Μία νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA Network Open, παρουσιάζει τα αποτελέσματα κλινικής δοκιμής από το Johns Hopkins University που αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της ψιλοκυβίνης ως θεραπείας για καπνιστές που προσπαθούν να διακόψουν το κάπνισμα.
Η δοκιμή συνέκρινε την αποτελεσματικότητα μίας δόσης του φαρμάκου που βρίσκεται στα λεγόμενα «μαγικά μανιτάρια» με τη χρήση επιθεμάτων νικοτίνης για αρκετούς μήνες. Και στις δύο ομάδες εφαρμόστηκε επίσης γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ψιλοκυβίνη ενδέχεται να αναδειχθεί σε πιο αποτελεσματική θεραπεία για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων.
Η ανάγκη για πιο αποτελεσματικές θεραπείες διακοπής του καπνίσματος
Το κάπνισμα αποτελεί σημαντική αιτία κακής υγείας, προκαλώντας 8 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Πολλοί καπνιστές θέλουν να το διακόψουν, ωστόσο συχνά δεν έχουν στη διάθεσή τους μία θεραπεία που να τους βοηθά να περάσουν με επιτυχία αυτή τη δύσκολη διαδικασία.
Αν και υπάρχουσες θεραπείες, όπως η υποκατάσταση νικοτίνης, η βαρενικλίνη, η βουπροπιόνη και η συμβουλευτική υποστήριξη μπορούν να προσφέρουν προσωρινή βοήθεια, σε πολλές περιπτώσεις αποτυγχάνουν μέσα σε 6 μήνες.
Ορισμένες προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα για τη χρήση της ψιλοκυβίνης στη διακοπή του καπνίσματος, με υψηλά ποσοστά αποχής στους 6, 12 ακόμη και στους 30 μήνες. Η δράση του φαρμάκου διαφέρει από εκείνη άλλων θεραπειών για τις εξαρτήσεις. Αντί να στοχεύει τους υποδοχείς νικοτίνης, οι ερευνητές πιστεύουν ότι η ψιλοκυβίνη λειτουργεί αλλάζοντας τον τρόπο σκέψης του χρήστη, βοηθώντας τον να ξεφύγει πιο εύκολα από ανθυγιεινά μοτίβα συμπεριφοράς.
«Η απουσία άμεσης αλληλεπίδρασης της ψιλοκυβίνης με τους νικοτινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης (ή με υποδοχείς που μεσολαβούν στις επιδράσεις άλλων εθιστικών ουσιών) αναδεικνύει την ψυχεδελική θεραπεία ως μία μοναδική προσέγγιση, όπου η φαρμακοθεραπεία δεν μεταβάλλει άμεσα την ενίσχυση της χρήσης ουσιών ή τα συμπτώματα στέρησης, αλλά μπορεί να δρα μέσω ανώτερων ψυχολογικών μηχανισμών, όπως αλλαγές στην αυτοαντίληψη και ενίσχυση της ψυχολογικής ευελιξίας», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.
Ψιλοκυβίνη έναντι επιθεμάτων νικοτίνης
Η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε την πιλοτική τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή στο Johns Hopkins Bayview Medical Center από το 2015 έως το 2023. Στόχος ήταν να αξιολογηθεί η διακοπή του καπνίσματος στους 6 μήνες.
Στη μελέτη συμμετείχαν 82 ενήλικες καπνιστές που είχαν προσπαθήσει στο παρελθόν να διακόψουν το κάπνισμα. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία είτε στην ομάδα επιθεμάτων νικοτίνης είτε στην ομάδα ψιλοκυβίνης.
Οι συμμετέχοντες της ομάδας ψιλοκυβίνης έλαβαν μία εφάπαξ υψηλή δόση ψιλοκυβίνης υπό παρακολούθηση, ενώ οι συμμετέχοντες της άλλης ομάδας χρησιμοποίησαν επιθέματα νικοτίνης για 8 έως 10 εβδομάδες. Και οι δύο ομάδες συμμετείχαν επίσης σε 13 εβδομάδες γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας (CBT).
Στους 6 μήνες, 38 συμμετέχοντες της ομάδας ψιλοκυβίνης παρέμειναν στη μελέτη και 32 από την ομάδα επιθεμάτων νικοτίνης επίσης. Οι συμμετέχοντες έδωσαν συνέντευξη και υποβλήθηκαν σε εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν συνέχιζαν να καπνίζουν.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 40,5% (17 άτομα) όσων έλαβαν ψιλοκυβίνη παρέμειναν σε παρατεταμένη αποχή από το κάπνισμα, ενώ μόνο το 10% (4 άτομα) της ομάδας επιθεμάτων νικοτίνης είχε διακόψει το κάπνισμα μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Την ίδια περίοδο, 22 συμμετέχοντες της ομάδας ψιλοκυβίνης (52,4%) επιβεβαιώθηκε βιοχημικά ότι είχαν απέχει από το κάπνισμα για τις προηγούμενες 7 ημέρες, σε σύγκριση με 10 συμμετέχοντες (25,0%) από την ομάδα που χρησιμοποίησε επιθέματα νικοτίνης.
Δεν καταγράφηκαν σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα, αν και αναφέρθηκαν ήπια υπέρταση, πονοκέφαλοι και ναυτία.
Οι συγγραφείς της μελέτης έγραψαν: «Μία εφάπαξ δόση ψιλοκυβίνης σε συνδυασμό με δομημένη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία οδήγησε σε σημαντικά υψηλότερα ποσοστά αποχής από το κάπνισμα σε σύγκριση με τα επιθέματα νικοτίνης σε συνδυασμό με την ίδια θεραπεία. Στους 6 μήνες, η ομάδα ψιλοκυβίνης είχε περισσότερες από 6 φορές υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσει παρατεταμένη αποχή (κύριο αποτέλεσμα) και περισσότερες από 3 φορές υψηλότερες πιθανότητες να εμφανίσει αποχή 7 ημερών κατά τη στιγμή της αξιολόγησης (δευτερεύον αποτέλεσμα). Οι συμμετέχοντες της ομάδας ψιλοκυβίνης κάπνιζαν κατά μέσο όρο περίπου 50% λιγότερα τσιγάρα την ημέρα μεταξύ της ημερομηνίας στόχου για διακοπή του καπνίσματος και της επανεξέτασης στους 6 μήνες».
Ποια είναι τα επόμενα βήματα για την ψιλοκυβίνη
Παρότι η ερευνητική ομάδα εμφανίζεται αισιόδοξη για τα αποτελέσματα της μελέτης, επισημαίνει και ορισμένους περιορισμούς. Πρόκειται για μία μη τυφλή μελέτη, κυρίως επειδή οι επιδράσεις της ψιλοκυβίνης ήταν εμφανείς στους συμμετέχοντες.
Επιπλέον, η μελέτη ήταν μικρή και το δείγμα δεν είχε μεγάλη εθνοφυλετική ποικιλομορφία, ενώ οι περισσότεροι συμμετέχοντες είχαν υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Ένα μεγαλύτερο και πιο ποικιλόμορφο δείγμα αποτελεί στόχο για μελλοντικές σχετικές μελέτες.
Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης ότι μεγάλο ποσοστό των συμμετεχόντων είχε προηγούμενη εμπειρία με ψυχεδελικά, γεγονός που ενδέχεται να περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων.
Παρά τους περιορισμούς, η μελέτη υποδηλώνει ότι η ψιλοκυβίνη μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για τη διακοπή εξαρτήσεων. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι η θεραπεία θα πρέπει να προχωρήσει στη διαδικασία αξιολόγησης του FDA με στόχο πιθανή έγκριση.
«Παρόλα αυτά, τα ευρήματα υποστηρίζουν την επιτάχυνση της ανάπτυξης ψυχεδελικών θεραπειών για διαταραχές χρήσης ουσιών, συμπεριλαμβανομένου του καπνού. Σημαντικά ερωτήματα, όπως η βελτιστοποίηση των παραμέτρων της θεραπείας, η σχέση κόστους και αποτελεσματικότητας και η δυνατότητα εφαρμογής σε ευρεία κλίμακα, παραμένουν προς διερεύνηση», κατέληξαν οι συγγραφείς της μελέτης.
