Τα παιδιά και οι έφηβοι που περνούν περισσότερο χρόνο στα social media έχουν περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν αργότερα προβλήματα ψυχικής υγείας, συμπεριφοράς και σχολικής επίδοσης, σύμφωνα με μια μεγάλη διεθνή ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics. Η ανασκόπηση ανέλυσε 153 μελέτες που παρακολούθησαν παιδιά και εφήβους ηλικίας από δύο έως 19 ετών, για διάστημα έως και δύο δεκαετιών.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα υψηλότερα επίπεδα χρήσης ψηφιακών μέσων συνδέονταν σταθερά με περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και προβλήματα συμπεριφοράς, αυξημένο κίνδυνο χρήσης ουσιών και αυτοτραυματισμού, καθώς και χαμηλότερη σχολική επίδοση. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναδείχθηκαν ως ο τομέας που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία.

«Οι νέοι που χρησιμοποιούσαν πιο συχνά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αργότερα συμπτώματα κατάθλιψης, δυσκολίες στη συμπεριφορά, χρήση ουσιών, αυτοτραυματισμό και χαμηλότερη ακαδημαϊκή επίδοση», εξήγησε ο ανώτερος ερευνητής του James Cook University και επικεφαλής της ανασκόπησης, Sam Teague.

«Το πιο ισχυρό μοτίβο που εντοπίσαμε ήταν η σχέση μεταξύ της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της μετέπειτα προβληματικής χρήσης των ψηφιακών μέσων, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα πρώιμα πρότυπα χρήσης μπορεί να παγιώνονται και να γίνονται πιο δύσκολο να ελεγχθούν με την πάροδο του χρόνου», πρόσθεσε.

Τα βιντεοπαιχνίδια εμφάνισαν διαφορετική εικόνα. Συνδέθηκαν με υψηλότερα επίπεδα επιθετικότητας και προβλήματα συμπεριφοράς, κάτι που συμβαδίζει με μακροχρόνιες ανησυχίες για το βίαιο περιεχόμενο, αλλά παράλληλα συσχετίστηκαν σε μικρό βαθμό με καλύτερες δεξιότητες προσοχής και εκτελεστικής λειτουργίας, πιθανώς λόγω των γνωστικών απαιτήσεων ορισμένων παιχνιδιών.

Η μελέτη έδειξε επίσης ότι οι τάσεις αυτές ήταν ισχυρότερες στην πρώιμη εφηβεία και πιο έντονες στις πιο πρόσφατες μελέτες των τελευταίων 12 χρόνων. Αυτό ενδέχεται να αντανακλά την αυξανόμενη παρουσία πλατφορμών που βασίζονται σε αλγορίθμους και έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τους νεότερους εφήβους περισσότερο χρόνο online, ενισχύοντας πιο έντονα πρότυπα χρήσης.

Ο Teague εξήγησε ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι τα ψηφιακά μέσα προκαλούν αυτά τα αποτελέσματα. «Ωστόσο, η συνέπεια των αποτελεσμάτων σε μεγάλο αριθμό μακροχρόνιων μελετών εγείρει σημαντικές ανησυχίες για τη δημόσια υγεία. Όταν τα ίδια μοτίβα εμφανίζονται επανειλημμένα σε διαφορετικές χώρες, ηλικιακές ομάδες και σχεδιασμούς μελετών, πρέπει να τα λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη», ανέφερε.

Η εκ των συγγραφέων της μελέτης Delyse Hutchinson, κλινική ψυχολόγος στο Lifespan Institute του Deakin University, ανέφερε ότι τα ευρήματα δείχνουν την ανάγκη να μετατοπιστεί η συζήτηση από το πόσο χρόνο περνούν οι νέοι μπροστά σε οθόνες στη βελτίωση της ποιότητας και της ασφάλειας των ψηφιακών περιβαλλόντων στα οποία εκτίθενται.

«Δεν πρόκειται μόνο για το πώς οι οικογένειες διαχειρίζονται τις συσκευές», ανέφερε η Hutchinson. «Οι ψηφιακές πλατφόρμες σχεδιάζονται σκόπιμα ώστε να μεγιστοποιούν την αλληλεπίδραση. Οι κυβερνήσεις θέτουν τους ρυθμιστικούς κανόνες και οι εταιρείες τεχνολογίας καθορίζουν την αρχιτεκτονική αυτών των περιβαλλόντων.

Αν βλέπουμε σταθερά ότι η πιο εντατική χρήση συνδέεται με χειρότερα αναπτυξιακά αποτελέσματα, τότε η ευθύνη πρέπει να αφορά και όσους σχεδιάζουν και ρυθμίζουν αυτά τα συστήματα».

Όπως ανέφερε, στις βασικές προτεραιότητες θα πρέπει να περιλαμβάνονται πλατφόρμες που είναι κατάλληλες για την ηλικία ήδη από τον σχεδιασμό τους, ο περιορισμός χαρακτηριστικών που ενισχύουν τον εθισμό ή επηρεάζουν τη συμπεριφορά των χρηστών, ισχυρότερη προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών και σαφέστεροι μηχανισμοί λογοδοσίας για τους διαχειριστές των πλατφορμών. «Η ψηφιακή τεχνολογία προσφέρει πραγματικά οφέλη, αλλά χρειαζόμαστε συστήματα που να θέτουν ως προτεραιότητα την ευημερία των παιδιών».