Ορισμένες μελέτες έχουν εντοπίσει πιθανά οφέλη από τη διατροφή χωρίς γλουτένη σε άτομα που δεν έχουν πάθηση σχετιζόμενη με τη γλουτένη, ενώ άλλες δεν βρήκαν κανένα ουσιαστικό όφελος. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, η αποφυγή της γλουτένης χωρίς λόγο μπορεί να έχει και αρνητικές συνέπειες.

Η διατροφή χωρίς γλουτένη έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια, καθώς πολλοί τη συνδέουν με καλύτερη υγεία. Ωστόσο, αν δεν έχετε πάθηση όπως η κοιλιοκάκη, δεν είναι δεδομένο ότι αποτελεί την κατάλληλη επιλογή για εσάς.

Αν δεν είστε βέβαιοι αν σας ταιριάζει, καλό είναι να μιλήσετε πρώτα με τον γιατρό σας. Ένας διαιτολόγος μπορεί επίσης να σας καθοδηγήσει, αν χρειάζεται να κάνετε αλλαγές στη διατροφή σας.

Υπάρχουν οφέλη για όσους δεν έχουν δυσανεξία στη γλουτένη;

Τα δεδομένα είναι αντικρουόμενα. Η έρευνα που εξετάζει αν η διατροφή χωρίς γλουτένη ωφελεί άτομα χωρίς κοιλιοκάκη δεν έχει καταλήξει σε σαφές συμπέρασμα.

Για παράδειγμα, μια μικρή μελέτη του 2018 σε ενήλικες στη Δανία που δεν είχαν κοιλιοκάκη συνέκρινε μια διατροφή χαμηλή σε γλουτένη με μια διατροφή υψηλή σε γλουτένη. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χαμηλή πρόσληψη γλουτένης, σε σύγκριση με την υψηλή, μπορεί να:

• μειώσει το φούσκωμα, σύμφωνα με όσα ανέφεραν οι ίδιοι οι συμμετέχοντες
• επηρεάσει το μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή την ισορροπία των βακτηρίων και άλλων μικροοργανισμών
• μειώσει τα επίπεδα υδρογόνου στην αναπνοή πριν και μετά το φαγητό, κάτι που ενδέχεται να υποδηλώνει καλύτερη ικανότητα μεταβολισμού των υδατανθράκων

Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι οι ερευνητές εξέτασαν κλινικά μόνο την παρουσία κοιλιοκάκης. Για άλλες καταστάσεις βασίστηκαν σε όσα δήλωσαν οι συμμετέχοντες, επομένως δεν αποκλείεται κάποιοι να είχαν μη διαγνωσμένη ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη.

Από την άλλη πλευρά, μια ανασκόπηση μελετών του 2019 κατέληξε στο ότι δεν φαίνεται να υπάρχουν σημαντικά οφέλη για άτομα χωρίς πάθηση σχετιζόμενη με τη γλουτένη. Οι ερευνητές επισήμαναν ότι η ανακούφιση συμπτωμάτων που ανέφεραν ορισμένοι μπορεί να οφείλεται στο φαινόμενο placebo.

Στην πράξη, η αποφυγή της γλουτένης χωρίς ιατρική ένδειξη μπορεί να μην προσφέρει όφελος και σε ορισμένες περιπτώσεις να δημιουργήσει προβλήματα.

Υπάρχουν αρνητικές επιπτώσεις;

Όσοι ακολουθούν διατροφή χωρίς γλουτένη ενδέχεται να εμφανίσουν διατροφικές ελλείψεις.

Παρότι πολλοί θεωρούν ότι τα προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι πιο υγιεινά, συχνά συμβαίνει το αντίθετο. Πολλά από αυτά είναι φτωχότερα σε θρεπτικά συστατικά, πιο πλούσια σε θερμίδες και μπορεί να περιέχουν περισσότερα κορεσμένα λιπαρά και σάκχαρα.

Συχνά περιέχουν μικρότερες ποσότητες από:

• φυτικές ίνες
• βιταμίνη B12
• βιταμίνη D
• φυλλικό οξύ
• ασβέστιο
• σίδηρο
• ψευδάργυρο
• μαγνήσιο

Μια διατροφή χαμηλή σε αυτά τα συστατικά μπορεί να επηρεάσει την πέψη, την υγεία των οστών και άλλες βασικές λειτουργίες του οργανισμού.

Επιπλέον, ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι όσοι καταναλώνουν συστηματικά προϊόντα χωρίς γλουτένη μπορεί να εκτίθενται περισσότερο σε βαρέα μέταλλα, όπως μόλυβδο και κάδμιο, που ενδέχεται να υπάρχουν σε τέτοια προϊόντα.

Δεν πρέπει επίσης να αγνοηθεί το πρακτικό σκέλος: τα προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι συχνά ακριβότερα και σε ορισμένες περιοχές πιο δύσκολο να βρεθούν. Για κάποιον που δεν έχει ιατρικό λόγο να τα επιλέξει, αυτό το διατροφικό μοτίβο μπορεί να μην είναι η πιο λογική επιλογή.

Ποιοι χρειάζονται πραγματικά διατροφή χωρίς γλουτένη;

Η αποφυγή της γλουτένης είναι ιατρικά απαραίτητη κυρίως σε περιπτώσεις όπως:

• κοιλιοκάκη
• ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη
• αταξία από γλουτένη
• ερπητοειδής δερματίτιδα

Άτομα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί επίσης να ακούσουν ότι η διατροφή χωρίς γλουτένη βοηθά στα συμπτώματα. Ωστόσο, για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου αλλά και για άλλες καταστάσεις, όπως η ινομυαλγία ή η σχιζοφρένεια, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν έχουν αποδείξει με σαφήνεια κάποιο όφελος.

Συνολικά, απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί αν και σε ποιους μπορεί να προσφέρει πραγματικό όφελος η διατροφή χωρίς γλουτένη όταν δεν υπάρχει πάθηση σχετιζόμενη με αυτή.