Μπορεί η φύση να μας οδηγήσει σε καλύτερες θεραπείες για τη νόσο Αλτσχάιμερ; Μια νέα μελέτη που εξέτασε το φυτό αλόη βέρα (Aloe vera )εντόπισε μία ένωση η οποία, με βάση την προβλεπόμενη ικανότητά της να συνδέεται με συγκεκριμένους βιολογικούς στόχους, θα μπορούσε να συμβάλει στην επιβράδυνση της εξέλιξης της πιο συχνής μορφής άνοιας.
Η αλόη βέρα είναι ένα παχύφυτο, αειθαλές φυτό, γνωστό για τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Εδώ και αιώνες, συστατικά της χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση φλεγμονών του δέρματος, για τη βελτίωση της πέψης, για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και για άλλες χρήσεις. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα που στηρίζουν όλα αυτά τα οφέλη παραμένουν αντικρουόμενα.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, ερευνητές από το Hassan II University of Casablanca διαπίστωσαν ότι μια ένωση που ονομάζεται βήτα σιτοστερόλη, η οποία παράγεται στα φύλλα της αλόης, ενδέχεται να έχει ρόλο και στην αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε εξ’ ολοκλήρου σε υπολογιστικό περιβάλλον, δηλαδή οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μοντέλα προσομοίωσης για να εξετάσουν πώς οι ενώσεις της αλόης μπορεί να αλληλεπιδρούν με ένζυμα που φαίνεται να εμπλέκονται στη νόσο. Αν και δεν έγιναν πειράματα σε εργαστήριο ή δοκιμές σε ανθρώπους, η μελέτη αποτελεί ένα πρώτο βήμα, καθώς αναδεικνύει πιθανούς θεραπευτικούς στόχους που αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η βήτα σιτοστερόλη, μία από τις ενώσεις της αλόης, παρουσιάζει σημαντική ικανότητα σύνδεσης και σταθερότητα, γεγονός που την καθιστά υποσχόμενο υποψήφιο για περαιτέρω ανάπτυξη φαρμάκου», ανέφερε η χημικός Meriem Khedraoui.
Η ικανότητα σύνδεσης και η σταθερότητα της βήτα σιτοστερόλης είναι κρίσιμες παράμετροι, όμως όλα ξεκινούν από την ακετυλοχολίνη. Πρόκειται για έναν χημικό αγγελιοφόρο που συμβάλλει στη μάθηση και τη μνήμη και συχνά εντοπίζεται σε χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα σε άτομα με νόσο Αλτσχάιμερ.
Γι’ αυτό τον λόγο, οι επιστήμονες έχουν στρέψει το ενδιαφέρον τους σε δύο ένζυμα, την ακετυλοχολινεστεράση και τη βουτυρυλοχολινεστεράση, τα οποία διασπούν την ακετυλοχολίνη. Αν καταστεί δυνατό να ανασταλεί η δράση αυτών των ενζύμων, ενδέχεται να βελτιωθούν τα συμπτώματα της νόσου.
Από εκεί ξεκίνησε και η νέα μελέτη, με την ερευνητική ομάδα να εξετάζει συνολικά 11 ενώσεις της αλόης. Δεδομένων των φερόμενων θεραπευτικών ιδιοτήτων του φυτού, οι ερευνητές θέλησαν να τις αξιολογήσουν πιο συστηματικά.
Αρχικά, προσομοίωσαν την ικανότητα σύνδεσης των ενώσεων με τα δύο ένζυμα, ώστε να εκτιμήσουν πόσο αποτελεσματικά θα μπορούσαν να τα αναστείλουν και να εμποδίσουν τη διάσπαση της ακετυλοχολίνης. Η βήτα σιτοστερόλη κατέγραψε τις υψηλότερες επιδόσεις στη σύνδεση και με τα δύο ένζυμα.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές αξιολόγησαν κατά πόσο η βήτα σιτοστερόλη θα μπορούσε να λειτουργήσει ως φαρμακευτική ουσία. Αυτό έγινε μέσω της ανάλυσης ADMET, που εξετάζει την Απορρόφηση, την Κατανομή, τον Μεταβολισμό, την Απέκκριση και την Τοξικότητα μιας ουσίας. Τα μοντέλα αυτά δείχνουν πώς ένα πιθανό φάρμακο κινείται μέσα στον οργανισμό και πώς αλληλεπιδρά με αυτόν.
Και σε αυτή τη φάση, η βήτα σιτοστερόλη παρουσίασε θετικά αποτελέσματα, όπως και μια άλλη ένωση, το ηλεκτρικό οξύ. Η μελέτη καταλήγει ότι και οι δύο αυτές ουσίες αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω ως πιθανή βάση για μελλοντικές θεραπείες της νόσου Αλτσχάιμερ.
«Η ολοκληρωμένη ανάλυση στηρίζει τη δυναμική αυτών των ενώσεων ως ασφαλών και αποτελεσματικών θεραπευτικών παραγόντων», ανέφερε ο χημικός Samir Chtita.
Η ανάπτυξη οποιασδήποτε νέας θεραπείας δεν πρόκειται να προχωρήσει γρήγορα, ιδίως καθώς τα συγκεκριμένα ευρήματα βασίζονται αποκλειστικά σε υπολογιστικές προσομοιώσεις. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να εντοπίζει βασικούς παράγοντες της νόσου, όπως τα ένζυμα που διασπούν την ακετυλοχολίνη, καθώς και φαρμακευτικές ουσίες που θα μπορούσαν να τα επηρεάσουν.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Pharmaceutical Analysis.
Σημαντική διευκρίνιση: Η βήτα σιτοστερόλη περιέχεται στα φύλλα της Aloe vera, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι συνιστάται η κατανάλωση του φυτού με στόχο πιθανό όφελος για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Τα φύλλα περιλαμβάνουν ανθρακινόνες όπως η αλοΐνη, ουσίες με ισχυρή καθαρτική δράση και πιθανή τοξικότητα όταν λαμβάνονται συστηματικά, ενώ η κατανάλωση μη επεξεργασμένων φύλλων μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές, διαταραχές ηλεκτρολυτών και πιθανή επιβάρυνση του συκωτιού. Επιπλέον, η απλή παρουσία μιας ουσίας σε ένα φυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να επιτευχθεί θεραπευτική συγκέντρωση στον εγκέφαλο μέσω κατανάλωσης, καθώς ζητήματα όπως η απορρόφηση και η διέλευση από τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό δεν έχουν τεκμηριωθεί για τον συγκεκριμένο σκοπό. Η ανακάλυψη αυτή έχει ενδιαφέρον αποκλειστικά σε επίπεδο σχεδιασμού και ανάπτυξης φαρμάκων, καθώς βασίζεται σε υπολογιστικές προσομοιώσεις και όχι σε κλινικά δεδομένα.
