Το παθητικό κάπνισμα παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας πρόωρης θνησιμότητας και επιβάρυνσης της υγείας παγκοσμίως, αν και έχει καταγραφεί σημαντική πρόοδος τα τελευταία χρόνια για τον περιορισμό του.
Νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Public Health υπολογίζει ότι το 2023 περίπου 2,71 δισεκατομμύρια άνθρωποι, ή το 33,9% του παγκόσμιου πληθυσμού, εκτέθηκαν σε παθητικό κάπνισμα. Ανάμεσά τους βρίσκονταν περίπου 1,49 δισεκατομμύρια γυναίκες και 767 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας έως 14 ετών.
Οι συνέπειες για τη δημόσια υγεία είναι τεράστιες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το παθητικό κάπνισμα συνδέθηκε το ίδιο έτος με περίπου 1,66 εκατομμύρια θανάτους και με την απώλεια 44,8 εκατομμυρίων ετών υγιούς ζωής εξαιτίας πρόωρου θανάτου ή αναπηρίας.
Να σημειωθεί ότι, η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους συνεργάτες της Μελέτης για την Παγκόσμια Επιβάρυνση των Νοσημάτων 2023, με επικεφαλής επιστήμονες του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης της Υγείας του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον, και καλύπτει 204 χώρες και περιοχές από το 1990 έως το 2023.
Πρόκειται, σύμφωνα με τους συγγραφείς, για την πρώτη ειδική δημοσίευση της Παγκόσμιας Επιβάρυνσης των Νοσημάτων που επιχειρεί να αποτυπώσει συστηματικά τόσο την έκταση της έκθεσης στο παθητικό κάπνισμα όσο και τις επιπτώσεις της στην υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το παράδοξο της συγκεκριμένης έκθεσης είναι ότι αν και από το 1990 έως το 2023, το προσαρμοσμένο ως προς την ηλικία παγκόσμιο ποσοστό έκθεσης μειώθηκε κατά 22,2%, ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που αναπνέουν καπνό άλλων παρέμεινε περίπου στα ίδια επίπεδα.
Η εξήγηση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση του πληθυσμού, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η έκθεση παραμένει εκτεταμένη.
Τι δείχνουν τα ποσοστά ανά περιοχή
Στην υποσαχάρια Αφρική, ο απόλυτος αριθμός των ανθρώπων που εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα αυξήθηκε κατά 98,5% σε σχέση με το 1990, δηλαδή σχεδόν διπλασιάστηκε. Στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή η αντίστοιχη αύξηση έφτασε το 72,1%.
Το υψηλότερο ποσοστό έκθεσης καταγράφηκε στη Νοτιοανατολική Ασία, την Ανατολική Ασία και την Ωκεανία, όπου έφτασε το 48,4%. Οι γυναίκες εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες. Στις συγκεκριμένες περιοχές η έκθεσή τους ήταν συνολικά κατά 59% συχνότερη από εκείνη των ανδρών, ενώ σε ορισμένες χώρες το ποσοστό έκθεσης των γυναικών ήταν σχεδόν 1,8 φορές υψηλότερο.
Στην Κίνα υπολογίζεται ότι εκτέθηκαν περίπου 664 εκατομμύρια άνθρωποι, στην Ινδία 444 εκατομμύρια και στην Ινδονησία 142 εκατομμύρια.
Η πιο σημαντική επίπτωση του παθητικού καπνίσματος στην υγεία
Η ισχαιμική καρδιοπάθεια αποτέλεσε τη μεγαλύτερη αιτία απώλειας υγιούς ζωής που αποδόθηκε στο παθητικό κάπνισμα το 2023, αντιστοιχώντας σε περίπου 12 εκατομμύρια DALYs – δηλαδή χρόνια υγιούς ζωής που χάθηκαν εξαιτίας ασθένειας, αναπηρίας ή πρόωρου θανάτου.
Η νέα ανάλυση εξέτασε συνολικά εννέα διαφορετικές επιπτώσεις στην υγεία που σχετίζονται με την έκθεση σε καπνό άλλων, με το άσθμα να περιλαμβάνεται πλέον στις εκβάσεις που αξιολογήθηκαν.
