Η άσκηση μειώνει σημαντικά τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, με αποτελέσματα που σε πολλές περιπτώσεις είναι εξίσου καλά ή ακόμη και καλύτερα από εκείνα της φαρμακευτικής αγωγής ή της ψυχοθεραπείας, σύμφωνα με μια μεγάλη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό British Journal of Sports Medicine. Μάλιστα, τα οφέλη της γυμναστικής καταγράφονται σε όλες τις ηλικίες, με ιδιαίτερα έντονη επίδραση στους νεαρούς ενήλικες και στις γυναίκες που έχουν γεννήσει πρόσφατα.
Συνολικά, πάντως, όλοι οι τύποι άσκησης που εξετάστηκαν είχαν αποτελέσματα αντίστοιχα ή καλύτερα από τη φαρμακευτική αγωγή και την ψυχοθεραπεία. Τα οφέλη αυτά καταγράφηκαν ανεξάρτητα από ηλικία και φύλο.
Κατάθλιψη και άγχος επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως
Η κατάθλιψη και το άγχος επηρεάζουν έως και 1στους 4 ανθρώπους παγκοσμίως, με τους νέους και τις γυναίκες να εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά, σύμφωνα με τους ερευνητές. Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη δείξει ότι η σωματική δραστηριότητα συγκρίνεται ευνοϊκά με την ψυχοθεραπεία και τη φαρμακευτική αγωγή στη μείωση των συμπτωμάτων.
Ωστόσο, παρέμεναν ανοιχτά ερωτήματα. Δεν είχε αποσαφηνιστεί πλήρως πώς λειτουργεί η άσκηση σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες, σε διαφορετικά επίπεδα έντασης ή συχνότητας. Επιπλέον, πολλές από τις προηγούμενες μεγάλες ανασκοπήσεις αφορούσαν μόνο ενήλικες ή περιλάμβαναν άτομα με άλλες παθήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.
Για να καλύψουν αυτά τα κενά, οι ερευνητές θέλησαν να αξιολογήσουν πώς η άσκηση επηρεάζει την κατάθλιψη και το άγχος σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Εξέτασαν επίσης αν παράγοντες όπως ο τύπος άσκησης, η διάρκεια, η συχνότητα, η ένταση, η επίβλεψη και το αν πραγματοποιείται ατομικά ή ομαδικά επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Πώς ανέλυσαν τα στοιχεία οι ερευνητές
Η ερευνητική ομάδα αναζήτησε σε επιστημονικές βάσεις δεδομένων συνδυαστικές αναλύσεις τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών που είχαν δημοσιευτεί στα αγγλικά έως τον Ιούλιο 2025. Οι μελέτες αυτές συνέκριναν δομημένα προγράμματα άσκησης με άλλες δραστηριότητες, εικονική παρέμβαση ή καμία ενεργή θεραπεία.
Στις επιλέξιμες μελέτες περιλαμβάνονταν προγραμματισμένη, δομημένη και επαναλαμβανόμενη σωματική δραστηριότητα με συγκεκριμένο στόχο, τη βελτίωση της σωματικής και ψυχικής υγείας. Συμπεριλήφθηκαν όλοι οι τύποι άσκησης, διαφορετικής έντασης και συχνότητας, είτε ατομικά είτε σε ομαδικό πλαίσιο.
Για την κατάθλιψη, η σύνθεση δεδομένων περιέλαβε 57 συνδυαστικές αναλύσεις που κάλυπταν 800 επιμέρους μελέτες και 57.930 συμμετέχοντες ηλικίας 10 έως 90 ετών.
Οι συμμετέχοντες είτε είχαν διαγνωστεί με κατάθλιψη είτε παρουσίαζαν καταθλιπτικά συμπτώματα χωρίς άλλες συνυπάρχουσες παθήσεις. Τα προγράμματα άσκησης κατηγοριοποιήθηκαν σε αερόβια άσκηση, προπόνηση με αντιστάσεις όπως ασκήσεις ενδυνάμωσης, πρακτικές νου και σώματος όπως γιόγκα, τάι τσι και τσιγκόνγκ, καθώς και μικτά προγράμματα που συνδύαζαν περισσότερες από μία μορφές άσκησης.
Για το άγχος, η ανασκόπηση περιέλαβε 24 συνδυαστικές αναλύσεις που αντιστοιχούσαν σε 258 επιμέρους μελέτες και 19.368 συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 67 ετών. Οι παρεμβάσεις άσκησης ομαδοποιήθηκαν σε αερόβιες, με αντιστάσεις, πρακτικές νου και σώματος ή μικτές.
Όταν τα αποτελέσματα συνδυάστηκαν, η άσκηση συσχετίστηκε με μέτρια μείωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης και μικρή έως μέτρια μείωση των συμπτωμάτων άγχους. Οι πιο έντονες βελτιώσεις παρατηρήθηκαν σε νεαρούς ενήλικες ηλικίας 18 έως 30 ετών και σε γυναίκες που είχαν γεννήσει πρόσφατα.
Ποιοι τύποι άσκησης φάνηκαν πιο αποτελεσματικοί
Όλες οι μορφές άσκησης συνδέθηκαν με βελτίωση της ψυχικής υγείας. Στην κατάθλιψη, η αερόβια άσκηση, ιδιαίτερα όταν γινόταν με επίβλεψη ή σε ομαδικό περιβάλλον, έδειξε τα μεγαλύτερα οφέλη. Στο άγχος, τόσο η αερόβια όσο και η προπόνηση με αντιστάσεις, οι πρακτικές νου και σώματος και τα μικτά προγράμματα είχαν θετική επίδραση μέτριας έντασης.
Συνολικά, τα οφέλη της άσκησης ήταν συγκρίσιμα και σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλύτερα από εκείνα της φαρμακευτικής αγωγής ή της ψυχοθεραπείας.
Περιορισμοί της μελέτης και συμπεράσματα
Οι ερευνητές επισήμαναν ορισμένους περιορισμούς. Οι ορισμοί της έντασης και της διάρκειας των προγραμμάτων άσκησης διέφεραν μεταξύ των αναλύσεων. Επίσης, τα διαθέσιμα συνδυαστικά δεδομένα που εξέταζαν την επίδραση της άσκησης σε κάθε στάδιο της ζωής ήταν σχετικά περιορισμένα.
Παρά τους περιορισμούς, κατέληξαν: «Αυτή η μετα-μετα-ανάλυση παρέχει ισχυρά στοιχεία ότι η άσκηση μείωσε αποτελεσματικά τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, με αποτελέσματα συγκρίσιμα ή και ανώτερα από τις παραδοσιακές φαρμακολογικές ή ψυχολογικές παρεμβάσεις».
«Οι ομαδικές και επιτηρούμενες μορφές άσκησης προσέφεραν τα πιο ουσιαστικά οφέλη, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των κοινωνικών παραγόντων στις παρεμβάσεις ψυχικής υγείας. Δεδομένου ότι διαφορετικά χαρακτηριστικά της άσκησης φαίνεται να επηρεάζουν την κατάθλιψη και το άγχος σε διαφορετικό βαθμό, είναι απαραίτητο να σχεδιάζονται εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης».
Πρόσθεσαν: «Λαμβάνοντας υπόψη το χαμηλό κόστος, την εύκολη πρόσβαση και τα επιπλέον οφέλη για τη σωματική υγεία, τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν τη δυνατότητα της άσκησης να αποτελεί παρέμβαση πρώτης γραμμής, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα όπου οι παραδοσιακές θεραπείες ψυχικής υγείας μπορεί να μην είναι εύκολα προσβάσιμες ή αποδεκτές».
