συναισθηματικά ανώριμοι γονείς να αισθάνονται απειλή όταν το παιδί εκφράζει τα συναισθήματά του. Συχνά οι ίδιοι δεν έμαθαν ποτέ να εκφράζονται και μπορεί να θεωρούν κάθε συναισθηματική έκφραση ως κάτι λανθασμένο ή ανεπιθύμητο».
Δυστυχώς, αυτός ο κύκλος μπορεί εύκολα να μεταδοθεί από γενιά σε γενιά.
2. Βασίζονταν σε εσάς για συναισθηματική στήριξη
Ακόμη και σήμερα, αυτή η αντιστροφή ρόλων μπορεί να είναι εξουθενωτική.
«Ορισμένοι συναισθηματικά ανώριμοι γονείς στηρίζονται στα παιδιά τους για αγάπη, επιβεβαίωση και υποστήριξη», εξηγεί. «Τα αντιμετωπίζουν ως «δοχεία» συναισθημάτων, από τα οποία αντλούν ό,τι δεν λαμβάνουν αλλού». Η ανάγκη για αγάπη δεν είναι από μόνη της προβληματική...γίνεται όμως όταν είναι υπερβολική.
«Σε αυτές τις περιπτώσεις, το παιδί μαθαίνει να παραμελεί τις δικές του ανάγκες για να είναι πάντα διαθέσιμο για τον γονέα».
3. Ζούσατε «σε αναμμένα κάρβουνα», περιμένοντας την επόμενη έκρηξη
Ίσως ζούσατε με διαρκές άγχος για το πότε θα ξεσπάσει η επόμενη έκρηξη θυμού.
«Οι συναισθηματικά ανώριμοι γονείς δυσκολεύονται να ρυθμίσουν τα συναισθήματά τους, με αποτέλεσμα απρόβλεπτες εκρήξεις», λέει. «Για ένα παιδί, αυτό είναι τρομακτικό, ειδικά όταν δεν υπάρχουν εξηγήσεις. Συχνά το παιδί νιώθει και υπεύθυνο για τα συναισθήματα του γονέα».
4. Σπάνιες εκδηλώσεις στοργής
Οι συναισθηματικά ανώριμοι άνθρωποι δυσκολεύονται να δείξουν αγάπη. «Αν οι ίδιοι δεν έλαβαν αγάπη και στοργή, είναι πιθανό να δυσκολεύονται να τις εκφράσουν», εξηγεί. «Η αγάπη απαιτεί ευαλωτότητα, και αυτό μπορεί να τους φοβίζει».
5. Νιώθατε ελάχιστη παρηγοριά
Τι συνέβαινε όταν ήσασταν στεναχωρημένοι ή θυμωμένοι; «Τα παιδιά στρέφονται στους γονείς τους για καθοδήγηση και παρηγοριά. Όμως οι συναισθηματικά ανώριμοι γονείς συχνά δεν έχουν την επίγνωση να αναγνωρίσουν αυτά τα συναισθήματα, οδηγώντας σε συναισθηματική παραμέληση».
6. Ζούσατε σε «άσπρο-μαύρο»
Οι «αποχρώσεις του γκρι» απουσίαζαν. Αυτοί οι γονείς δυσκολεύονται να αντιληφθούν την πολυπλοκότητα των συναισθημάτων και υιοθετούν απόλυτους τρόπους σκέψης. Βλέπουν τα πράγματα ως καλά ή κακά και συχνά θεωρούν ότι έχουν πάντα δίκιο. Αυτό μπορεί να σας οδήγησε να εσωτερικεύσετε την ιδέα ότι εσείς είστε «λάθος» ή «κακοί».
7. Ανθυγιεινοί τρόποι διαχείρισης
Η αδυναμία ρύθμισης συναισθημάτων συχνά οδηγεί σε επιβλαβείς συμπεριφορές.
«Οι άνθρωποι μπορεί να εσωτερικεύουν ή να εξωτερικεύουν τα συναισθήματά τους με τρόπους όπως κατάχρηση ουσιών, βία ή συναισθηματική κακοποίηση», σημειώνει ο ίδιος.
3 βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για θεραπεία
1. Καταγράψτε τις εμπειρίες της παιδικής σας ηλικίας
Η καταγραφή σκέψεων (journaling) μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε το παρελθόν σας.
«Είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώσετε λύπη, θυμό ή απογοήτευση. Ίσως επεξεργάζεστε τώρα συναισθήματα που δεν μπορούσατε να βιώσετε ως παιδί».
2. Μάθετε να ρυθμίζετε τα συναισθήματά σας
«Τα συναισθήματα είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε πλήρως», εξηγεί. «Μπορούμε όμως να τα παρατηρούμε και να τα αποδεχόμαστε».
Χρήσιμες πρακτικές:
- να επιτρέπετε στον εαυτό σας να κλάψει
- να μιλάτε σε ανθρώπους εμπιστοσύνης
- να εφαρμόζετε ασκήσεις αναπνοής
3. Επανασυνδεθείτε με το σώμα σας
Το τραύμα δεν είναι μόνο ψυχικό, είναι και σωματικό. «Το σώμα συχνά αποθηκεύει το στρες και τον πόνο. Μπορεί να έχει μάθει να λειτουργεί σε κατάσταση «μάχης ή φυγής».
Όμως αυτό μπορεί να αλλάξει. «Το σώμα χρειάζεται να μάθει ξανά ότι είναι ασφαλές», τονίζει. «Πρακτικές όπως ο διαλογισμός, οι ασκήσεις αναπνοής και η γιόγκα μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά».
