Η κάλυψη όλων των αναγκών μας σε θρεπτικά συστατικά καθημερινά δεν είναι πάντα εύκολο και όσο περνούν τα χρόνια οι προκλήσεις είναι ακόμα μεγαλύτερες, καθώς οι διατροφικές απαιτήσεις αλλάζουν και οι συνήθειες συχνά διαφοροποιούνται.

Για παράδειγμα, εάν δεν είστε τόσο δραστήριοι όσο στο παρελθόν, τότε πιθανώς να χρειάζεστε λιγότερες θερμίδες. Από την άλλη, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες συχνά έχουν αυξημένες ανάγκες σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά, όπως οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, η πρωτεΐνη και το ασβέστιο, γεγονός που καθιστά τη σωστή ισορροπία ακόμη πιο κρίσιμη.

Το πρόβλημα είναι ότι οι διατροφικές ελλείψεις και ο υποσιτισμός μπορεί να εξελίσσονται αθόρυβα για μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να δίνουν άμεσα και ξεκάθαρα σωματικά σημάδια. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις που μπορείτε να παρατηρήσετε εσείς και να αξιολογήσει ο γιατρός σας, ώστε να εντοπιστεί έγκαιρα ένα πιθανό πρόβλημα.

1. Ανεξήγητη κόπωση

Η επίμονη και έντονη κόπωση αποτελεί συχνό σύμπτωμα έλλειψης σιδήρου, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, δηλαδή σε χαμηλά επίπεδα ερυθρών αιμοσφαιρίων που δυσκολεύουν τη σωστή μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς. Εκτός από την αίσθηση εξάντλησης, η αναιμία μπορεί να εκδηλωθεί και με ασυνήθιστη ωχρότητα στο δέρμα ή στους βλεννογόνους.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι η υπερβολική κόπωση δεν συνδέεται αποκλειστικά με διατροφικές ελλείψεις, καθώς μπορεί να οφείλεται και σε άλλες παθήσεις, όπως καρδιοπάθεια, κατάθλιψη ή διαταραχές του θυρεοειδούς, γι’ αυτό και απαιτείται ιατρική αξιολόγηση.

Αν διαπιστώνετε ότι αισθάνεστε ασυνήθιστα αδύναμοι ή κουρασμένοι χωρίς προφανή λόγο, καλό είναι να ενημερώσετε τον γιατρό σας, ο οποίος, εφόσον επιβεβαιώσει την παρουσία αναιμίας, μπορεί να σας συστήσει κατάλληλα συμπληρώματα και διατροφικές παρεμβάσεις.

2. Εύθραυστα και ξηρά μαλλιά

Τα μαλλιά αποτελούνται κυρίως από πρωτεΐνη και συχνά αντανακλούν τη γενικότερη διατροφική κατάσταση του οργανισμού, λειτουργώντας ως ένας πρώιμος δείκτης πιθανών ελλείψεων.

«Όταν τα μαλλιά ενός μεγαλύτερου ανθρώπου φαίνονται εύθραυστα, ξηρά και αραιά, συχνά αυτό υποδηλώνει ότι η διατροφή του δεν είναι επαρκής», ανέφερε στο Web MD η Kathleen Niedert, διευθύντρια κλινικής διατροφής και υπηρεσιών σίτισης στο Western Home Communities στην Αϊόβα.

Η εμφάνιση εύθραυστων και θαμπών μαλλιών μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη απαραίτητων λιπαρών οξέων, πρωτεΐνης, σιδήρου και άλλων βασικών θρεπτικών συστατικών. Αν και μια ήπια αραίωση θεωρείται φυσιολογική με την ηλικία, όταν η απώλεια μαλλιών επιταχύνεται ή γίνεται πιο έντονη από το συνηθισμένο, είναι πιθανό να υποκρύπτεται διατροφικό πρόβλημα. Αφού ο γιατρός εντοπίσει τις συγκεκριμένες ελλείψεις, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει προσαρμογές στη διατροφή σας και, όπου χρειάζεται, τη χορήγηση συμπληρωμάτων.

3. Νύχια με ραβδώσεις ή σε σχήμα κουταλιού

Όπως και τα μαλλιά, έτσι και τα νύχια μπορούν να αποτελέσουν πρώιμη ένδειξη ανεπαρκούς διατροφής, καθώς ανταποκρίνονται γρήγορα σε ελλείψεις βασικών θρεπτικών συστατικών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το νύχι σε σχήμα κουταλιού, όπου η επιφάνεια καμπυλώνει προς τα πάνω από την κοίτη του νυχιού, μια κατάσταση που ονομάζεται κοιλωνυχία και συνδέεται συχνά με σιδηροπενική αναιμία.

Σε περίπτωση που διαγνωστεί σιδηροπενική αναιμία, ο γιατρός μπορεί να σας προτείνει τόσο συμπληρώματα σιδήρου όσο και αύξηση της κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε σίδηρο, όπως το συκώτι και οστρακοειδή, για παράδειγμα αχιβάδες, στρείδια και μύδια.

4. Προβλήματα στο στόμα

Οι ρωγμές ή η φλεγμονή στις γωνίες του στόματος, μια κατάσταση γνωστή ως γωνιακή χειλίτιδα, μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι έλλειψης ριβοφλαβίνης, δηλαδή βιταμίνης Β2, ή σιδήρου, ενώ μια ασυνήθιστα ωχρή ή διογκωμένη γλώσσα ενδέχεται επίσης να υποδηλώνει έλλειψη σιδήρου ή βιταμινών του συμπλέγματος Β.

Το λεγόμενο σύνδρομο καύσου του στόματος, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί την επιστημονική κοινότητα, μπορεί να εμφανιστεί όταν τα επίπεδα σιδήρου, ψευδαργύρου ή βιταμινών Β πέσουν κάτω από τα φυσιολογικά όρια, προκαλώντας επίμονη αίσθηση καύσου ή δυσφορίας.

Αφού επιβεβαιωθούν μέσω εξετάσεων οι συγκεκριμένες ελλείψεις, η αντιμετώπιση βασίζεται στη βελτίωση της διατροφής και, εφόσον κριθεί απαραίτητο, στη λήψη κατάλληλων συμπληρωμάτων.

5. Διάρροια

Η χρόνια ή επαναλαμβανόμενη διάρροια μπορεί να αποτελεί ένδειξη δυσαπορρόφησης, δηλαδή μιας κατάστασης κατά την οποία ο οργανισμός δεν απορροφά επαρκώς τα θρεπτικά συστατικά από την τροφή, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σταδιακά ελλείψεις.

Η δυσαπορρόφηση μπορεί να προκληθεί από λοίμωξη, προηγούμενη χειρουργική επέμβαση, συγκεκριμένα φάρμακα, αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή παθήσεις του πεπτικού συστήματος, όπως η κοιλιοκάκη και η νόσος του Crohn, γι’ αυτό και απαιτεί προσεκτική διερεύνηση.

Αν η διάρροια επιμένει, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας, ώστε να εντοπιστεί και να αντιμετωπιστεί η υποκείμενη αιτία.

6. Απάθεια ή ευερεθιστότητα

Ανεξήγητες μεταβολές στη διάθεση, όπως επίμονη απάθεια, έλλειψη ενδιαφέροντος ή αυξημένη ευερεθιστότητα, μπορεί να σχετίζονται με σοβαρές ιατρικές καταστάσεις, όπως η κατάθλιψη, ωστόσο δεν αποκλείεται να αποτελούν και ένδειξη ότι ο οργανισμός σας δεν λαμβάνει την απαραίτητη ενέργεια και τα κατάλληλα θρεπτικά συστατικά.

Εάν παρατηρείτε σταθερά χαμηλή διάθεση, δυσκολίες στη μνήμη ή αλλαγές στη συμπεριφορά που δεν εξηγούνται από άλλους παράγοντες, είναι σκόπιμο να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση, ώστε να διερευνηθεί αν υπάρχει διατροφική ή άλλη αιτία.

7. Έλλειψη όρεξης

Με την πάροδο της ηλικίας, η όρεξη συχνά μειώνεται, καθώς οι γευστικοί κάλυκες χάνουν μέρος της ευαισθησίας τους και η απόλαυση του φαγητού ενδέχεται να περιορίζεται. Αν παράλληλα μειωθεί και η φυσική σας δραστηριότητα, μπορεί πράγματι να χρειάζεστε λιγότερες θερμίδες, ενώ ορισμένα φάρμακα είναι γνωστό ότι καταστέλλουν την όρεξη.

«Η χρόνια έλλειψη όρεξης αποτελεί σοβαρό προειδοποιητικό σημάδι ότι μπορεί να διατρέχετε κίνδυνο για διατροφικές ελλείψεις», είπε η Nancy Wellman, πρώην πρόεδρος της Academy of Nutrition and Dietetics, επισημαίνοντας ότι τα αίτια μπορεί να κυμαίνονται από σοβαρή νόσο και κατάθλιψη έως συγκεκριμένα φάρμακα και άνοια.

Αν διαπιστώνετε ότι παραλείπετε γεύματα επειδή δεν πεινάτε, είναι σημαντικό να το συζητήσετε με τον γιατρό σας, καθώς οι αιματολογικές εξετάσεις μπορούν να αναδείξουν ελλείψεις σε βασικά θρεπτικά συστατικά και ένας διαιτολόγος, αξιολογώντας αναλυτικά τη διατροφή σας, μπορεί να εντοπίσει πιθανά διατροφικά κενά.

«Το σημαντικό είναι να ενημερώσετε άμεσα τον γιατρό σας αν αλλάξει η όρεξή σας ή αν αρχίσετε να παραλείπετε γεύματα», επισήμανε η Wellman, τονίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο μπορείτε να προλάβετε σοβαρότερα προβλήματα πριν εξελιχθούν.