Μια νέα εκτενής ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Carcinogenesis, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το άτμισμα ηλεκτρονικών τσιγάρων με νικοτίνη είναι πιθανό να προκαλούν καρκίνο στους πνεύμονες και στη στοματική κοιλότητα.

Η μελέτη, με επικεφαλής το UNSW Sydney, αξιολόγησε μεγάλο όγκο διεθνούς έρευνας και συγκέντρωσε ειδικούς από πολλά ιδρύματα.

Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχαν ειδικοί από διάφορους τομείς, όπως η φαρμακευτική, η επιδημιολογία, η θωρακοχειρουργική και η δημόσια υγεία. Εξετάζοντας στοιχεία από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν το ίδιο το άτμισμα μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση καρκίνου.

«Από όσο γνωρίζουμε, αυτή η ανασκόπηση αποτελεί την πιο σαφή μέχρι σήμερα διαπίστωση ότι όσοι ατμίζουν έχουν αυξημένο κίνδυνο καρκίνου σε σύγκριση με όσους δεν ατμίζουν», δήλωσε ο Bernard Stewart, ερευνητής για τον καρκίνο και καθηγητής στο UNSW Sydney.

Η ανασκόπηση επικεντρώθηκε στην καρκινογένεση, δηλαδή στην πρόκληση καρκίνου. Όπως επισημαίνει, το άτμισμα έχει συχνά μελετηθεί ως πιθανή «πύλη» προς το κάπνισμα συμβατικών τσιγάρων, όμως πολύ λιγότερη προσοχή έχει δοθεί στο ενδεχόμενο τα ηλεκτρονικά τσιγάρα να προκαλούν άμεσα καρκίνο από μόνα τους.

Οι ερευνητές περιγράφουν την εργασία ως μία από τις πιο εκτενείς αξιολογήσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα σχετικά με το αν το άτμισμα μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου ανεξάρτητα από το παραδοσιακό κάπνισμα. Η ανάλυση συνδύασε ευρήματα από κλινική έρευνα, μελέτες σε ζώα και εργαστηριακές έρευνες για χημικές ουσίες που παράγονται από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.

«Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ευρήματα, από την κλινική παρακολούθηση, τις μελέτες σε ζώα και τα μηχανιστικά δεδομένα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιθανό να προκαλούν καρκίνο του πνεύμονα και καρκίνο της στοματικής κοιλότητας», πρόσθεσε Stewart.

Αν και τα αποτελέσματα ήταν πολύ συνεπή στα διαφορετικά πεδία έρευνας, ο καθηγητής Stewart σημείωσε ότι ο ακριβής αριθμός των περιστατικών καρκίνου που μπορούν να αποδοθούν στο άτμισμα παραμένει άγνωστος.

«Η αξιολόγησή μας είναι ποιοτική και δεν περιλαμβάνει αριθμητική εκτίμηση του κινδύνου ή του φορτίου καρκίνου. Θα μπορέσουμε να προσδιορίσουμε τον ακριβή κίνδυνο μόνο όταν θα υπάρχουν διαθέσιμες πιο μακροχρόνιες μελέτες».

Αυξάνεται η ανησυχία για το άτμισμα και τη δημόσια υγεία

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά στην αγορά στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και έγιναν διαθέσιμα στην Αυστραλία γύρω στο 2008. Αρχικά προωθήθηκαν ως μια πιθανώς ασφαλέστερη εναλλακτική των συμβατικών τσιγάρων και ως βοήθημα για τη διακοπή του καπνίσματος.

Από τότε, τα πολύχρωμα και αρωματισμένα προϊόντα ατμίσματος έχουν γίνει όλο και πιο δημοφιλή, ιδίως στους νεότερους χρήστες. Παρά τους αυστηρότερους κανονισμούς που εισήγαγε η αυστραλιανή κυβέρνηση το 2023, το άτμισμα παραμένει συχνό έξω από σχολεία, μπαρ και σιδηροδρομικούς σταθμούς σε όλη τη χώρα. Οι ισχύοντες κανόνες απαγορεύουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μιας χρήσης και τα μη θεραπευτικά προϊόντα ατμίσματος, ενώ τα θεραπευτικά προϊόντα ατμίσματος μπορούν να πωλούνται μόνο από φαρμακεία και μόνο για τη διακοπή του καπνίσματος.

«Είναι γνωστό ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα αποτελούν πύλη προς το κάπνισμα και, επομένως, προς τον καρκίνο», τόνισε ο αναπληρωτής καθηγητής Freddy Sitas, εκ των συγγραφέων της μελέτης από το UNSW.

«Όμως το κατά πόσο μπορεί να προκαλούν καρκίνο από μόνα τους δεν έχει μελετηθεί στον ίδιο βαθμό. Τα στοιχεία ήταν εντυπωσιακά συνεπή μεταξύ των επιστημονικών πεδίων. Οδήγησαν σε ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα ήδη από τώρα, παρότι οι ανθρώπινες μελέτες που θα εκτιμήσουν τον κίνδυνο θα χρειαστούν δεκαετίες για να συγκεντρωθούν», πρόσθεσε ο ίδιος.

Τα στοιχεία δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση

Οι επιστήμονες μελετούν τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. Αν και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πολύ νεότερα, η έκθεση σε αερολύματα που περιέχουν νικοτίνη έχει ήδη συνδεθεί με εθισμό, δηλητηρίαση, βλάβες από εισπνοή και εγκαύματα.

Επειδή οι μακροχρόνιες πληθυσμιακές μελέτες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη, οι ερευνητές βασίζονται προς το παρόν σε άλλες μορφές στοιχείων για να αξιολογήσουν τους πιθανούς κινδύνους καρκίνου από το άτμισμα.

Η ανασκόπηση εντόπισε αρκετές καρκινογόνες ουσίες στα αερολύματα των ηλεκτρονικών τσιγάρων, μεταξύ των οποίων πτητικές οργανικές ενώσεις και μέταλλα που απελευθερώνονται από τις θερμαντικές αντιστάσεις.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης και άλλες κατηγορίες στοιχείων. Σε αυτές περιλαμβάνονταν βιοδείκτες σε ανθρώπους που δείχνουν βλάβη στο DNA, οξειδωτικό στρες και φλεγμονή στους ιστούς, μελέτες σε ποντίκια στις οποίες εμφανίστηκαν όγκοι στους πνεύμονες, καθώς και εργαστηριακά πειράματα που έδειξαν κυτταρική βλάβη και διαταραχές σε βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με την ανάπτυξη καρκίνου.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς, τα συνολικά ευρήματα δείχνουν με συνέπεια προς το ίδιο συμπέρασμα.

Η διπλή χρήση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα

Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι αυξάνονται τα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία πολλοί καπνιστές που περνούν στο άτμισμα συνεχίζουν να χρησιμοποιούν και συμβατικά τσιγάρα.

«Οι περισσότεροι από όσους χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα για να κόψουν το κάπνισμα καταλήγουν σε ένα ενδιάμεσο στάδιο διπλής χρήσης, χωρίς να μπορούν να απαλλαγούν από καμία από τις δύο συνήθειες», είπε ο Sitas.

«Αυτό που γνωρίζουμε από πρόσφατα επιδημιολογικά στοιχεία από τις ΗΠΑ είναι ότι όσοι και ατμίζουν και καπνίζουν έχουν επιπλέον 4πλάσιο αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του πνεύμονα».

Οι ερευνητές βλέπουν αναλογίες με την ιστορία του καπνίσματος

Ο αναπληρωτής καθηγητής Sitas και ο καθηγητής Stewart ανέφεραν ότι υπάρχουν αξιοσημείωτες ομοιότητες ανάμεσα στη σημερινή συζήτηση για το άτμισμα και στην πρώιμη επιστημονική διερεύνηση των ασθενειών που συνδέονται με το κάπνισμα.

Χρειάστηκαν δεκαετίες έρευνας μέχρι να αναγνωριστεί επίσημα το κάπνισμα ως αιτία καρκίνου του πνεύμονα. Πέρασε σχεδόν ένας αιώνας από τις πρώτες παρατηρήσεις στα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι την ιστορική έκθεση του αρχιάτρου των ΗΠΑ το 1964.

Στο μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου, τα προειδοποιητικά σημάδια συχνά αγνοούνταν ή απορρίπτονταν.

«Οι πρώτες αναφορές συνέδεαν το κάπνισμα με λοιμώδη νοσήματα, όπως η φυματίωση, και στη συνέχεια με τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το εγκεφαλικό επεισόδιο και τον καρκίνο του πνεύμονα», ανέφερε ο αναπληρωτής καθηγητής Sitas.

Πρόσθεσε ότι το ίδιο μοτίβο μπορεί τώρα να επαναλαμβάνεται με το άτμισμα και ότι οι ερευνητές δεν πρέπει να επαναλάβουν την καθυστέρηση που σημειώθηκε με τα τσιγάρα.

«Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα εισήχθησαν πριν από περίπου 20 χρόνια. Δεν πρέπει να περιμένουμε άλλα 80 χρόνια για να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε».