Σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγες ημέρες στη Harvard T.H. Chan School of Public Health, ειδικοί εστίασαν στα ποτά και στις επιπτώσεις τους στην υγεία, τονίζοντας ότι οι συνέπειες μπορεί να είναι εξίσου σοβαρές με εκείνες που σχετίζονται με τη διατροφή. «Από το πρώτο φλιτζάνι καφέ το πρωί, μέχρι ένα ποτήρι κρασί το βράδυ, ένα αναψυκτικό ή ένα ενεργειακό ποτό, τα ροφήματα είναι άρρηκτα «δεμένα» με τον τρόπο ζωής μας, τις γιορτές και την κουλτούρα μας», ανέφερε ο Timothy Rebbeck, καθηγητής Πρόληψης του Καρκίνου και διευθυντής του Κέντρου Παγκόσμιας Πρόληψης Καρκίνου του ιδρύματος. «Ωστόσο, οι επιπτώσεις τους στην υγεία, ιδίως σε ό,τι αφορά τον καρκίνο και τα χρόνια νοσήματα, παραμένουν συχνά συγκεχυμένες και αμφιλεγόμενες».
Το αλκοόλ: Οφέλη και Κίνδυνοι
Το αλκοόλ, με το σύνθετο προφίλ του, βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης. Ο Eric Rimm, καθηγητής Ιατρικής και Επιδημιολογίας, και ο Walter Willett, καθηγητής Επιδημιολογίας και Διατροφής, ανέλυσαν τα υπέρ και τα κατά της μέτριας κατανάλωσης.
Από τη μία πλευρά, σύμφωνα με τον Rimm, η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ φαίνεται να προσφέρει προστασία από το έμφραγμα και, σε επίπεδο πληθυσμού, να συνδέεται με χαμηλότερη θνησιμότητα για όσους καταναλώνουν περίπου μισό έως ένα ποτό ημερησίως. Από την άλλη πλευρά, πολλές μελέτες δείχνουν ότι το αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου, μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος του μαστού.
«Γνωρίζουμε ότι όσοι καταναλώνουν περίπου μισό έως ένα ποτό την ημέρα φαίνεται να ζουν περισσότερο, κυρίως επειδή μειώνεται ο κίνδυνος εμφράγματος», ανέφερε ο Rimm. «Μπορεί να εμφανίζουν ελαφρώς αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, όμως ο απόλυτος κίνδυνος εμφράγματος είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον απόλυτο κίνδυνο καρκίνου του μαστού ή του παχέος εντέρου».
Ο Willett σημείωσε ότι η αύξηση του κινδύνου καρκίνου μπορεί να είναι μικρή, ιδίως σε σύγκριση με σοβαρούς παράγοντες όπως το κάπνισμα. Ωστόσο, σε πληθυσμιακό επίπεδο, η αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού λόγω κατανάλωσης αλκοόλ είναι αρκετά σημαντική ώστε να εξισορροπεί τα οφέλη των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου.
Οι ειδικοί τόνισαν ότι κάθε άτομο πρέπει να αξιολογεί αυτούς τους κινδύνους με βάση το προσωπικό του προφίλ. Για παράδειγμα, μια νεαρή γυναίκα με υγιή καρδιά ενδέχεται να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Για άλλους, ανάλογα με το οικογενειακό ιστορικό και τις συνθήκες ζωής, τα πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά.
Η Anna Grummon από το Stanford University επεσήμανε ότι οι σοβαρότερες κοινωνικές συνέπειες του αλκοόλ συνδέονται με την εξάρτηση και τη βαριά κατανάλωση. Η κατάχρηση οδηγεί σε επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και η βία, και έχει καταστροφικές συνέπειες για τις οικογένειες. Όπως ανέφερε, πολλοί από τους θανάτους που σχετίζονται με το αλκοόλ στις ΗΠΑ δεν οφείλονται τόσο σε καρδιοπάθειες ή καρκίνο, όσο σε εθισμό και τροχαία δυστυχήματα.
Η ίδια υποστήριξε ότι οι πολιτικές δημόσιας υγείας θα μπορούσαν να στοχεύσουν σε μια ήπια μείωση της συνολικής κατανάλωσης, ώστε περισσότεροι άνθρωποι να κινούνται εντός των ορίων της «μέτριας» κατανάλωσης (ένα ποτό ημερησίως για τις γυναίκες, δύο για τους άνδρες).
Τα ζαχαρούχα ποτά (αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά): Μια πιο ξεκάθαρη εικόνα
Σε αντίθεση με το αλκοόλ, η εικόνα για τα αναψυκτικά, τα ενεργειακά ποτά και τα άλλα ζαχαρούχα ροφήματα, ακόμη και τους χυμούς με προσθήκη ζάχαρης, είναι σαφώς πιο ξεκάθαρη.
Ένα κουτάκι αναψυκτικού 330 ml περιέχει περίπου 10 κουταλάκια ζάχαρης, ποσότητα που σχεδόν κανείς δεν θα πρόσθετε σε έναν καφέ ή ένα τσάι. Η συστηματική κατανάλωση τέτοιων ποτών συνδέεται με την αύξηση της παχυσαρκίας, η οποία με τη σειρά της αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, καθώς και με τον διαβήτη, που αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.
«Όταν συγκρίνεις ένα αναψυκτικό με το νερό, τον καφέ ή το τσάι, οποιαδήποτε από αυτές τις επιλογές είναι προτιμότερη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Rimm.
Για όσους δυσκολεύονται να αποχωριστούν τη γλυκιά γεύση, οι ειδικοί πρότειναν ποτά με τεχνητά γλυκαντικά. Σύμφωνα με τον Willett, ουσίες όπως η ασπαρτάμη έχουν κριθεί σε μεγάλο βαθμό ασφαλείς και βελτιώνουν σημαντικά το διατροφικό προφίλ των ροφημάτων. Παρ’ όλα αυτά, η καλύτερη επιλογή παραμένει το νερό, απευθείας από τη βρύση, καθώς στις περισσότερες μεγάλες πόλεις το νερό είναι ασφαλές για κατανάλωση.
Τέλος, επισημάνθηκε ότι η απουσία αυστηρής εθνικής ρύθμισης για τα ζαχαρούχα ποτά δεν αποτελεί εξαίρεση.
Αντίστοιχες αλλαγές, όπως ο περιορισμός του καπνίσματος και η απαγόρευση των trans λιπαρών, ξεκίνησαν από τοπικές πρωτοβουλίες και σταδιακά επεκτάθηκαν σε ευρύτερο επίπεδο.
Το συμπέρασμα των ειδικών είναι σαφές...
Ενώ για το αλκοόλ η συζήτηση παραμένει σύνθετη και εξαρτάται από το μέτρο και το ατομικό προφίλ κινδύνου, για τα ζαχαρούχα ποτά τα επιστημονικά δεδομένα είναι πολύ πιο ξεκάθαρα. Αν πρέπει να επιλέξει κανείς με γνώμονα την υγεία, το νερό εξακολουθεί να είναι η ασφαλέστερη και καλύτερη επιλογή, και τα αναψυκτικά είναι αναγκαίο να περιοριστούν.
