Τα επίπεδα της χοληστερίνης αποτελούν έναν από τους βασικότερους δείκτες για την υγεία της καρδιάς σας και συνολικά του καρδιαγγειακού σας συστήματος, καθώς επηρεάζουν άμεσα τον κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών, όπως το έμφραγμα και το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Ειδικότερα, η χοληστερίνη είναι μια λιπαρή, κηρώδης ουσία που υπάρχει σε κάθε κύτταρο του σώματος και είναι απαραίτητη για πολλές βασικές λειτουργίες, όπως η παραγωγή ορμονών και η διατήρηση της δομής των κυτταρικών μεμβρανών. Όταν βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα, υποστηρίζει τη σωστή λειτουργία των κυττάρων, όμως όταν αυξάνεται υπερβολικά, μπορεί να μετατραπεί σε παράγοντα κινδύνου. Η HDL κυκλοφορεί στο αίμα δεσμευμένη σε πρωτεΐνες που ονομάζονται λιποπρωτεΐνες, οι οποίες αναλαμβάνουν τη μεταφορά της.

Οι δύο βασικοί τύποι λιποπρωτεϊνών που μεταφέρουν τη χοληστερίνη είναι οι εξής:

Χοληστερίνη χαμηλής πυκνότητας, LDL

Όταν τα επίπεδα της LDL είναι αυξημένα για μεγάλο χρονικό διάστημα, η χοληστερίνη μπορεί να συσσωρεύεται σταδιακά στα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων, δημιουργώντας πλάκες που στενεύουν τα αγγεία και δυσχεραίνουν τη ροή του αίματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, πάνω σε αυτές τις πλάκες μπορεί να σχηματιστεί θρόμβος, ο οποίος αν αποφράξει το αγγείο μπορεί να προκαλέσει έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο, γεγονός που εξηγεί γιατί η LDL αποκαλείται και «κακή» χοληστερίνη.

Χοληστερίνη υψηλής πυκνότητας, HDL

Η HDL χοληστερίνη, δηλαδή η λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας, χαρακτηρίζεται «καλή» επειδή συμβάλλει στην απομάκρυνση άλλων μορφών χοληστερίνης από την κυκλοφορία του αίματος, λειτουργώντας ουσιαστικά σαν ένα σύστημα «καθαρισμού» των αγγείων. Λειτουργεί, δηλαδή, αντίστροφα από την LDL.

Υψηλότερα επίπεδα HDL έχουν συνδεθεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής νόσου, καθώς μειώνεται η πιθανότητα συσσώρευσης χοληστερίνης στα τοιχώματα των αρτηριών.

Εάν έχετε υψηλή LDL και χαμηλή HDL χοληστερίνη, ο επαγγελματίας υγείας θα επικεντρωθεί κατά προτεραιότητα στη μείωση της LDL, καθώς αυτή συνδέεται άμεσα με τον σχηματισμό αθηρωματικών πλακών. Οι στατίνες αποτελούν τη συχνότερη φαρμακευτική αγωγή για την αυξημένη LDL χοληστερίνη, με παραδείγματα την ατορβαστατίνη και τη σιμβαστατίνη, οι οποίες χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Ποια θεωρούνται ιδανικά επίπεδα HDL χοληστερίνης;

Η χοληστερίνη μετριέται σε mg ανά dL αίματος ή σε mmol ανά L αίματος, και ειδικά στην περίπτωση της HDL ισχύει ότι όσο υψηλότερη είναι η τιμή, τόσο μεγαλύτερη θεωρείται η προστατευτική της δράση έναντι της καρδιακής νόσου.

Άνδρες

• Σε κίνδυνο: κάτω από 40 mg/dL (1,0 mmol/L)
• Επιθυμητό: 60 mg/dL (1,6 mmol/L) ή υψηλότερα

Γυναίκες

• Σε κίνδυνο: κάτω από 50 mg/dL (1,3 mmol/L)
• Επιθυμητό: 60 mg/dL (1,6 mmol/L) ή υψηλότερα

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, τα άτομα που έχουν εκ φύσεως υψηλότερα επίπεδα HDL φαίνεται να διατρέχουν ελαφρώς μικρότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού, αν και η ακριβής σχέση δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Αντίθετα, δεν είναι ξεκάθαρο αν το ίδιο όφελος επιτυγχάνεται όταν η αύξηση της HDL γίνεται μέσω φαρμακευτικής αγωγής, γεγονός που διαφοροποιεί τον ρόλο της φυσικής αύξησης από εκείνον της τεχνητής.

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής που αυξάνουν την HDL έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τον κίνδυνο εμφράγματος, καθώς επηρεάζουν συνολικά το μεταβολικό προφίλ και όχι μόνο έναν μεμονωμένο δείκτη. Σε αυτές περιλαμβάνονται η συστηματική σωματική δραστηριότητα, η διακοπή του καπνίσματος και μια διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα και προϊόντα ολικής άλεσης. Αντίθετα, φάρμακα που στοχεύουν αποκλειστικά στην αύξηση της HDL δεν έχουν καταφέρει να μειώσουν τα ποσοστά εμφραγμάτων σε κλινικές μελέτες.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα άτομα με εκ φύσεως πολύ υψηλή HDL, δηλαδή πάνω από 100 mg/dL (2,5 mmol/L), φαίνεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο καρδιακής νόσου, πιθανόν λόγω γενετικών παραγόντων που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η HDL στον οργανισμό.

Ο τρόπος ζωής που προωθεί την αύξηση της καλής χοληστερίνης (HDL)

Η HDL χοληστερίνη είναι συχνά χαμηλότερη σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο, ένα σύνολο καταστάσεων που περιλαμβάνει παχυσαρκία, αυξημένη αρτηριακή πίεση και υψηλό σάκχαρο στο αίμα, παράγοντες που επιβαρύνουν συνολικά το καρδιαγγειακό σύστημα.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορεί να αυξήσει την HDL και ταυτόχρονα να μειώσει τα τριγλυκερίδια, που αποτελούν τον συχνότερο τύπο λίπους στο σώμα, συμβάλλοντας έτσι σε μια πιο ισορροπημένη λιπιδαιμική εικόνα. Ακόμη και 60 λεπτά αερόβιας άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα μπορούν να έχουν μετρήσιμο αποτέλεσμα, ενώ η συστηματική κίνηση βοηθά παράλληλα και στον έλεγχο του σωματικού βάρους.

Η αποφυγή των trans λιπαρών αποτελεί ακόμη ένα ουσιαστικό βήμα, καθώς τα συγκεκριμένα λιπαρά αυξάνουν την LDL και μειώνουν την HDL χοληστερίνη, επιβαρύνοντας το λιπιδαιμικό προφίλ. Βρίσκονται συχνά σε προϊόντα που παρασκευάζονται με υδρογονωμένα φυτικά λίπη, όπως ορισμένα γλυκά, μπισκότα, τηγανητά και μαργαρίνες, ενώ συνιστάται και ο περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών που περιέχονται στα λιπαρά κρέατα και στα πλήρη γαλακτοκομικά.

Εάν καπνίζετε, η διακοπή του καπνίσματος είναι από τα σημαντικότερα βήματα που μπορείτε να κάνετε για τη βελτίωση της HDL, καθώς το κάπνισμα έχει αποδειχθεί ότι τη μειώνει, ιδιαίτερα στις γυναίκες, και ταυτόχρονα αυξάνει την LDL και τα τριγλυκερίδια.

Μπορούν τα φάρμακα να αυξήσουν την HDL;

Ορισμένα φάρμακα που χορηγούνται για τη μείωση της LDL χοληστερίνης και των τριγλυκεριδίων μπορεί να βελτιώσουν παράλληλα και τα επίπεδα της HDL, όπως η νιασίνη, οι φιμπράτες, μεταξύ των οποίων η γεμφιβροζίλη, καθώς και ορισμένες στατίνες όπως η σιμβαστατίνη και η ροσουβαστατίνη.

Αν και τα φάρμακα αυτά μπορούν να αυξήσουν αριθμητικά την HDL, οι κλινικές μελέτες δεν έχουν δείξει ότι η φαρμακευτική αύξηση της HDL από μόνη της μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος, γεγονός που οδηγεί τους επαγγελματίες υγείας να δίνουν έμφαση κυρίως σε συνολικές αλλαγές στον τρόπο ζωής ως βασική στρατηγική βελτίωσης του λιπιδαιμικού προφίλ σας.