Η οστεοαρθρίτιδα είναι μία από τις πιο συχνές εκφυλιστικές παθήσεις των αρθρώσεων. Εμφανίζεται συχνότερα στα γόνατα, τα ισχία και τα χέρια και προκαλεί πόνο, δυσκαμψία και πρήξιμο, ενώ περιορίζει το εύρος κίνησης.
Αν έχετε διαγνωστεί με οστεοαρθρίτιδα, είναι πολύ πιθανό ο γιατρός σας να σας έχει συστήσει άσκηση. Τα τελευταία χρόνια αυτή η σύσταση αποτελεί βασικό κομμάτι της αντιμετώπισης της νόσου.
Μία πρόσφατη ανασκόπηση, όμως, υποστηρίζει ότι τα οφέλη της άσκησης ίσως να μην είναι τόσο μεγάλα όσο πιστεύαμε.
Αν διαβάσετε όμως προσεκτικά τα δεδομένα, υπάρχουν λόγοι να κρατήσετε επιφυλάξεις. Σε καμία περίπτωση τα ευρήματα αυτά δεν αποτελούν λόγο για να σταματήσετε να ασκείστε.
Τι εξέτασε η ανασκόπηση
Η ερευνητική ομάδα πραγματοποίησε μία ανασκόπηση που συγκέντρωσε και αξιολόγησε ήδη υπάρχουσες συστηματικές ανασκοπήσεις. Οι συστηματικές ανασκοπήσεις με τη σειρά τους συνδυάζουν και αναλύουν τα αποτελέσματα επιμέρους μελετών ώστε να απαντήσουν σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα. Με αυτόν τον τρόπο προκύπτει μία ακόμη πιο συνολική εικόνα για ένα ερευνητικό θέμα.
Από χιλιάδες μελέτες που εντοπίστηκαν αρχικά, τελικά συμπεριλήφθηκαν 5 μεγάλες συστηματικές ανασκοπήσεις, οι οποίες περιλάμβαναν 100 επιμέρους μελέτες με 8.631 ασθενείς. Στη συνέχεια προστέθηκαν ακόμη 28 πρόσφατες κλινικές δοκιμές με 4.360 επιπλέον ασθενείς.
Με βάση όλα αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές εξέτασαν την επίδραση της άσκησης στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος, ισχίου και χεριού και τη συνέκριναν με διάφορες άλλες επιλογές, όπως η απουσία παρέμβασης, τα εικονικά φάρμακα, η εκπαίδευση, η χειροθεραπεία, τα παυσίπονα, οι ενέσεις και η χειρουργική επέμβαση.
Τι έδειξαν τα αποτελέσματα
Σε σύγκριση με το να μην γίνεται καμία παρέμβαση ή με τη χορήγηση εικονικού φαρμάκου, η άσκηση οδήγησε σε μικρές μειώσεις του πόνου στο ισχίο, το γόνατο και το χέρι, της τάξης των 6 έως 12 μονάδων σε κλίμακα 100 μονάδων.
Ωστόσο, δεν φάνηκε να βελτιώνει τη λειτουργικότητα περισσότερο από τις παραπάνω επιλογές.
Για την οστεοαρθρίτιδα γόνατος και ισχίου, υπήρχαν ενδείξεις ότι η άσκηση ήταν εξίσου αποτελεσματική με φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη και τα κορτικοστεροειδή, τα οποία εγχέονται στην άρθρωση για να μειώσουν τη φλεγμονή. Και αυτές οι παρεμβάσεις μείωσαν τον πόνο περίπου κατά 5% έως 10%.
Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η άσκηση είναι λιγότερο αποτελεσματική στη βελτίωση του πόνου και της λειτουργικότητας σε σύγκριση με την ολική αρθροπλαστική σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος και ισχίου.
Ποιοι ήταν οι περιορισμοί
Πρώτον, οι συγγραφείς έβαλαν όλους τους τύπους άσκησης στο ίδιο «καλάθι». Η προπόνηση ενδυνάμωσης, η αερόβια άσκηση, οι διατάσεις, η άσκηση στο νερό και το τάι τσι αντιμετωπίστηκαν ως μία ενιαία παρέμβαση.
Αυτό είναι σημαντικό, γιατί δεν έχουν όλες οι μορφές άσκησης την ίδια αποτελεσματικότητα. Προηγούμενες ανασκοπήσεις έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι η αερόβια άσκηση μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα γόνατος, ενώ οι διατάσεις ήταν οι λιγότερο αποτελεσματικές.
Επιπλέον, δεν λήφθηκε υπόψη η κλινική εικόνα των ασθενών. Υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι άτομα με πιο έντονο πόνο και χειρότερη λειτουργικότητα στην αρχή μίας παρέμβασης παρουσιάζουν μεγαλύτερη βελτίωση με την άσκηση σε σύγκριση με όσους έχουν ηπιότερα συμπτώματα.
Δεύτερον, η ανασκόπηση δεν διαφοροποίησε την επιβλεπόμενη από τη μη επιβλεπόμενη άσκηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι έρευνες δείχνουν ότι η επιβλεπόμενη προπόνηση έχει σαφώς καλύτερα αποτελέσματα, πιθανότατα επειδή υπάρχει επαγγελματίας που καθοδηγεί και ενθαρρύνει τον ασθενή.
Τρίτον, δεν αξιολογήθηκε η διάρκεια της άσκησης, ενώ οι περισσότερες μελέτες είχαν σχετικά σύντομη διάρκεια, περίπου 12 εβδομάδες.
Είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι η συστηματική άσκηση σε βάθος χρόνου μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερα οφέλη σε σχέση με ένα πρόγραμμα που διαρκεί μόνο λίγες εβδομάδες.
Επομένως, τα αποτελέσματα αυτής της ανασκόπησης ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλήρως τα οφέλη της άσκησης σε άτομα που την εντάσσουν σταθερά και μακροπρόθεσμα στην εβδομαδιαία τους ρουτίνα, όπως συστήνεται συχνά.
Τέλος, δεν εξετάστηκε η «δόση» της άσκησης. Φαίνεται ότι όσο αυξάνεται ο συνολικός εβδομαδιαίος χρόνος άσκησης, τόσο αυξάνεται και η βελτίωση στον πόνο και τη λειτουργικότητα σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα. Μία ανασκόπηση έδειξε ότι τα βέλτιστα οφέλη παρατηρούνται περίπου στα 150 λεπτά άσκησης μέτριας έντασης την εβδομάδα.
Όλοι αυτοί οι περιορισμοί δείχνουν ότι η συγκεκριμένη ανασκόπηση πιθανόν να υποτιμά τα οφέλη της άσκησης στην οστεοαρθρίτιδα.
Λιγότερος πόνος, καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία
Ακόμη και οι σχετικά μικρές μειώσεις του πόνου που καταγράφηκαν μπορούν να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην καθημερινότητά σας. Μία μείωση 10% στον πόνο μπορεί να κάνει πραγματική διαφορά στο πόσο εύκολα κινείστε, εργάζεστε, κοινωνικοποιείστε και φροντίζετε τους ανθρώπους γύρω σας.
Η ανασκόπηση έδειξε επίσης ότι η άσκηση μπορεί να μειώσει τον πόνο στον ίδιο βαθμό με τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα και τα κορτικοστεροειδή, χωρίς όμως τις παρενέργειες ή το κόστος που τα συνοδεύουν.
Παράλληλα, η άσκηση βελτιώνει την καρδιαγγειακή υγεία, ενισχύει τη διάθεση, βοηθά στον έλεγχο του σωματικού βάρους και μειώνει τον κίνδυνο χρόνιων νοσημάτων, όπως ο καρκίνος και ο διαβήτης.
Όλα αυτά επηρεάζουν ουσιαστικά τη συνολική υγεία και την ποιότητα ζωής σας.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για εσάς
Με βάση τα ευρήματα αυτής της νέας ανασκόπησης, μπορείτε να είστε βέβαιοι ότι οποιαδήποτε μορφή άσκησης θα προσφέρει έναν βαθμό ανακούφισης από τον πόνο.
Ταυτόχρονα, τα προηγούμενα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι όσο πιο συστηματικά και μακροχρόνια ασκείστε, τόσο μεγαλύτερα μπορεί να είναι τα συνολικά οφέλη για την υγεία σας.
Ο καλύτερος τύπος άσκησης είναι αυτός που μπορείτε να διατηρήσετε. Αν σας αρέσει το περπάτημα σε εξωτερικούς χώρους, αποτελεί μία εξαιρετική επιλογή που ωφελεί συνολικά την υγεία και συμβάλλει στη μείωση του πόνου.
Και εφόσον ο πόνος το επιτρέπει, είναι χρήσιμο να αυξάνετε περιστασιακά την ένταση, μέχρι το σημείο που η συζήτηση να γίνεται πιο απαιτητική.
Αν προτιμάτε το γυμναστήριο, η προπόνηση με βάρη προσφέρει επίσης σημαντικά οφέλη, ιδιαίτερα όταν ακολουθείται με συνέπεια σε βάθος χρόνου.
