Η αθηροσκλήρωση, δηλαδή η συσσώρευση λιπαρών πλακών στις αρτηρίες που περιορίζει τη ροή του αίματος, ευθύνεται για τα περισσότερα εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια. Συχνά, όμως, εξελίσσεται αργά και χωρίς συμπτώματα, μέχρι να προκαλέσει ένα σοβαρό επείγον περιστατικό. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ερευνητές αναζητούν προειδοποιητικά σημάδια της αθηροσκλήρωσης που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γιατρούς να την εντοπίζουν νωρίτερα.

Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Atherosclerosis, εξετάζει το ξανθέλασμα, μια κατάσταση κατά την οποία εμφανίζονται κιτρινωπές πλάκες γύρω από τα μάτια.

Οι πλάκες αυτές δημιουργούνται όταν κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, τα μακροφάγα, γεμίζουν με χοληστερίνη και άλλα λιπαρά. Το ξανθέλασμα συχνά, αλλά όχι πάντα, συνδέεται και με υψηλότερα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα.

{https://x.com/hyderabaddoctor/status/2011124325768970601}

Πώς έγινε η μελέτη

Επειδή οι συσσωρεύσεις λιπαρών παίζουν επίσης ρόλο στην αθηροσκλήρωση, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Stanford θέλησαν να εξετάσουν αν υπάρχει σύνδεση μεταξύ των δύο.

«Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ότι το ξανθέλασμα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων, ενώ άλλες αμφισβητούν το αν αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου όταν συνυπολογίζονται οι παραδοσιακοί παράγοντες κινδύνου», έγραψαν στη μελέτη η Negin Yavari, ερευνήτρια οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο Stanford, και οι συνεργάτες της.

«Καθώς η έρευνα συνεχίζεται για να αποσαφηνιστεί η σχέση ανάμεσα στο ξανθέλασμα και τους καρδιοεγκεφαλοαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, στόχος μας ήταν να αξιολογήσουμε τη συσχέτιση του ξανθελάσματος με τα μείζονα καρδιοεγκεφαλοαγγειακά συμβάματα σε μεγάλο πληθυσμό».

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα υγείας από 17.925 άτομα που είχαν διαγνωστεί με ξανθέλασμα και από ισάριθμα άτομα της ομάδας ελέγχου με αντίστοιχα χαρακτηριστικά. Στην ομάδα ελέγχου συμμετείχαν άτομα με πρεσβυωπία, τα οποία επιλέχθηκαν επειδή είχαν υποβληθεί σε οφθαλμολογική εξέταση, οπότε οι ερευνητές μπορούσαν να είναι βέβαιοι ότι δεν είχαν ξανθέλασμα.

Ξανθέλασμα και καρδιαγγειακά συμβάματα - Πώς συνδέονται

Κατά τον πρώτο χρόνο παρακολούθησης, το 1% των ατόμων με ξανθέλασμα, δηλαδή 178 ασθενείς, υπέστη έμφραγμα, έναντι 0,35%, δηλαδή 63 ατόμων, στην ομάδα ελέγχου.

Για τα εγκεφαλικά επεισόδια, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 0,95% και 0,3%, ενώ για το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, γνωστό και ως «μίνι εγκεφαλικό», ήταν 0,6% και 0,19%.

Τα ποσοστά αυτά είναι χαμηλά, όμως ο κίνδυνος ήταν αρκετές φορές υψηλότερος για τα άτομα με ξανθέλασμα.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες μειώθηκε ελαφρώς με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο ακόμη και στα 5 και 10 χρόνια ο κίνδυνος παρέμενε αισθητά υψηλότερος για όσους είχαν ξανθέλασμα.

«Το ξανθέλασμα συνδέεται με υψηλότερη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη συχνότητα εμφάνισης μειζόνων καρδιοεγκεφαλοαγγειακών συμβαμάτων έως και 10 χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη χρησιμότητά του ως κλινικού δείκτη για την εκτίμηση του καρδιοεγκεφαλοαγγειακού κινδύνου και την πρόληψη», έγραψαν οι ερευνητές.

Η συχνότητα αυτών των καρδιαγγειακών συμβαμάτων ήταν παρόμοια στα άτομα με ξανθέλασμα είτε είχαν παθολογικά υψηλά επίπεδα λιπαρών στο αίμα είτε όχι. Αυτό δείχνει ότι τα αυξημένα λιπίδια δεν είναι ο μόνος παράγοντας που μπορεί να εξηγεί τη σύνδεση.

Αν και οι ανοιχτόχρωμες, διογκωμένες πλάκες που χαρακτηρίζουν το ξανθέλασμα θεωρούνται από μόνες τους ακίνδυνες, τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι μπορεί να αποτελούν ένδειξη κάποιου άλλου προβλήματος και ενδεχομένως αυξημένου μελλοντικού καρδιαγγειακού κινδύνου.

«Η μελέτη μας δείχνει ότι το ξανθέλασμα μπορεί να θεωρηθεί παράγοντας κινδύνου για μελλοντικά μείζονα καρδιοεγκεφαλοαγγειακά συμβάματα. Οι περισσότεροι ασθενείς με ξανθέλασμα απευθύνονται σε δερματολόγους για αισθητικούς λόγους, ενώ μπορεί παράλληλα να έχουν αδιάγνωστους ή ανεπαρκώς ελεγχόμενους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου που συμβάλλουν σε αυτόν τον αυξημένο κίνδυνο», έγραψαν οι ερευνητές.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι οι ίδιες οι πλάκες στα βλέφαρα προκαλούν εμφράγματα ή εγκεφαλικά επεισόδια. Οι ερευνητές, όμως, εκτιμούν ότι στο μέλλον τα άτομα με ξανθέλασμα θα μπορούσαν να ελέγχονται για πρώιμες ενδείξεις προβλημάτων στην καρδιαγγειακή τους υγεία.

Το ξανθέλασμα είναι εύκολο να εντοπιστεί από τους γιατρούς και, τουλάχιστον για όσους το εμφανίζουν, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα χρήσιμο προειδοποιητικό σημάδι, ώστε αλλαγές στον τρόπο ζωής ή φαρμακευτική αγωγή να ξεκινούν έγκαιρα, πριν εκδηλωθούν σοβαρά καρδιοεγκεφαλοαγγειακά συμβάματα.

Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να διερευνήσουν πιο αναλυτικά γιατί τα άτομα με ξανθέλασμα φαίνεται να διατρέχουν τόσο υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου και, τελικά, να βοηθήσουν τους ερευνητές να κατανοήσουν καλύτερα πώς αναπτύσσονται αυτά τα προβλήματα.

«Η τακτική παρακολούθηση και η αντιμετώπιση από γιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας μπορούν να βοηθήσουν στην εφαρμογή προληπτικών μέτρων, όπως αλλαγές στον τρόπο ζωής, υπολιπιδαιμική αγωγή και έλεγχος της υπέρτασης. Τα ευρήματα της μελέτης μας υπογραμμίζουν, επομένως, τη σημασία της έγκαιρης αξιολόγησης των ασθενών με ξανθέλασμα, ώστε να εντοπίζονται και να ελέγχονται τυχόν υποκείμενες συστηματικές παθήσεις και να μειώνεται ο κίνδυνος πιθανών καρδιοεγκεφαλοαγγειακών συμβαμάτων», κατέληξαν οι ερευνητές.