Σχεδόν όλες οι παρενέργειες που αναγράφονται στα φύλλα οδηγιών των στατινών δεν φαίνεται να προκαλούνται από τα ίδια τα φάρμακα.
Πέρα από τους γνωστούς κινδύνους που σχετίζονται με μυϊκούς πόνους και την εμφάνιση διαβήτη, μόνο τέσσερις από τις υπόλοιπες 66 παρενέργειες που αναφέρονται στις ετικέτες φαίνεται να υποστηρίζονται από επαρκή επιστημονικά στοιχεία. Αυτές είναι αλλαγές σε εξετάσεις ήπατος, ήπιες ηπατικές διαταραχές, μεταβολές στα ούρα και οίδημα ιστών. Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι κίνδυνοι χαρακτηρίζονται μικροί, σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Lancet.
Οι στατίνες χρησιμοποιούνται εδώ και τρεις δεκαετίες από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τα εμφράγματα, τα εγκεφαλικά επεισόδια και τους θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα. Παράλληλα, πολλοί ασθενείς αποφεύγουν τη λήψη τους λόγω ανησυχιών για την ασφάλεια, καθώς τα φύλλα οδηγιών περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό πιθανών παρενεργειών.
Μελέτη με 124.000 συμμετέχοντες
Η νέα μελέτη αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση των στοιχείων για τις αναφερόμενες παρενέργειες. Οι ερευνητές εξέτασαν 19 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με συνολικά 124.000 συμμετέχοντες, με μέσο χρόνο παρακολούθησης τα τέσσερα και μισό χρόνια.
Από τις 66 παρενέργειες που αναγράφονται σήμερα στα ενημερωτικά έντυπα, δεν βρέθηκαν ισχυρά στοιχεία ότι οι στατίνες προκαλούν τις 62, όπως προβλήματα μνήμης, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου ή νευρολογικά συμπτώματα όπως μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κίνδυνος για τις περισσότερες από τις αναφερόμενες παρενέργειες είναι πολύ μικρός, ενώ τα οφέλη των φαρμάκων υπερτερούν σημαντικά των πιθανών κινδύνων.
Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ενημερωτικά έντυπα θα πρέπει να αναθεωρηθούν ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τα επιστημονικά δεδομένα και να βοηθούν ασθενείς και γιατρούς να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Christina Reith, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε ότι τα στοιχεία έδειξαν με αξιοπιστία πως τα συχνά αναφερόμενα προβλήματα δεν εμφανίζονται συχνότερα σε όσους λαμβάνουν στατίνες. Για παράδειγμα, το ποσοστό ανθρώπων που παρουσιάζουν απώλεια μνήμης ή προβλήματα ύπνου ήταν παρόμοιο είτε έπαιρναν στατίνη είτε όχι. Αυτό σημαίνει ότι τέτοια προβλήματα μπορεί να συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της θεραπείας, όμως δεν οφείλονται απαραίτητα στο φάρμακο.
Η μελέτη σημειώνει επίσης ότι ενδέχεται να υπάρξουν παρενέργειες μετά από μεγαλύτερο χρονικό διάστημα χρήσης από αυτό που καλύπτει η μέση διάρκεια παρακολούθησης. Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, τα αποτελέσματα προσφέρουν σημαντική διαβεβαίωση ότι για τους περισσότερους ανθρώπους τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων.
Ο καθηγητής Sir Rory Collins από την Οξφόρδη υπογράμμισε ότι, αφού πλέον είναι σαφές πως οι στατίνες δεν προκαλούν την πλειονότητα των αναφερόμενων παρενεργειών, οι πληροφορίες στα έντυπα θα πρέπει να επικαιροποιηθούν άμεσα ώστε να διευκολυνθεί η λήψη σωστών αποφάσεων υγείας.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Bryan Williams από το British Heart Foundation χαρακτήρισε τις στατίνες «φάρμακα που σώζουν ζωές», τονίζοντας ότι τα νέα δεδομένα μπορούν να λειτουργήσουν ως απάντηση στην παραπληροφόρηση και να συμβάλουν στην πρόληψη περιττών θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα.
Η καθηγήτρια Victoria Tzortziou Brown, πρόεδρος του Royal College of GPs, σημείωσε ότι όσοι σκέφτονται να λάβουν στατίνες μπορούν να αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια με βάση τα νέα στοιχεία. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι καμία θεραπεία δεν είναι κατάλληλη για όλους και πως η απόφαση για τη χορήγηση στατινών πρέπει πάντα να λαμβάνεται έπειτα από συζήτηση μεταξύ γιατρού και ασθενούς σχετικά με τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους.
