Η ιλαρά είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική, ιογενής νόσος που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και μακροχρόνιες επιπλοκές. Μέχρι και τη δεκαετία του 1970, οπότε και το εμβόλιο κυκλοφόρησε ευρέως σε πολλές χώρες του πλανήτη, η συγκεκριμένη νόσους προκαλούσε εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως σε ετήσια βάση, με θύματα κυρίως παιδιά.
Τις προηγούμενες δεκαετίες, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είχαν καταφέρει να εξαλείψουν (όχι όμως να εξαφανίσουν εντελώς) τη νόσο, μέσα από ισχυρά και μακροχρόνια προγράμματα εμβολιασμού. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται μια σταθερή αύξηση των κρουσμάτων, η οποία προκαλεί την ανησυχία των ειδικών.
Πρόσφατα, μάλιστα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποίησε ότι 6 ευρωπαϊκές χώρες έχουν πλέον χάσει το «καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς», καθώς τα ποσοστά της εμβολιαστικής κάλυψης έχουν μειωθεί και ως εκ τούτου η νόσος κάνει και πάλι την εμφάνισή της.
«Οι επιδημίες ιλαράς και άλλων νοσημάτων που μπορούν να προληφθούν με εμβόλια αποτελούν απειλή για την υγειονομική ασφάλεια στην Ευρώπη, παράλληλα με τη μικροβιακή αντοχή και άλλες αναδυόμενες απειλές», ανέφερε εκπρόσωπος του ΠΟΥ για την Ευρώπη στο Medical News Today.
Όπως εξήγησε, «τα επίμονα κενά στην ανοσία οδήγησαν το 2024 σε αναζωπύρωση της ιλαράς και άλλων νοσημάτων που προλαμβάνονται με εμβολιασμό σε ολόκληρη την Περιφέρεια, καθώς και σε μείωση του αριθμού των χωρών που πέτυχαν ή διατήρησαν το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς».
6 ευρωπαϊκές χώρες έχασαν το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Περιφερειακή Επιτροπή Επαλήθευσης για την Εξάλειψη της Ιλαράς και της Ερυθράς, το 11% των κρατών, δηλαδή συνολικά 6 χώρες, σημείωσαν επανεμφάνιση της ενδημικής μετάδοσης της ιλαράς, με αποτέλεσμα να τους αφαιρεθεί το καθεστώς εξάλειψης.
Οι 6 χώρες είναι:
- Αρμενία
- Αυστρία
- Αζερμπαϊτζάν
- Ισπανία
- Ηνωμένο Βασίλειο
- Ουζμπεκιστάν
«Περισσότεροι από 125.000 άνθρωποι νόσησαν από ιλαρά το 2024, αριθμός διπλάσιος σε σύγκριση με το 2023. Δεν πρόκειται απλώς για αριθμούς. Είναι εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες που αγωνιούν επειδή τα παιδιά τους αρρώστησαν, ενώ αυτό θα μπορούσε να είχε προληφθεί», ανέφερε ο Hans Henri P. Kluge, περιφερειακός διευθυντής του ΠΟΥ για την Ευρώπη, σε δελτίο Τύπου του 2025.
Η μείωση των ποσοστών εμβολιασμού στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, μια χώρα αποκτά καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς όταν διατηρεί εμβολιαστική κάλυψη τουλάχιστον 95% με δύο δόσεις του εμβολίου MMR.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εμβολιαστική κάλυψη για το MMR μειώθηκε από 92% σε 91% μεταξύ 2019 και 2024.
«Με την ενίσχυση της επιδημιολογικής επιτήρησης, τη βελτίωση της αντιμετώπισης των επιδημιών και στοχευμένες δράσεις για την προσέγγιση ανεπαρκώς εμβολιασμένων κοινοτήτων, όλες οι χώρες μπορούν να επιτύχουν και να διατηρήσουν την εξάλειψη», ανέφερε ο εκπρόσωπος του ΠΟΥ για την Ευρώπη στο Medical News Today.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου, το συνολικό ποσοστό εμβολιασμού με MMR ανέρχεται σε 84,5%, ενώ το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφηκε στην Αγγλία, με 83,9%. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2025 έχουν αναφερθεί 957 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα ιλαράς στην Αγγλία.
Η Υπηρεσία Υγειονομικής Ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου κάλεσε τους γονείς να διασφαλίσουν ότι όλα τα παιδιά είναι εμβολιασμένα, τονίζοντας ότι το 99% όσων έχουν λάβει δύο δόσεις του εμβολίου MMR προστατεύονται από την ιλαρά και την ερυθρά.
Τα παιδιά θα πρέπει να λαμβάνουν την πρώτη δόση στους 12 μήνες ζωής και τη δεύτερη στους 18 μήνες. Επισημαίνεται επίσης ότι μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες που δεν έχουν εμβολιαστεί πλήρως μπορούν ακόμη να λάβουν το εμβόλιο MMR.
Τι πρέπει να γνωρίζετε για την ιλαρά
Τα συμπτώματα της ιλαράς συνήθως εμφανίζονται 7 έως 14 ημέρες μετά τη μόλυνση.
Κατά το διάστημα αυτό μπορεί να εμφανιστούν:
- υψηλός πυρετός
- βήχας
- καταρροή
- κόκκινα και δακρυσμένα μάτια
- 2 έως 3 ημέρες μετά την έναρξη των πρώτων συμπτωμάτων, μπορεί να εμφανιστούν μικρές λευκές κηλίδες στο στόμα.
Περίπου 3 έως 5 ημέρες αργότερα, μπορεί να εμφανιστεί το χαρακτηριστικό εξάνθημα της ιλαράς. Αρχικά παρουσιάζεται ως επίπεδες κόκκινες ή αποχρωματισμένες κηλίδες στο πρόσωπο, κοντά στη γραμμή των μαλλιών, και στη συνέχεια εξαπλώνεται στον λαιμό, τον κορμό, τα χέρια, τα πόδια και τα πέλματα.
Το εξάνθημα μπορεί να συνοδεύεται από:
- μικρά υπερυψωμένα εξογκώματα πάνω στις επίπεδες κηλίδες
- κηλίδες που ενώνονται μεταξύ τους καθώς εξαπλώνονται από το κεφάλι προς το υπόλοιπο σώμα
- απότομη αύξηση του πυρετού πάνω από 40°C
Ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να περιοριστεί η εξάπλωση της ιλαράς και να προστατευτείτε είναι να συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας σχετικά με το εμβόλιο MMR και να διασφαλίσετε ότι τα παιδιά λαμβάνουν και τις δύο προβλεπόμενες δόσεις.
