Οι περισσότεροι άνθρωποι δύσκολα θα περνούσαν ευχάριστα τον χρόνο τους μέσα σε έναν μαγνητικό τομογράφο. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τη Ninja, ένα ημίαιμο pit bull 3 ετών, που συμμετέχει πρόθυμα σε πειράματα στο Emory University στην Ατλάντα. Η Ninja είναι ένας από τους λίγους σκύλους στον κόσμο που έχουν εκπαιδευτεί να μένουν ακίνητοι μέσα σε μαγνητικό τομογράφο, ώστε οι επιστήμονες να μπορούν να μελετούν τη λειτουργία του εγκεφάλου τους.

Ο νευροεπιστήμονας Gregory Berns προσπαθεί να απαντήσει σε ένα βασικό ερώτημα: πώς βιώνουν οι σκύλοι τον κόσμο; Όπως εξήγησε, κανείς δεν μπορεί να το γνωρίζει με βεβαιότητα, όμως υπάρχουν όλο και περισσότερες ενδείξεις ότι οι σκύλοι αντιλαμβάνονται πολλά πράγματα με τρόπο πιο κοντινό στον ανθρώπινο απ’ όσο πιστεύαμε.

Ο Berns δεν είναι ο μόνος. Ερευνητικά κέντρα σε πολλές χώρες μελετούν τη νοημοσύνη των σκύλων και τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Οι σκύλοι μπορούν να ξεχωρίζουν ποσότητες, να «διαβάζουν» ανθρώπινα πρόσωπα και να κατανοούν τη σημασία του βλέμματος και των χειρονομιών. Καταλαβαίνουν επίσης ότι ένα αντικείμενο συνεχίζει να υπάρχει ακόμη κι όταν δεν το βλέπουν, κάτι που τα ανθρώπινα μωρά μαθαίνουν αρκετά αργότερα.

Σε ορισμένες δοκιμασίες, οι σκύλοι φαίνεται να ξεπερνούν ακόμη και μικρά παιδιά. Σε πείραμα του Yale University, σκύλοι και παιδιά έπρεπε να ανοίξουν ένα κουτί χρησιμοποιώντας έναν μοχλό. Όταν ο μοχλός έπαψε να είναι απαραίτητος, οι σκύλοι σταμάτησαν να τον χρησιμοποιούν και απλώς άνοιγαν το κουτί, ενώ τα παιδιά συνέχισαν να επαναλαμβάνουν την περιττή κίνηση.

Τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλο των σκύλων

Παρότι ο εγκέφαλος των σκύλων είναι πολύ μικρότερος από τον ανθρώπινο, η δομή του παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες. Οι ερευνητές επικεντρώνονται ιδιαίτερα στο ραβδωτό σώμα, μια περιοχή που σχετίζεται με την ανταμοιβή, την ευχαρίστηση και την προσδοκία.

Σε ένα πείραμα, η Ninja έμαθε να συνδέει μια συγκεκριμένη μυρωδιά με ανταμοιβή τροφής. Όταν μύριζε τη σωστή ουσία, λάμβανε λιχουδιά και πολύ γρήγορα άρχισε να προβλέπει τι θα ακολουθήσει.

Οι επιστήμονες εξετάζουν επίσης πιο σύνθετες συμπεριφορές, όπως το αν οι σκύλοι αναγνωρίζουν πρόσωπα, φωνές και λέξεις ή αν βιώνουν συναισθήματα όπως η ζήλια και η ενσυναίσθηση.

Ερευνητές στο Messerli Research Institute διαπίστωσαν ότι οι σκύλοι είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν άλλους σκύλους χωρίς προσωπικό όφελος, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για γνώριμους «φίλους» τους.

Ωστόσο, άλλες έρευνες αμφισβητούν ορισμένες δημοφιλείς αντιλήψεις για τη συμπεριφορά τους. Αν και υπάρχουν πολλές ιστορίες για σκύλους που έσωσαν ανθρώπους ή αντιλήφθηκαν συναισθηματική δυσφορία, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι κάποιες αντιδράσεις ίσως σχετίζονται περισσότερο με φόβο ή συνήθεια παρά με πραγματική κατανόηση.

Οι σκύλοι καταλαβαίνουν περισσότερα απ’ όσα νομίζαμε

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορά την ικανότητα των σκύλων να ακολουθούν το ανθρώπινο δείξιμο με το δάχτυλο, κάτι που πολλά άλλα ζώα δυσκολεύονται να κάνουν. Αυτό δείχνει ότι οι σκύλοι έχουν αναπτύξει ιδιαίτερη επικοινωνία με τους ανθρώπους μέσα από τη μακρόχρονη συνύπαρξη.

Οι σκύλοι φαίνεται επίσης να κατανοούν ότι τα αντικείμενα διατηρούν τα χαρακτηριστικά τους. Σε πειράματα, όταν ένα αντικείμενο επέστρεφε με διαφορετικό μέγεθος ή χρώμα, οι σκύλοι το παρατηρούσαν για περισσότερη ώρα, σαν να αντιλαμβάνονταν ότι κάτι είχε αλλάξει.

Οι ερευνητές εξετάζουν ακόμη και το πώς οι σκύλοι αντιλαμβάνονται τον χρόνο. Πολλοί σκύλοι αρχίζουν να δείχνουν ενθουσιασμό λίγο πριν επιστρέψουν οι άνθρωποί τους στο σπίτι, κάτι που ίσως υποδηλώνει ότι έχουν κάποια αίσθηση της διάρκειας του χρόνου.

Μελέτες έδειξαν επίσης ότι οι σκύλοι παρουσιάζουν κάτι παρόμοιο με τη δική μας «κόπωση αυτοελέγχου». Μετά από παρατεταμένη αυτοσυγκράτηση, δυσκολεύονται περισσότερο να επιμείνουν σε μια απαιτητική δραστηριότητα, όπως συμβαίνει και στους ανθρώπους.

Τελικά, αυτό που κάνει τους σκύλους τόσο ξεχωριστούς ίσως δεν είναι μόνο η νοημοσύνη τους αλλά και η μοναδική σχέση που έχουν αναπτύξει με τους ανθρώπους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Όπως πιστεύει ο Berns, άνθρωποι και σκύλοι εξελίχθηκαν μαζί και πιθανότατα και τα δύο είδη έγιναν καλύτερα μέσα από αυτή τη μακρόχρονη συνύπαρξη.

Με πληροφορίες από το περιοδικό Time.