Ασθενείς με γενετικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ εμφάνισαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας όταν κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες κρέατος, σύμφωνα με νέα παρατηρητική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open.

«Όσοι κατανάλωναν περισσότερο κρέας συνολικά εμφάνισαν σημαντικά πιο αργή γνωστική έκπτωση και χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, αλλά μόνο αν έφεραν τις γονιδιακές παραλλαγές APOE 3/4 ή 4/4, που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο», εξήγησε ο ερευνητής, Jakob Norgren, σε δελτίο Τύπου.

Το εύρημα αυτό προκαλεί εντύπωση, καθώς οι περισσότερες διατροφικές συστάσεις για την πρόληψη της νόσου Αλτσχάιμερ ή της ηλικιακής γνωστικής έκπτωσης εστιάζουν κυρίως σε φυτικές τροφές.

«Υπάρχει έλλειψη διατροφικής έρευνας γύρω από την υγεία του εγκεφάλου», επισήμανε ο Norgren, «και τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι καθιερωμένες διατροφικές συστάσεις μπορεί να μην είναι κατάλληλες για μια γενετικά καθορισμένη υποομάδα του πληθυσμού».

Πώς έγινε η μελέτη

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Karolinska Institutet, οι οποίοι ανέλυσαν δεδομένα από 2.157 ενήλικες άνω των 60 ετών που ζούσαν στη Στοκχόλμη.

Τα δεδομένα προήλθαν από τη Swedish National Study on Aging and Care-Kungsholmen (SNAC-K), η οποία παρακολούθησε τους συμμετέχοντες για έως και 15 χρόνια.

Κάθε συμμετέχων υποβαλλόταν σε αξιολόγηση κάθε 6 χρόνια έως την ηλικία των 78 ετών και στη συνέχεια κάθε 3 χρόνια.

Σε κάθε αξιολόγηση, οι συμμετέχοντες δήλωναν:

• πόσο κρέας κατανάλωσαν τον προηγούμενο χρόνο
• τι ποσοστό αυτού ήταν επεξεργασμένο κρέας
• πόσο μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας κατανάλωσαν σε σχέση με πουλερικά

Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραφαν νέες διαγνώσεις άνοιας, καθώς και την εξέλιξη της γνωστικής λειτουργίας με την πάροδο του χρόνου.

Μια ακόμη βασική παράμετρος ήταν αν οι συμμετέχοντες έφεραν συγκεκριμένες γονιδιακές παραλλαγές, συγκεκριμένα τις APOE 3/4 και APOE 4/4.

Τι είναι το APOE;

Το APOE είναι ένα γονίδιο που βοηθά τον οργανισμό να παράγει μια πρωτεΐνη, η οποία συνδέεται με τα λίπη και σχηματίζει τις λεγόμενες λιποπρωτεΐνες, που παίζουν ρόλο στη ρύθμιση της χοληστερίνης.

Υπάρχουν τρεις μορφές του γονιδίου, ή αλλήλια: APOE2, APOE3 και APOE4. Καθώς κάθε άτομο κληρονομεί ένα αλλήλιο από κάθε γονέα, προκύπτουν έξι πιθανοί συνδυασμοί: 2/2, 2/3, 2/4, 3/3, 3/4 και 4/4.

Το αλλήλιο APOE4 αποτελεί τον ισχυρότερο παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ. Πολλά άτομα με τη νόσο φέρουν τον γονότυπο 4/4.

«Η μελέτη αυτή εξέτασε την υπόθεση ότι τα άτομα με APOE 3/4 και 4/4 θα είχαν μειωμένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας με μεγαλύτερη κατανάλωση κρέατος, καθώς το APOE4 είναι η αρχαιότερη εξελικτικά παραλλαγή του γονιδίου και ενδέχεται να εμφανίστηκε σε περίοδο όπου οι πρόγονοί μας ακολουθούσαν πιο ζωική διατροφή», ανέφερε ο Norgren.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η γνωστική έκπτωση και η εμφάνιση άνοιας στα άτομα με τις παραλλαγές APOE 3/4 και 4/4 φαίνεται να επηρεάζονται από την ποσότητα κρέατος που καταναλώνουν.

Στα άτομα που κατανάλωναν το λιγότερο κρέας, όσοι είχαν τις συγκεκριμένες παραλλαγές είχαν πάνω από διπλάσιο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν τις είχαν.

Αντίθετα, στα άτομα με τις ίδιες γονιδιακές παραλλαγές που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες κρέατος, δεν παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος άνοιας ή γνωστικής έκπτωσης.

Η ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση έφτανε περίπου τα 870 γρ. κρέατος την εβδομάδα.

Σημαντικό ρόλο φάνηκε να παίζει και το είδος του κρέατος, όπως εξήγησε η Sara Garcia-Ptacek.

«Μικρότερο ποσοστό επεξεργασμένου κρέατος στη συνολική κατανάλωση συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, ανεξάρτητα από τη γονιδιακή προδιάθεση», τόνισε η ίδια.

Επιπλέον, η μεγαλύτερη κατανάλωση μη επεξεργασμένου κρέατος συνδέθηκε και με χαμηλότερη θνησιμότητα στα άτομα με αυτές τις γονιδιακές παραλλαγές, σύμφωνα με συμπληρωματική ανάλυση.

Οι ερευνητές ρωτήθηκαν γιατί η αυξημένη κατανάλωση κρέατος φαίνεται να σχετίζεται με καλύτερα γνωστικά αποτελέσματα στα άτομα με APOE 3/4 και 4/4.

«Σε αυτό το στάδιο μπορούμε μόνο να κάνουμε υποθέσεις», ανέφερε ο Norgren. «Η πρόσληψη πρωτεΐνης δεν εξηγεί τα ευρήματα, γι’ αυτό εξετάσαμε και τα επίπεδα βιταμίνης Β12 στη διατροφή και στο αίμα. Παρατηρήσαμε διαφορές μεταξύ των γονοτύπων APOE, κάτι που δείχνει ότι ο τρόπος με τον οποίο τα θρεπτικά συστατικά απορροφώνται μέσω των τροφών, η λεγόμενη “τροφική μήτρα”, μπορεί να παίζει ρόλο».

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι και άλλες μελέτες έχουν εντοπίσει παρόμοια μοτίβα, ιδιαίτερα σε σχέση με το μη επεξεργασμένο κόκκινο κρέας και τα άτομα με APOE4.

Ωστόσο, πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Μελέτες παρέμβασης θα χρειαστούν για να διερευνηθεί πιο σε βάθος η σχέση αυτή.

«Αυτού του είδους η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει ότι το κρέας ήταν η αιτία της μείωσης του κινδύνου άνοιας, καθώς παράγοντες όπως το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο επηρεάζουν και τη διατροφή», είπε η Tara Spires-Jones, διευθύντρια του Centre for Discovery Brain Sciences στο University of Edinburgh.

Άτομα με γενετική προδιάθεση για Αλτσχάιμερ μπορεί να έχουν διαφορετικές διατροφικές ανάγκες

Καθώς πολλές συστάσεις για τη γνωστική υγεία προτείνουν διατροφή πλούσια σε φυτικά τρόφιμα και χαμηλότερη σε κρέας, οι ερευνητές κλήθηκαν να σχολιάσουν τα νέα δεδομένα.

«Είναι πιθανό αυτές οι συστάσεις να ωφελούν μεγάλο μέρος του πληθυσμού, όμως τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι φορείς των APOE 3/4 και 4/4 μπορεί να έχουν διαφορετικές ανάγκες. Δεδομένου ότι αυτή η ομάδα αντιστοιχεί στην πλειονότητα των περιστατικών Αλτσχάιμερ, μια πιθανή αναντιστοιχία με τις επίσημες συστάσεις θα μπορούσε να έχει σημαντικό αντίκτυπο σε επίπεδο πληθυσμού», επισήμανε ο Norgren.

«Αν μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν τα ευρήματα και οδηγήσουν σε πιο εξατομικευμένες οδηγίες, οι δυνατότητες πρόληψης της άνοιας μπορεί να είναι σημαντικές», πρόσθεσε.

Ο Steven Allder, νευρολόγος στο Re:Cognition Health, σχολίασε επίσης τα αποτελέσματα στο Medical News Today:

«Η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της εξατομίκευσης», ανέφερε. «Αν και οι διατροφές που βασίζονται σε φυτικά τρόφιμα παραμένουν γενικά ωφέλιμες, η ιδανική ισορροπία πρωτεϊνών, συμπεριλαμβανομένου του άπαχου κρέατος, μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη γενετική, τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και τον τρόπο ζωής.

Αντί να αποκλείεται συνολικά το κρέας, είναι πιο σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη η ποιότητα της διατροφής, η θρεπτική αξία και η ατομική ανταπόκριση. Στην πράξη, μια ευέλικτη και ισορροπημένη διατροφή, με έμφαση σε ανεπεξέργαστα τρόφιμα και προσαρμογή στις ανάγκες κάθε ατόμου, είναι πιθανό να προσφέρει τα πιο σταθερά οφέλη για τη γνωστική υγεία».