Η καθολική εφαρμογή του Προσωπικού Βοηθού, ενός μέτρου-κλειδί για την ανεξάρτητη διαβίωση των αναπήρων, φαίνεται να παραμένει σε καθεστώς αβεβαιότητας, παρά την ολοκλήρωση της πιλοτικής του φάσης. Παρότι το πρόγραμμα παρουσιάστηκε ως μια ουσιαστική μεταρρύθμιση κοινωνικής πολιτικής, η απουσία σαφούς ενημέρωσης για την αξιολόγηση και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης της επόμενης ημέρας γεννά σοβαρά ερωτήματα για τη βούληση και την ετοιμότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει σε πλήρη εφαρμογή.
Συγκεκριμένα, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ ) ζητά με επιστολή της άμεση συνάντηση με την υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, προκειμένου να δοθούν ξεκάθαρες απαντήσεις για την πορεία αξιολόγησης του πιλοτικού προγράμματος και για τον σχεδιασμό της καθολικής εφαρμογής της Υπηρεσίας.
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό. Για τους ανάπηρους πολίτες, ο Προσωπικός Βοηθός δεν αποτελεί απλώς μια κοινωνική παροχή, αλλά εργαλείο αυτονομίας και ισότιμης συμμετοχής στην κοινωνία. Η δυνατότητα να ζουν μέσα στην κοινότητα, να εργάζονται, να σπουδάζουν και να λαμβάνουν αποφάσεις για τη ζωή τους εξαρτάται άμεσα από την πρόσβαση σε εξατομικευμένη υποστήριξη.
Παρά ταύτα, από την τελευταία συνεδρίαση της Επιτροπής Συντονισμού και Παρακολούθησης του προγράμματος, στις 7 Οκτωβρίου 2024, δεν έχει υπάρξει -σύμφωνα με την ΕΣΑμεΑ- καμία επίσημη ενημέρωση για το περιεχόμενο και την πρόοδο της αξιολόγησης. Το γεγονός ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, η διαδικασία έχει ανατεθεί σε εξωτερικό ανάδοχο, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί οι όροι, η μεθοδολογία και τα κριτήρια, εντείνει τον προβληματισμό.
Η αξιολόγηση της πιλοτικής φάσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη μετάβαση στην καθολική εφαρμογή. Χωρίς σαφή αποτίμηση των αποτελεσμάτων, των προβλημάτων και των αναγκαίων διορθωτικών παρεμβάσεων, η επέκταση του μέτρου κινδυνεύει να στηριχθεί σε ελλιπή δεδομένα. Για τους ανάπηρους και τις οικογένειές τους, η καθυστέρηση αυτή μεταφράζεται σε παρατεταμένη ανασφάλεια.
Η Συνομοσπονδία υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει κυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (ν. 4074/2012), η οποία επιβάλλει την ενεργή συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των ατόμων με αναπηρία στη διαμόρφωση και εφαρμογή πολιτικών που τα αφορούν. Η μη ουσιαστική ενημέρωση της ΕΣΑμεΑ, ως θεσμικού συνομιλητή της Πολιτείας, εγείρει ζήτημα θεσμικής τάξης και συμμόρφωσης με διεθνείς δεσμεύσεις.
Παράλληλα, τίθενται κρίσιμα ερωτήματα για το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της αξιολόγησης, για τον τρόπο ενσωμάτωσης των πορισμάτων στον σχεδιασμό της καθολικής εφαρμογής, καθώς και για την πηγή και το ύψος της χρηματοδότησης. Χωρίς σαφείς απαντήσεις, η εξαγγελία της καθολικής εφαρμογής παραμένει περισσότερο πολιτική υπόσχεση παρά συγκεκριμένο σχέδιο.
Η πρόταση για σύσταση Ομάδας Εργασίας με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βήμα διαφάνειας και συνεννόησης. Ωστόσο, το βασικό ζητούμενο είναι αν η κυβέρνηση θα επιλέξει να προχωρήσει με ουσιαστικό διάλογο και συγκεκριμένες δεσμεύσεις ή αν οι ανάπηροι θα συνεχίσουν να περιμένουν μια μεταρρύθμιση που έχει ήδη καθυστερήσει.
Ο Προσωπικός Βοηθός αποτελεί κρίσιμο τεστ κοινωνικής πολιτικής. Η επιτυχία ή η αποτυχία του θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό το κατά πόσο η Πολιτεία αντιλαμβάνεται τους ανάπηρους ως ισότιμους πολίτες με πλήρη δικαιώματα – και όχι ως αποδέκτες αποσπασματικών μέτρων.
