Οι ενήλικες με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) που γνωρίζουν τα δυνατά τους σημεία και τα αξιοποιούν στην καθημερινότητά τους εμφανίζουν καλύτερη συνολική ευεξία, υψηλότερη ποιότητα ζωής και λιγότερες δυσκολίες ψυχικής υγείας, σύμφωνα με νέα διεθνή έρευνα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Medicine, περιέλαβε 200 ενήλικες με διάγνωση ΔΕΠΥ και 200 ενήλικες χωρίς ΔΕΠΥ. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αξιολογήσουν σε ποιον βαθμό αναγνωρίζουν στον εαυτό τους 25 θετικά χαρακτηριστικά, όπως η δημιουργικότητα, το χιούμορ, ο αυθορμητισμός και η υπερσυγκέντρωση. Οι ερευνητές όρισαν αυτά τα χαρακτηριστικά ως «πράγματα που κάνει κανείς καλά ή πολύ καλά».
Η ΔΕΠΥ συνήθως περιγράφεται μέσα από τις δυσκολίες που τη συνοδεύουν, όπως η παρορμητικότητα, η αφηρημάδα και η δυσκολία στη διατήρηση της προσοχής. Η συγκεκριμένη μελέτη, ωστόσο, υιοθετεί μια διαφορετική προσέγγιση, δίνοντας έμφαση στην αναγνώριση και την αξιοποίηση των θετικών πλευρών.
Ο Luca Hargitai, επικεφαλής ερευνητής από το Τμήμα Ψυχολογίας του University of Bath, ανέφερε: «Τα ευρήματά μας δείχνουν ποια θετικά χαρακτηριστικά μπορεί να συνδέονται με τη ΔΕΠΥ και να θεωρηθούν δυνατά σημεία που σχετίζονται με αυτήν. Είναι ιδιαίτερα ενδυναμωτικό να αναγνωρίζει κανείς ότι, αν και η ΔΕΠΥ συνοδεύεται από δυσκολίες, έχει και σημαντικές θετικές πτυχές».
Ποια δυνατά σημεία ανέφεραν συχνότερα οι ενήλικες με ΔΕΠΥ
Σε σύγκριση με τους συμμετέχοντες χωρίς ΔΕΠΥ, τα άτομα με ΔΕΠΥ ήταν πιο πιθανό να δηλώσουν έντονη ταύτιση με δέκα συγκεκριμένα πλεονεκτήματα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν:
- η υπερσυγκέντρωση, δηλαδή η βαθιά εστίαση σε δραστηριότητες που τους ενδιαφέρουν
- το χιούμορ
- η δημιουργικότητα
- ο αυθορμητισμός
- η διαίσθηση
Παρά τις τεκμηριωμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν συχνά οι ενήλικες με ΔΕΠΥ στην εργασία, στις διαπροσωπικές σχέσεις και στην ψυχική υγεία, η μελέτη έδειξε ότι ήταν εξίσου πιθανό με τους συμμετέχοντες που δεν είχαν ΔΕΠΥ να αναγνωρίζουν και να αξιοποιούν τα δυνατά τους σημεία στην καθημερινή ζωή.
Η αξιοποίηση των δυνατών σημείων ωφελεί την ψυχική υγεία και στις δύο ομάδες
Ανεξάρτητα από το αν είχαν ή όχι ΔΕΠΥ, τα άτομα που γνώριζαν καλύτερα τα δυνατά τους σημεία και τα χρησιμοποιούσαν συχνότερα ανέφεραν σαφή οφέλη, όπως:
- υψηλότερα επίπεδα υποκειμενικής ευεξίας
- καλύτερη ποιότητα ζωής, σε σωματικό, ψυχολογικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο
- λιγότερα συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και στρες
Ο Punit Shah, εκ των συγγραφέων της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής Ψυχολογίας στο University of Bath, επισήμανε: «Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι το να γνωρίζουμε πως διαθέτουμε συγκεκριμένες δεξιότητες και θετικά χαρακτηριστικά και να τα αξιοποιούμε όταν χρειάζεται μπορεί να έχει ουσιαστικά οφέλη για την ευεξία μας. Μπορεί αυτό να ακούγεται προφανές, όμως πλέον διαθέτουμε ερευνητικά δεδομένα που το επιβεβαιώνουν και μας επιτρέπουν να σχεδιάσουμε νέες ψυχολογικές παρεμβάσεις».
Ο Shah πρόσθεσε: «Το επόμενο βήμα είναι να διερευνηθεί αν παρεμβάσεις που ενισχύουν την αναγνώριση και τη χρήση των προσωπικών δυνατών σημείων μπορούν να οδηγήσουν σε μετρήσιμες βελτιώσεις της ψυχικής ευεξίας ενηλίκων με ΔΕΠΥ. Τα άτομα με ΔΕΠΥ και άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές το ζητούν εδώ και καιρό και είναι ενθαρρυντικό ότι αρχίζουν να υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα που το στηρίζουν».
Η Martine Hoogman, εκ των συγγραφέων της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια στο Radboud University Medical Center, τόνισε ότι η έρευνα γύρω από τα δυνατά σημεία της ΔΕΠΥ βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, καθώς πολλές προηγούμενες μελέτες εστίαζαν αποκλειστικά σε άτομα με ΔΕΠΥ.
«Η έρευνα για τα δυνατά σημεία που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ βρίσκεται ακόμη στα αρχικά της στάδια. Οι περισσότερες μελέτες ρωτούν μόνο άτομα με ΔΕΠΥ, ενώ εμείς συμπεριλάβαμε και νευροτυπικά άτομα. Διαπιστώσαμε ότι τα άτομα χωρίς ΔΕΠΥ αναγνωρίζουν πολλά από τα ίδια χαρακτηριστικά, όμως μόνο τα άτομα με ΔΕΠΥ τα δηλώνουν τόσο έντονα. Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα ποια είναι τα πραγματικά πλεονεκτήματα της ΔΕΠΥ.
Είναι σημαντικό τα άτομα με ΔΕΠΥ να ενημερώνονται όχι μόνο για τις δυσκολίες, αλλά και για τα πιθανά τους δυνατά σημεία, ώστε να βελτιώνεται η ποιότητα ζωής και να μειώνονται οι κίνδυνοι στην εργασία ή στην εκπαίδευση», είπε από την πλευρά της η Martine Hoogman.
