Ερευνητές στη Βραζιλία εντόπισαν νέα στοιχεία που δείχνουν ότι η παρατεταμένη χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων, γνωστών ως PPIs, μπορεί να επηρεάζει την ικανότητα του οργανισμού να απορροφά σημαντικά θρεπτικά συστατικά. Στους PPIs ανήκουν ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα όπως η ομεπραζόλη, η παντοπραζόλη και η εσομεπραζόλη, τα οποία χορηγούνται συχνά για καούρες, έλκος, γαστρίτιδα και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Αν και τα συγκεκριμένα φάρμακα μειώνουν αποτελεσματικά τα οξέα του στομάχου, η χρήση τους για μεγαλύτερο διάστημα από αυτό που συστήνει ο γιατρός μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις θρεπτικών συστατικών, όπως αναιμία, και να επηρεάσει αρνητικά την υγεία των οστών.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Federal University of São Paulo και της ABC Medical School και τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό ACS Omega.
Διαταραχές μετάλλων που συνδέονται με την ομεπραζόλη
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε πώς η μακροχρόνια χρήση ομεπραζόλης επηρεάζει την απορρόφηση βασικών μετάλλων σε αρουραίους. Εστίασαν στον σίδηρο, το ασβέστιο, τον ψευδάργυρο, το μαγνήσιο, τον χαλκό και το κάλιο. Τα ζώα που έλαβαν το φάρμακο παρουσίασαν σαφείς μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο τα μέταλλα κατανέμονταν στον οργανισμό τους.
Η αγωγή φάνηκε να οδηγεί σε συσσώρευση ορισμένων μετάλλων στο στομάχι, ενώ παράλληλα προκάλεσε ανισορροπίες στο συκώτι και τον σπλήνα. Οι εξετάσεις αίματος έδειξαν αυξημένα επίπεδα ασβεστίου και μειωμένα επίπεδα σιδήρου, μεταβολές που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης και αναιμίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης σημαντικές αλλαγές σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος.
Για τις ανάγκες του πειράματος, ενήλικοι αρουραίοι χωρίστηκαν σε δύο ομάδες, μία ομάδα ελέγχου και μία ομάδα που έλαβε ομεπραζόλη. Η διάρκεια της χορήγησης ήταν 10, 30 και 60 ημέρες, ώστε να προσομοιωθούν διαφορετικά σενάρια παρατεταμένης χρήσης στον άνθρωπο.
«Το πιο ανησυχητικό εύρημα ήταν η σημαντική αύξηση του ασβεστίου στο αίμα των ζώων, κάτι που μπορεί να υποδηλώνει διαταραχή στη μετακίνηση του μετάλλου από τα οστά και μελλοντικό κίνδυνο οστεοπόρωσης. Ωστόσο, απαιτούνται μεγαλύτερης διάρκειας μελέτες για να επιβεβαιωθεί αυτή η υπόθεση», ανέφερε ο Angerson Nogueira do Nascimento, καθηγητής στο Federal University of São Paulo, ο οποίος συντόνισε τη μελέτη.
Πώς δρουν οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων
Φάρμακα όπως η ομεπραζόλη, η παντοπραζόλη και η εσομεπραζόλη δρουν μπλοκάροντας το ένζυμο H+, K+, ATPase, γνωστό και ως αντλία πρωτονίων. Το ένζυμο αυτό ρυθμίζει το τελικό στάδιο παραγωγής υδροχλωρικού οξέος στο στομάχι. Με τη μείωση της παραγωγής οξέος, τα φάρμακα ανακουφίζουν από τα συμπτώματα του έλκους, της γαστρίτιδας και της παλινδρόμησης.
Το γαστρικό οξύ, όμως, είναι απαραίτητο για την απορρόφηση ορισμένων θρεπτικών συστατικών. Όταν η παραγωγή του μειώνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να επηρεαστεί η απορρόφηση μετάλλων που χρειάζονται όξινο περιβάλλον για να απορροφηθούν σωστά.
Ανησυχίες για την υπερκατανάλωση και τη διάθεση χωρίς συνταγή
Η ομεπραζόλη κυκλοφορεί εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια και συχνά χρησιμοποιείται για μήνες ή ακόμη και για χρόνια χωρίς ιατρική παρακολούθηση. «Δεν πρόκειται να δαιμονοποιήσουμε ένα φάρμακο που είναι αποτελεσματικό για διάφορες γαστρικές παθήσεις. Το πρόβλημα είναι η αλόγιστη χρήση του, ακόμη και ήπια συμπτώματα όπως η ήπια καούρα, και ιδίως όταν η χρήση αυτή γίνεται για παρατεταμένα διαστήματα μηνών ή και ετών. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν πρέπει να παραβλέπονται», προειδοποίησε η Andréa Santana de Brito, ερευνήτρια στο Federal University of São Paulo, εκ των ερευνητών.
«Η ευκολία πρόσβασης μπορεί να ενθαρρύνει την αυτοθεραπεία και τη συνεχή χρήση, αγνοώντας τη σύσταση να περιορίζεται η θεραπεία στις 14 ημέρες», προειδοποίησε.
Οι επιπτώσεις μπορεί να αφορούν και άλλα φάρμακα
Παρότι τα πειράματα επικεντρώθηκαν στην ομεπραζόλη, οι ερευνητές τόνισαν ότι νεότερα φάρμακα της ίδιας κατηγορίας, όπως η παντοπραζόλη και η εσομεπραζόλη, λειτουργούν με παρόμοιο μηχανισμό. Σύμφωνα με τη Brito, τα συγκεκριμένα φάρμακα ενδέχεται να έχουν ακόμη ισχυρότερη επίδραση, καθώς δρουν πιο έντονα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
«Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επίδραση μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονη, καθώς τα μόρια αυτά έχουν ισχυρότερη και μεγαλύτερης διάρκειας δράση. Ορισμένα χρειάζονται περισσότερες από 5 ημέρες για να επιτρέψουν τον σχηματισμό νέων αντλιών πρωτονίων, ενώ η ομεπραζόλη χρειάζεται περίπου 1 έως 3 ημέρες, κάτι που μπορεί να εντείνει τις παρενέργειες», εξήγησε.
Η ερευνητική ομάδα υπενθύμισε ότι η σύνδεση μεταξύ PPIs και μειωμένης απορρόφησης θρεπτικών συστατικών ήταν ήδη γνωστή. Ωστόσο, η συγκεκριμένη μελέτη διεύρυνε αυτή τη γνώση εξετάζοντας επιπλέον μέταλλα, όπως το μαγνήσιο και τον ψευδάργυρο. «Ενισχύουμε τη σημασία της ορθολογικής χρήσης αυτών των φαρμάκων και ακόμη και της αξιολόγησης της ανάγκης για συμπληρώματα σε ορισμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, απαιτείται ιατρική παρακολούθηση για την εξατομικευμένη αξιολόγηση κάθε περίπτωσης», κατέληξε ο Nogueira.
