Η υιοθεσία ενός κατοικίδιου θεωρείται πως μπορεί να επηρεάσει θετικά την ανάπτυξη και την ευεξία ενός παιδιού. Υπάρχουν όμως επιστημονικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν ότι η συντροφιά ενός ζώου ωφελεί πράγματι την ψυχική υγεία των παιδιών;
Μία μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «World Journal of Pediatrics», είναι από τις λίγες που εξέτασαν αυτή τη σχέση σε παιδιά ηλικίας 7 έως 8 ετών και κατέληξε σε ορισμένα απρόσμενα ευρήματα. Ισπανοί επιδημιολόγοι συγκέντρωσαν δεδομένα πολλών ετών σχετικά με την κατοχή κατοικίδιων, εξετάζοντας αν στις οικογένειες υπήρχαν γάτες, σκύλοι, πτηνά ή άλλα ζώα, όπως χάμστερ και ερπετά.
Το ενδιαφέρον εύρημα; Οι γάτες φάνηκε να συνδέονται με χειρότερους δείκτες ψυχικής υγείας στα παιδιά, ενώ άλλα κατοικίδια, όπως κουνέλια, ερπετά και αμφίβια, φάνηκε να έχουν την αντίθετη επίδραση.
Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε αρχικά για να εξετάσει πώς διαφορετικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως οι ρύποι, επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών. Στη συνέχεια, όμως, διευρύνθηκε ώστε να εξετάζει και άλλους παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η κατοχή κατοικίδιων.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ιατρικά αρχεία, στοιχεία για τα κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των γονέων και ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν κατά τις επισκέψεις παρακολούθησης στην εγκυμοσύνη, κατά τη γέννηση, στην ηλικία του ενός έτους, στις ηλικίες 4 έως 5 ετών και στις ηλικίες 7 έως 8 ετών.
Όταν τα παιδιά ήταν 7 έως 8 ετών, οι γονείς συμπλήρωσαν επίσης ένα ερωτηματολόγιο αξιολόγησης της συμπεριφοράς τους. Οι ερωτήσεις αφορούσαν συναισθηματικά συμπτώματα, προβλήματα συμπεριφοράς, υπερκινητικότητα, δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους και θετικές κοινωνικές συμπεριφορές.
Οι ερευνητές εξέτασαν ιδιαίτερα τις εσωτερικευμένες και τις εξωτερικευμένες συμπεριφορές. Οι εσωτερικευμένες συμπεριφορές είναι αντιδράσεις στο στρες που στρέφονται προς τον ίδιο τον άνθρωπο και μπορεί να περιλαμβάνουν συναισθηματική δυσφορία που σχετίζεται με την κατάθλιψη ή το άγχος. Οι εξωτερικευμένες συμπεριφορές, αντίθετα, στρέφονται προς τα έξω, μπορεί να περιλαμβάνουν παραβίαση κανόνων ή κοινωνικών προτύπων και ενδέχεται να δημιουργούν προβλήματα στους γύρω.
Περίπου το 1/4 από τις 1.893 οικογένειες είχαν κατοικίδιο σε όλη τη διάρκεια της μελέτης, συνήθως σκύλο ή γάτα.
Η μελέτη έδειξε ότι η κατοχή γάτας, αλλά μόνο όταν τα παιδιά ήταν 4 έως 5 ετών, συνδεόταν με αυξημένο κίνδυνο τόσο εσωτερικευμένων όσο και εξωτερικευμένων προβλημάτων.
Αντίθετα, η κατοχή «άλλων» ζώων, δηλαδή ζώων εκτός από σκύλους, γάτες και πτηνά, και στις δύο περιόδους παρακολούθησης κατά την πρώιμη παιδική ηλικία φάνηκε να έχει προστατευτική επίδραση, καθώς συνδεόταν με μικρότερο κίνδυνο εσωτερικευμένων και εξωτερικευμένων προβλημάτων.
Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις κατοχής κατοικίδιου δεν εντοπίστηκε σημαντική σχέση με την ψυχική υγεία των παιδιών.
Οι πιθανοί λόγοι που οι γάτες συνδέονται με χειρότερη ψυχική υγεία στα παιδιά
Οι ερευνητές πρότειναν αρκετές πιθανές εξηγήσεις για το γεγονός ότι οι γάτες συνδέθηκαν με χειρότερη ψυχική υγεία στα παιδιά.
Ρόλο μπορεί να παίζει ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με το κατοικίδιό τους. Οι γάτες συνήθως δεν συμμετέχουν μαζί με τους ιδιοκτήτες τους σε δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους που μπορούν να ωφελήσουν την ψυχική υγεία, όπως το τρέξιμο ή το παιχνίδι με μπάλα. Συνήθως παραμένουν μέσα στο σπίτι.
Τα ευρήματα, όμως, μπορεί παράλληλα να σχετίζονται με το είδος του κατοικίδιου που επιλέγουν οι γονείς για τα παιδιά τους. Καθώς πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί ποιος από αυτούς τους παράγοντες ευθύνεται για τη σχέση που παρατηρήθηκε και οι ερευνητές μπορούν μόνο να διατυπώσουν υποθέσεις.
Τα διαφορετικά κατοικίδια έχουν διαφορετικούς τρόπους αλληλεπίδρασης και διαφορετικά πρότυπα προσκόλλησης. Οι ερευνητές ανέφεραν ότι οι γάτες μπορεί να είναι «λιγότερο εκδηλωτικές, να εμφανίζουν αποφευκτικό τύπο προσκόλλησης και να επιλέγονται συχνότερα από οικογένειες με παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, επειδή απαιτούν λιγότερη φροντίδα».
Μία ακόμη πιθανή εξήγηση για τη σχέση ανάμεσα στις γάτες και τα προβλήματα συμπεριφοράς που παρατηρήθηκε στη μελέτη είναι η τοξοπλάσμωση. Η λοίμωξη επηρεάζει περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού και μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στις γνωστικές λειτουργίες και την ψυχική υγεία των παιδιών.
«Συνολικά, τα δεδομένα μας αναδεικνύουν την πολύπλοκη σχέση ανάμεσα στην κατοχή κατοικίδιου κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής και την ψυχική υγεία των παιδιών», κατέληξαν οι ερευνητές.
