Η πρωινή δυσκαμψία είναι το αίσθημα «πιασίματος», μειωμένης ευκαμψίας και δυσκολίας στην κίνηση που εμφανίζεται αμέσως μετά το ξύπνημα, κυρίως στις αρθρώσεις αλλά συχνά και στους μύες. Μπορεί να διαρκεί λίγα λεπτά ή να επιμένει για ώρα, ανάλογα με την αιτία που την προκαλεί. Πρόκειται για ένα πολύ συχνό σύμπτωμα, ιδιαίτερα όσο γερνάτε, και αφορά μεγάλο ποσοστό ατόμων με οστεοαρθρίτιδα ή άλλες ρευματικές παθήσεις.

Εντούτοις, δεν εμφανίζεται μόνο σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Μπορεί να επηρεάσει και νεότερους ανθρώπους, ιδίως όταν υπάρχει φλεγμονή, ορμονική διαταραχή, έλλειψη βιταμινών ή αυξημένο σωματικό βάρος. Αν και σε πολλές περιπτώσεις είναι παροδική και ήπια, όταν είναι έντονη, διαρκεί πάνω από μία ώρα ή επαναλαμβάνεται καθημερινά, χρειάζεται αξιολόγηση, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενης πάθησης.

Η πρωινή δυσκαμψία αποτελεί σύμπτωμα αρκετών μορφών αρθρίτιδας, συμπεριλαμβανομένης της οστεοαρθρίτιδας, της πιο συχνής μορφής που εμφανίζεται όσο γερνάτε. Παράλληλα, αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι φλεγμονωδών μορφών αρθρίτιδας, όπως:

• Ρευματοειδής αρθρίτιδα

• Ψωριασική αρθρίτιδα

• Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα

Δεν είναι τυχαίο ότι η ηλικία και η οστεοαρθρίτιδα συνδέονται με την πρωινή δυσκαμψία. Με την πάροδο του χρόνου, ο χόνδρος που προστατεύει τις αρθρώσεις σας χάνει μέρος της ελαστικότητάς του και αφυδατώνεται. Ταυτόχρονα, μειώνεται η παραγωγή αρθρικού υγρού, που λειτουργεί ως φυσικό λιπαντικό. Έτσι, νιώθετε δυσκαμψία και πόνο. Η κατάσταση αυτή συχνά περιγράφεται ως «morning gel», επειδή οι αρθρώσεις γίνονται δύσκαμπτες σαν ζελατίνη όταν παραμένουν ακίνητες για αρκετές ώρες.

Στη ρευματοειδή, την ψωριασική και την αγκυλοποιητική αρθρίτιδα, η φλεγμονή είναι εκείνη που προκαλεί την πρωινή δυσκαμψία.

Η βασική διαφορά ανάμεσα στην πρωινή δυσκαμψία της οστεοαρθρίτιδας και σε εκείνη των φλεγμονωδών αρθρίτιδων είναι η διάρκειά της. Στην οστεοαρθρίτιδα, συνήθως διαρκεί λίγα λεπτά και υποχωρεί μόλις αρχίσετε να κινείστε. Αντίθετα, στις φλεγμονώδεις μορφές μπορεί να χρειαστεί μία ώρα ή και περισσότερο για να βελτιωθεί.

Η πρωινή δυσκαμψία είναι το συχνότερο σύμπτωμα της αγκυλοποιητικής σπονδυλίτιδας, η οποία επηρεάζει κυρίως τη σπονδυλική στήλη, τα ισχία και τα γόνατα. Σε αυτή την περίπτωση, η δυσκαμψία εντοπίζεται συχνότερα στη μέση και στον αυχένα.

Όπως και στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και στην οστεοαρθρίτιδα, τα παρατεταμένα διαστήματα ακινησίας, όπως οι 8 ώρες ύπνου, επιδεινώνουν τη δυσκαμψία στα άτομα με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα. Ωστόσο, ένα ζεστό ντους ή λίγη ήπια άσκηση μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση.

Σύμφωνα με το Web MD, άλλες καταστάσεις που μπορεί να προκαλέσουν πρωινή δυσκαμψία περιλαμβάνουν:

• Διαταραχές του θυρεοειδούς

• Έλλειψη βιταμίνης D

• Ινομυαλγία

• Παχυσαρκία

Αν ξυπνάτε με έντονη δυσκαμψία και πόνο για περισσότερες από 3 συνεχόμενες ημέρες, καλό είναι να απευθυνθείτε στον γιατρό σας.

Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει τις αρθρώσεις σας, να ζητήσει αιματολογικές εξετάσεις ή να ελέγξει το αρθρικό υγρό για ενδείξεις φλεγμονής. Τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν να εντοπιστεί η αιτία της πρωινής δυσκαμψίας και να καθοριστεί η κατάλληλη θεραπεία.

Αν πρόκειται για οστεοαρθρίτιδα, ενδέχεται να χρειαστεί να λάβετε παυσίπονα χωρίς ιατρική συνταγή.

Αν ευθύνεται φλεγμονώδης αρθρίτιδα, ο γιατρός πιθανότατα θα σας χορηγήσει αντιφλεγμονώδη αγωγή. Μια κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται βιολογικοί παράγοντες έχει δείξει ότι μειώνει την πρωινή δυσκαμψία και περιορίζει τον πόνο, το οίδημα και την κόπωση.

Ανεξάρτητα από την αιτία, ο γιατρός μπορεί επίσης να σας συστήσει:

• Άσκηση χαμηλής επιβάρυνσης, όπως γιόγκα ή πιλάτες

• Υιοθέτηση πιο υγιεινών συνηθειών, όπως απώλεια βάρους ή καλύτερη διαχείριση του στρες

• Φυσικοθεραπεία