Το εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνει όταν διακόπτεται ξαφνικά η παροχή αίματος σε ένα τμήμα του εγκεφάλου, είτε λόγω απόφραξης είτε λόγω ρήξης ενός αιμοφόρου αγγείου. Χωρίς επαρκές οξυγόνο, τα εγκεφαλικά κύτταρα αρχίζουν να υφίστανται βλάβες μέσα σε λίγα λεπτά, γι’ αυτό και η άμεση αντιμετώπιση είναι κρίσιμη.
Στην Ελλάδα καταγράφονται σχεδόν 35.000 εγκεφαλικά επεισόδια τον χρόνο, γεγονός που τα καθιστά σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας και μία από τις βασικές αιτίες θανάτου και μακροχρόνιας αναπηρίας. Η πρόληψη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον έλεγχο παραγόντων κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα, η περιορισμένη σωματική δραστηριότητα και η διατροφή.
Η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού μέσω της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερίνης, του σακχάρου στο αίμα και της υγείας των αιμοφόρων αγγείων. Νέα μελέτη στρέφει τώρα την προσοχή στις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, υποδεικνύοντας ότι η επαρκής πρόσληψή τους μπορεί να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού
Η νέα έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό American Journal of Preventive Cardiology, συνέδεσε την υψηλότερη πρόσληψη βιταμινών του συμπλέγματος Β με χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, αλλά μόνο μέχρι ένα συγκεκριμένο επίπεδο πρόσληψης.
Προηγούμενες μελέτες συνέδεσαν βιταμίνες του συμπλέγματος Β, όπως το φυλλικό οξύ, η πυριδοξίνη και η κοβαλαμίνη, με μειωμένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Ωστόσο, υπάρχουν λίγα ερευνητικά δεδομένα για τη μακροχρόνια επίδραση της πρόσληψής τους στον κίνδυνο εγκεφαλικού, τη βέλτιστη ποσότητα για την πρόληψή του και το κατά πόσο άλλες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, κυρίως η θειαμίνη, η ριβοφλαβίνη και η νιασίνη, μπορεί επίσης να έχουν ανάλογη επίδραση.
Για να κατανοήσουν καλύτερα κατά πόσο οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β θα μπορούσαν να αποτελέσουν έναν απλό και οικονομικό τρόπο πρόληψης του εγκεφαλικού επεισοδίου, οι ερευνητές αξιοποίησαν δύο μεγάλες βάσεις δεδομένων: τη Women’s Health Initiative (WHI) και το ερευνητικό πρόγραμμα All of Us των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ.
Η WHI περιλάμβανε 121.565 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, οι οποίες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο σχετικά με τη συχνότητα κατανάλωσης τροφίμων. Το All of Us περιλάμβανε ένα πιο ετερογενές δείγμα 99.660 συμμετεχόντων, στους οποίους τα επίπεδα των βιταμινών του συμπλέγματος Β μετρήθηκαν μέσω εξετάσεων αίματος.
Στην ανάλυση της WHI, η υψηλότερη πρόσληψη θειαμίνης, ριβοφλαβίνης, νιασίνης, πυριδοξίνης και φυλλικού οξέος συνδέθηκε με 10% έως 20% χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, σε σύγκριση με τα χαμηλότερα επίπεδα πρόσληψης. Παρόμοια ήταν και τα αποτελέσματα των εξετάσεων αίματος, καθώς τα υψηλότερα επίπεδα πυριδοξίνης και φυλλικού οξέος συνδέθηκαν επίσης με μειωμένο κίνδυνο εγκεφαλικού.
Όμως, με εξαίρεση το φυλλικό οξύ, το οποίο εξακολουθούσε να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο όταν η ημερήσια πρόσληψη έφτανε περίπου τα 2.000 ισοδύναμα διαιτητικού φυλλικού οξέος, η προστατευτική σχέση των υπόλοιπων βιταμινών φάνηκε να ισχύει μόνο μέχρι ένα συγκεκριμένο επίπεδο κατανάλωσης. Πέρα από αυτό το σημείο, δεν φάνηκε να προσφέρουν επιπλέον όφελος.
Γιατί οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού
Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η μελέτη έχει περιορισμούς. Μπορεί να δείξει ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στις βιταμίνες του συμπλέγματος Β και στον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, αλλά δεν μπορεί να αποδείξει ότι οι ίδιες οι βιταμίνες ήταν η αιτία της μείωσης του κινδύνου. Επιπλέον, τα στοιχεία της WHI βασίστηκαν στις απαντήσεις των ίδιων των συμμετεχουσών, επομένως ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες.
«Ιδανικά, θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί μια ελεγχόμενη μελέτη», εξήγησε στο Health η Elaine Jones, γηρίατρος και μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας. Αναφερόταν σε ένα πείραμα στο οποίο οι ερευνητές συγκρίνουν μια ομάδα που λαμβάνει θεραπεία με μια αντίστοιχη ομάδα ελέγχου, ώστε να διαπιστώσουν αν υπάρχει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Παρόλα αυτά, η υψηλότερη πρόσληψη βιταμινών του συμπλέγματος Β θα μπορούσε θεωρητικά να συμβάλει στην πρόληψη των εγκεφαλικών επεισοδίων, επειδή οι συγκεκριμένες βιταμίνες υποστηρίζουν βασικές λειτουργίες των κυττάρων. Οι λειτουργίες αυτές είναι απαραίτητες για την υγεία του εγκεφάλου και των αιμοφόρων αγγείων, τα οποία συνδέονται άμεσα με τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, εξήγησε ο Simin Liu, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και διευθυντής του Κέντρου Παγκόσμιας Καρδιομεταβολικής Υγείας και Διατροφής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ίρβαϊν.
Κάθε βιταμίνη του συμπλέγματος Β δρα με διαφορετικό τρόπο, επομένως οι ακριβείς μηχανισμοί πιθανότατα διαφέρουν ανάλογα με τη συγκεκριμένη βιταμίνη.
Πρέπει να αυξήσετε την πρόσληψη βιταμινών του συμπλέγματος Β;
Ο Simin Liu επισήμανε ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα σχετικά με τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β και τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Τόνισε επίσης ότι τα ευρήματα «δεν πρέπει να θεωρηθούν πράσινο φως για να αρχίσετε να λαμβάνετε επιπλέον βιταμίνες του συμπλέγματος Β σε υψηλές δόσεις».
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς για πολλές βιταμίνες του συμπλέγματος Β φαίνεται να υπάρχει ένα όριο πρόσληψης, πέρα από το οποίο ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου αρχίζει να αυξάνεται ξανά. Με άλλα λόγια, η μεγαλύτερη ποσότητα δεν είναι πάντα καλύτερη, πρόσθεσε ο Matthew Landry, διαιτολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ίρβαϊν.
Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, πάντως, είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού και είναι σημαντικό να λαμβάνετε επαρκείς ποσότητες. Η καλύτερη επιλογή, σύμφωνα με τον Matthew Landry, είναι να τις εξασφαλίζετε κυρίως μέσω της διατροφής σας. Τρόφιμα όπως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα δημητριακά ολικής άλεσης και οι άπαχες πηγές πρωτεΐνης είναι ιδιαίτερα πλούσια σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β.
Επειδή η επεξεργασία μπορεί να μειώσει την περιεκτικότητα των τροφίμων σε ορισμένες από αυτές τις βιταμίνες, είναι προτιμότερο να επιλέγετε όσο γίνεται λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.
Ορισμένα άτομα μπορεί να χρειάζονται συμπληρώματα, ιδιαίτερα όσοι ακολουθούν χορτοφαγική διατροφή, καθώς μπορεί να δυσκολεύονται να προσλάβουν επαρκείς ποσότητες ορισμένων βιταμινών του συμπλέγματος Β. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Elaine Jones συνέστησε να συμβουλευτείτε πρώτα τον γιατρό σας. Ο γιατρός μπορεί να ελέγξει αν υπάρχει κάποια έλλειψη και να σας βοηθήσει να καθορίσετε την κατάλληλη δόση.
Να θυμάστε ότι η πρόσληψη βιταμινών αποτελεί μόνο έναν από τους πιθανούς τρόπους πρόληψης του εγκεφαλικού επεισοδίου. Συνήθειες όπως η άσκηση και ο επαρκής ύπνος παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
«Αν και η διατροφή είναι ασφαλώς σημαντική, δεν είναι το παν. Σημασία έχει να διατηρείτε συνολικά μια σειρά από υγιεινές συνήθειες», κατέληξε ο Matthew Landry.
