Οι γυναίκες δεν εμφανίζουν μόνο υψηλότερα ποσοστά νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας. Μάλιστα, μια νέα έρευνα δείχνει ότι μπορεί επίσης να επηρεάζονται περισσότερο από αρκετούς κοινούς παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση.
Ειδικότερα, επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο San Diego ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 17.000 μεσήλικες και ηλικιωμένους ενήλικες και διαπίστωσαν ότι ορισμένοι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου για άνοια φαίνεται να επηρεάζουν περισσότερο τη γνωστική λειτουργία των γυναικών σε σχέση με των ανδρών. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Biology of Sex Differences.
«Δεν εξετάσαμε μόνο ποιοι παράγοντες κινδύνου είναι πιο συχνοί. Διαπιστώσαμε ότι ορισμένοι έχουν δυσανάλογα μεγαλύτερη επίδραση στη γνωστική λειτουργία των γυναικών», ανέφερε η Megan Fitzhugh, επίκουρη καθηγήτρια νευροεπιστημών στην Ιατρική Σχολή του UC San Diego και πρώτη συγγραφέας της μελέτης. «Αυτό δείχνει ότι οι προσπάθειες πρόληψης μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές αν προσαρμόζονται όχι μόνο στο πόσο συχνός είναι κάθε παράγοντας κινδύνου, αλλά και στο πόσο έντονα επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία στις γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες».
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα ευρήματα θα μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί οι ασθενείς με Αλτσχάιμερ στην Ευρώπη είναι κατά 66% γυναίκες.
Οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από τη νόσο Αλτσχάιμερ
Πάνω από 200.000 Έλληνες ζουν σήμερα με νόσο Αλτσχάιμερ και οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα αυτών των περιστατικών. Αν και οι γυναίκες ζουν γενικά περισσότερο από τους άνδρες, οι επιστήμονες ανέφεραν ότι το μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής δεν αρκεί από μόνο του για να εξηγήσει τη διαφορά.
Οι ερευνητές μελετούν όλο και περισσότερο πώς βιολογικοί, κοινωνικοί και σχετικοί με τον τρόπο ζωής παράγοντες συνδυάζονται και διαμορφώνουν διαφορετικά τον κίνδυνο άνοιας σε γυναίκες και άνδρες. Πολλοί από αυτούς τους παράγοντες μπορούν δυνητικά να αλλάξουν μέσω ιατρικής φροντίδας ή αλλαγών στον τρόπο ζωής.
Για τη νέα μελέτη, η Fitzhugh και η Judy Pa, καθηγήτρια νευροεπιστημών στην Ιατρική Σχολή του UC San Diego και ανώτερη συγγραφέας της μελέτης, εξέτασαν 13 καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου για άνοια, αξιοποιώντας στοιχεία από τη Health and Retirement Study, μια εθνικά αντιπροσωπευτική ομάδα ενηλίκων στις ΗΠΑ, μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας.
Οι παράγοντες αυτοί περιλάμβαναν το επίπεδο εκπαίδευσης, την απώλεια ακοής, το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ, την παχυσαρκία, την κατάθλιψη, τη σωματική αδράνεια, την υπέρταση, τον διαβήτη και άλλες καρδιομεταβολικές παθήσεις.
Οι βασικοί παράγοντες κινδύνου για άνοια επηρεάζουν διαφορετικά γυναίκες και άνδρες
Η ανάλυση ανέδειξε αρκετές σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις γυναίκες και στους άνδρες.
Οι γυναίκες ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν:
- Κατάθλιψη (17% σε σύγκριση με 9% στους άνδρες)
- Σωματική αδράνεια (48% σε σύγκριση με 42%)
- Προβλήματα ύπνου (45% σε σύγκριση με 40%)
Οι γυναίκες που συμμετείχαν στη μελέτη είχαν επίσης ελαφρώς χαμηλότερο μέσο επίπεδο εκπαίδευσης, το οποίο θεωρείται παράγοντας κινδύνου για μελλοντική γνωστική έκπτωση.
Οι άνδρες εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά:
- Απώλειας ακοής (64% σε σύγκριση με 50% στις γυναίκες)
- Διαβήτη (24% σε σύγκριση με 21%)
- Υψηλής κατανάλωσης αλκοόλ (22% σε σύγκριση με 12%)
Η υψηλή αρτηριακή πίεση ήταν συχνή και στις δύο ομάδες, καθώς αφορούσε περίπου 6 στους 10 συμμετέχοντες. Ο μέσος δείκτης μάζας σώματος και στα δύο φύλα βρισκόταν επίσης στο εύρος του υπέρβαρου έως της παχυσαρκίας.
Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου είχαν ισχυρότερη επίδραση στη γνωστική λειτουργία των γυναικών
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αρκετοί παράγοντες κινδύνου συνδέονταν πιο έντονα με χειρότερες γνωστικές επιδόσεις στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες.
Οι παθήσεις που σχετίζονται με την καρδιακή και τη μεταβολική υγεία, όπως η υπέρταση και ο αυξημένος δείκτης μάζας σώματος, είχαν εντονότερη αρνητική συσχέτιση με τη γνωστική λειτουργία στις γυναίκες. Η απώλεια ακοής και ο διαβήτης, παρότι ήταν πιο συχνοί στους άνδρες, συνδέθηκαν επίσης με χαμηλότερες γνωστικές βαθμολογίες στις γυναίκες.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο ίδιος παράγοντας κινδύνου για άνοια δεν επηρεάζει απαραίτητα όλους με τον ίδιο τρόπο. Ένα πρόβλημα υγείας που έχει μέτρια επίδραση στη γνωστική λειτουργία των ανδρών θα μπορούσε να επηρεάζει πολύ περισσότερο την υγεία του εγκεφάλου των γυναικών.
«Αυτές οι διαφορές αναδεικνύουν πόσο σημαντικό είναι να λαμβάνεται υπόψη το φύλο ως βασική μεταβλητή στην έρευνα για την άνοια», ανέφερε η Pa. «Οι διαφορές ανάμεσα στα φύλα παραβλέπονται σε μεγάλο βαθμό σε πολλές από τις κύριες αιτίες θανάτου, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος».
Προς πιο εξατομικευμένη πρόληψη της άνοιας
Τα αποτελέσματα ενισχύουν το αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ιατρική ακριβείας, μια προσέγγιση που στοχεύει στην προσαρμογή της πρόληψης και της θεραπείας στα ατομικά χαρακτηριστικά κάθε ατόμου, συμπεριλαμβανομένου του φύλου.
Αντί να εστιάζουν μόνο στους πιο συχνούς παράγοντες κινδύνου για άνοια στον γενικό πληθυσμό, οι ερευνητές πρότειναν ότι μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό να δίνεται προτεραιότητα σε εκείνους που φαίνεται να έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στη γνωστική λειτουργία συγκεκριμένων ομάδων.
Η ομάδα τόνισε ότι πολλοί από τους παράγοντες κινδύνου που εντοπίστηκαν στη μελέτη είναι τροποποιήσιμοι. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν ευκαιρίες για μείωση του κινδύνου μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων.
Για τις γυναίκες, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μεγαλύτερη έμφαση στη διαχείριση της κατάθλιψης, στην αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και στη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας, ειδικά όταν η υπέρταση δεν αντιμετωπίζεται.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να γίνει κατανοητό γιατί οι παράγοντες κινδύνου για άνοια μπορεί να επηρεάζουν διαφορετικά τις γυναίκες. Πιθανές εξηγήσεις περιλαμβάνουν ορμονικές επιδράσεις, διαφορές στα γονίδια και άνιση πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, αν και οι ακριβείς αλληλεπιδράσεις παραμένουν ασαφείς.
«Τελικά, η πιο λεπτομερής κατανόηση αυτών των διαφορών θα μπορούσε να μας βοηθήσει να σχεδιάσουμε πιο έξυπνες και πιο στοχευμένες παρεμβάσεις», ανέφερε η Fitzhugh. «Αυτό είναι ένα απαραίτητο βήμα για να μειωθεί το βάρος της άνοιας για όλους, αλλά ειδικά για τις γυναίκες, που επηρεάζονται δυσανάλογα».
