Η πανδημία του κορωνοϊού μπορεί να έχει πλέον υποχωρήσει, όμως οι επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία των πολιτών φαίνεται πως παραμένουν έντονες. Μια μεγάλη επιστημονική ανάλυση σε περίπου 80.000 ενήλικες αποκαλύπτει ότι τα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης και στρες αυξήθηκαν σημαντικά τα χρόνια μετά την υγειονομική κρίση, δείχνοντας ότι το ψυχολογικό αποτύπωμα της περιόδου αυτής είναι βαθύτερο και πιο μακροχρόνιο από ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε.
Τα στοιχεία προέρχονται από τη Γερμανική Εθνική Κοόρτη (NAKO), ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα που παρακολουθεί την υγεία του πληθυσμού σε βάθος χρόνου. Οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα πριν από την πανδημία, κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της το 2020, αλλά και στη μεταγενέστερη περίοδο έως το 2022, προκειμένου να καταγράψουν πώς εξελίχθηκε η ψυχική υγεία των συμμετεχόντων.
Κατάθλιψη και στρες
Τα αποτελέσματα δείχνουν σαφή επιδείνωση. Τα συμπτώματα κατάθλιψης αυξήθηκαν από 5,9% πριν από την πανδημία σε 9,7% το 2022. Παράλληλα, το ποσοστό των ανθρώπων που εμφάνιζαν μέτριο έως σοβαρό άγχος αυξήθηκε από 3,9% σε 6,2%, ενώ το στρες υπερδιπλασιάστηκε, φτάνοντας από 4,1% στο 10,2%. Τα δεδομένα αυτά αποτυπώνουν μια σημαντική επιβάρυνση στην ψυχική υγεία του πληθυσμού, η οποία συνεχίστηκε ακόμη και μετά την άρση των περιοριστικών μέτρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι κατά την αρχική φάση της πανδημίας παρατηρήθηκε μια μικρή βελτίωση στην αυτοαξιολόγηση της υγείας από ορισμένους συμμετέχοντες. Το φαινόμενο αυτό πιθανόν σχετίζεται με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η τηλεργασία, ο περισσότερος χρόνος στο σπίτι ή η αυξημένη προσοχή στην προσωπική υγεία. Ωστόσο, αυτή η προσωρινή εικόνα δεν κράτησε για πολύ, καθώς τα επόμενα χρόνια η κατάσταση επιδεινώθηκε σημαντικά.
Οι κοινωνικές ομάδες που επηρεάστηκαν περισσότερο
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ορισμένες κοινωνικές ομάδες επηρεάστηκαν περισσότερο από την κρίση. Οι νεότεροι ενήλικες και οι γυναίκες παρουσίασαν μεγαλύτερη επιδείνωση στη ψυχική υγεία τους, ενώ οι μεγαλύτερες ηλικίες φάνηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις πιο ανθεκτικές στις ψυχολογικές πιέσεις της περιόδου. Πιθανοί παράγοντες που εξηγούν αυτή τη διαφορά είναι η εργασιακή ανασφάλεια, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και η έντονη κοινωνική απομόνωση που βίωσαν ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η παρατεταμένη επιβάρυνση στην ψυχική υγεία αποτελεί σημαντική πρόκληση για τα συστήματα δημόσιας υγείας. Η πανδημία δεν επηρέασε μόνο τη σωματική υγεία, αλλά άφησε και ένα διαρκές ψυχολογικό αποτύπωμα που μπορεί να επηρεάσει την κοινωνία για πολλά χρόνια. Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί υπογραμμίζουν την ανάγκη για ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και για πολιτικές που θα διευκολύνουν την πρόσβαση των πολιτών σε υποστήριξη και θεραπεία.
Η παρακολούθηση των τάσεων τα επόμενα χρόνια θα δείξει αν οι επιπτώσεις αυτές θα μειωθούν σταδιακά ή αν θα αποτελέσουν μια μόνιμη πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Σε κάθε περίπτωση, η πανδημία ανέδειξε πόσο σημαντική είναι η φροντίδα της ψυχικής υγείας, όχι μόνο σε περιόδους κρίσης αλλά και στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.
