Τα ουδετερόφιλα, ένας τύπος λευκών αιμοσφαιρίων που κυκλοφορούν στο αίμα, αποτελούν μία από τις πρώτες γραμμές άμυνας του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο αριθμός τους αυξάνεται απότομα κατά τη διάρκεια λοίμωξης ή φλεγμονής, με αποτέλεσμα να αλλάζει η αναλογία τους σε σχέση με άλλα ανοσοκύτταρα στο αίμα.
Η αναλογία αυτή, γνωστή ως λόγος ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα (NLR), προκύπτει εύκολα από μία γενική εξέταση αίματος και χρησιμοποιείται στην κλινική πράξη για τη διάγνωση λοιμώξεων και άλλων καταστάσεων του ανοσοποιητικού συστήματος.
Νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, δείχνει ότι ένας αυξημένος NLR θα μπορούσε να εντοπίζει άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να εμφανίσουν νόσο Αλτσχάιμερ και συναφείς μορφές άνοιας, πριν ακόμη εμφανιστούν σημάδια γνωστικής έκπτωσης. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σχεδόν 400.000 ασθενείς, προερχόμενα από δύο συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
«Η μελέτη μας είναι η πρώτη μεγάλης κλίμακας που δείχνει ότι οι δείκτες των ουδετερόφιλων σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας στους ανθρώπους», ανέφερε ο Tianshe (Mark) He, επιστήμονας δεδομένων στο Τμήμα Ψυχιατρικής της Ιατρικής Σχολής NYU Grossman και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Η αύξηση των ουδετερόφιλων εμφανίζεται πριν υπάρξει οποιαδήποτε ένδειξη γνωστικής έκπτωσης, κάτι που ενισχύει την ανάγκη να διερευνηθεί αν συμβάλλουν ενεργά στην εξέλιξη της νόσου».
Για κάθε ασθενή, οι ερευνητές επέλεξαν την πρώτη διαθέσιμη μέτρηση NLR που πληρούσε τα κριτήρια της μελέτης: να έχει πραγματοποιηθεί εντός της χρονικής περιόδου της έρευνας και ο ασθενής να είναι τουλάχιστον 55 ετών. Επιπλέον, η μέτρηση έπρεπε να έχει γίνει πριν από διάγνωση νόσου Αλτσχάιμερ ή άνοιας. Στη συνέχεια, εξέτασαν αν το άτομο διαγνώστηκε αργότερα με άνοια μέσα στο χρονικό πλαίσιο της μελέτης.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε όλους τους πληθυσμούς που μελετήθηκαν, ένας αυξημένος NLR σχετίζεται σημαντικά τόσο με βραχυπρόθεσμο όσο και με μακροπρόθεσμο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ και άνοιας. Οι υψηλές τιμές NLR ορίστηκαν με βάση τη διάμεσο τιμή, δηλαδή το μέσο σημείο, όπου το μισό δείγμα είχε υψηλότερες τιμές και το άλλο μισό χαμηλότερες.
Τα ευρήματα είναι σημαντικά για δύο λόγους, ανέφερε ο Jaime Ramos-Cejudo, επίκουρος καθηγητής στα Τμήματα Ψυχιατρικής και Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής NYU Grossman και εκ των συγγραφέων της μελέτης. Από μόνη της, μία αυξημένη τιμή NLR πιθανότατα δεν αρκεί για να προβλέψει με ακρίβεια τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας. Ωστόσο, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες κινδύνου, θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό ατόμων που χρειάζονται πιο εκτεταμένο έλεγχο και ενδεχομένως έγκαιρη έναρξη θεραπείας, πριν εμφανιστούν συμπτώματα γνωστικής έκπτωσης.
Ο δεύτερος λόγος που τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι ενισχύουν όλο και περισσότερο τα δεδομένα που δείχνουν ότι τα ουδετερόφιλα μπορεί να παίζουν ενεργό ρόλο στην εξέλιξη της άνοιας.
Αν και τα ουδετερόφιλα είναι απαραίτητα για την επούλωση τραυμάτων, μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στους ιστούς σε επίπεδο αγγείων, κάτι που έχει παρατηρηθεί τόσο στη νόσο Αλτσχάιμερ όσο και σε άλλες μορφές άνοιας. Φλεγμονώδεις διεργασίες που σχετίζονται με τα ουδετερόφιλα έχουν εντοπιστεί στον εγκέφαλο ασθενών με νόσο Αλτσχάιμερ, ενώ μελέτες σε ποντίκια δείχνουν ότι επιταχύνουν την εξέλιξη της νόσου. Είναι επίσης πιθανό ότι η γήρανση επηρεάζει τη φυσιολογική ανακύκλωση των ουδετερόφιλων, οδηγώντας σε βλάβες ιστών λόγω διαταραχών στην απομάκρυνσή τους.
Όμως, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί με σαφήνεια άμεση σύνδεση μεταξύ νόσου Αλτσχάιμερ, άνοιας και ουδετερόφιλων. Ένας βασικός λόγος είναι ότι τα ουδετερόφιλα ανανεώνονται συνεχώς και έχουν πολύ μικρό χρόνο ζωής, μόλις λίγες ημέρες, γεγονός που σημαίνει ότι πρέπει να μελετώνται σε φρέσκα δείγματα αίματος, σε αντίθεση με άλλα κύτταρα που μπορούν να αποθηκευτούν και να καταψυχθούν.
Ο Jaime Ramos-Cejudo ανέφερε ότι η ομάδα του διερευνά αν τα ουδετερόφιλα συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ και άνοια. Για τον σκοπό αυτό, συνδυάζουν μετρήσεις της δραστηριότητας των ουδετερόφιλων με διαφορετικές τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου, όπως PET και diffusion MRI, καθώς και με γνωστικά τεστ.
«Αυτές και οι μελλοντικές μελέτες θα δείξουν αν τα ουδετερόφιλα αποτελούν απλώς έναν δείκτη της νόσου Αλτσχάιμερ ή αν συμβάλλουν ενεργά στην εξέλιξη της άνοιας, οπότε θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν σημαντικό θεραπευτικό στόχο», ανέφερε ο Jaime Ramos-Cejudo. «Μέχρι τότε, ελπίζουμε ότι ο λόγος ουδετερόφιλων προς λεμφοκύτταρα μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη εργαλείων πρώιμης διάγνωσης για άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να εμφανίσουν νόσο Αλτσχάιμερ και άνοια, ώστε να υποβάλλονται σε πιο εξειδικευμένες εξετάσεις και παρεμβάσεις πολύ πριν εμφανιστεί γνωστική έκπτωση».
