Η ρητορική μίσους στο διαδίκτυο είναι ένα φαινόμενο που αναπτύσσεται έντονα τα τελευταία χρόνια. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η επιδείνωση της διαβίωσης των πολιτών οδηγούν σε ολοένα περισσότερους χρήστες να διαβάζουν αναρτήσεις τις οποίες χαρακτηρίζουν «εχθρικές» και «ταπεινωτικές».

Μάλιστα οι αναρτήσεις αυτές συνήθως έχουν συγκεκριμένους στόχους, σύμφωνα με νέα δεδομένα της Eurostat. Συγκεκριμένα, το 2025 το 42,3% των Ευρωπαίων πολιτών διάβασε στο διαδίκτυο μηνύματα που εκτίμησαν ότι ήταν εχθρικά προς άλλα άτομα και είχαν ως στόχο να τα μειώσουν.

Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει μεγάλη διακύμανση από χώρα σε χώρα. Σε επτά χώρες, περισσότεροι από τους μισούς χρήστες του διαδικτύου διάβασαν τέτοιου είδους μηνύματα. Τα υψηλότερα ποσοστά ήταν:

• Στην Ουγγαρία (περίπου 61%)
• Στην Φινλανδία (57%)
• Στη Σλοβακία (56%)

Τα στοιχεία στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα το 29,4% των χρηστών είδε μηνύματα μίσους στο διαδίκτυο.

Οι αναρτήσεις που έχουν ως στόχο να ταπεινώσουν άλλα άτομα, στοχεύουν διαφορετικές ομάδες ανθρώπων. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες δήλωσαν πως είδαν να χύνεται χολή εναντίον ανθρώπων για:

• Τις πολιτικές ή τις κοινωνικές απόψεις τους (στο σχεδόν 34% των περιπτώσεων)
• Την φυλή ή την καταγωγή τους (περίπου 25%)
• Ο σεξουαλικός προσανατολισμός (γύρω στο 23%)
• Η θρησκεία ή οι πεποιθήσεις τους (κάτι λιγότερο από 23%)

Δηλητηριώδη ήταν τα μηνύματα που έστελναν πολλοί και με βάση:

• Το φύλο τους
• Τυχόν σωματική αναπηρία
• Την ηλικία
• Άλλο προσωπικό χαρακτηριστικό

Οι εχθρικές και υποτιμητικές αναρτήσεις πληγώνουν βαθιά τους δέκτες τους. Δυστυχώς όμως πολλοί χρήστες, κρυμμένοι πίσω από την ανωνυμία του πληκτρολογίου, αφήνουν να εκδηλωθεί όλος ο αρνητισμός που κρύβουν μέσα τους, αδιαφορώντας για τον αντίκτυπό του στο άτομο που δέχεται αυτά τα μηνύματα και σε όποιον άλλο τα διαβάζει.

Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Η συνεχής έκθεση σε μηνύματα μίσους και προσβλητικά σχόλια μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ψυχική υγεία των χρηστών του διαδικτύου. Ειδικά οι νέοι άνθρωποι, που περνούν πολλές ώρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι πιο ευάλωτοι στις συνέπειες της διαδικτυακής βίας και του εκφοβισμού.

Ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι τα άτομα που γίνονται στόχος επιθετικών αναρτήσεων συχνά βιώνουν έντονο άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αισθήματα απομόνωσης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η συνεχής έκθεση σε τέτοιου είδους επιθέσεις μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε κατάθλιψη ή κοινωνική απόσυρση.

Παράλληλα, αρνητικές επιπτώσεις δέχονται και όσοι παρακολουθούν συστηματικά τέτοιο περιεχόμενο, ακόμη κι αν δεν είναι οι ίδιοι στόχοι. Η διαρκής παρουσία επιθετικού λόγου στο διαδίκτυο ενισχύει τον φόβο, την ανασφάλεια και την αίσθηση ότι η κοινωνία γίνεται ολοένα πιο διχασμένη και εχθρική.

Την ίδια στιγμή, όσοι δέχονται διαδικτυακές επιθέσεις καλούνται να μην μένουν σιωπηλοί. Η αναφορά προσβλητικών αναρτήσεων, η στήριξη από φίλους και οικογένεια και η αναζήτηση βοήθειας από ειδικούς ψυχικής υγείας μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι στις επιπτώσεις της ψηφιακής βίας.