Η αρχή κάθε νέου έτους συνοδεύεται συνήθως από αποφάσεις για αλλαγές, και όχι άδικα. Το 2026 φαίνεται ήδη να χαρακτηρίζεται από μια έντονη διάθεση για πιο υγιεινές επιλογές, είτε αυτές αφορούν τη διατροφή είτε τη σωματική δραστηριότητα. Στο ίδιο πνεύμα, πολλοί στρέφονται σε ειδικούς, αναζητώντας πρακτικές και ρεαλιστικές συμβουλές που μπορούν να εφαρμόσουν στην καθημερινότητά τους ώστε να προστατευτούν από τις τοξικές ουσίες.
Οι καρδιολόγοι έχουν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα οπτική, καθώς η καρδιαγγειακή υγεία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες της καθημερινής ζωής, συχνά με τρόπους που δεν είναι πάντα προφανείς. Με δεδομένο ότι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα του 2025 ήταν οι λεγόμενες «τοξίνες της κουζίνας», όπως τα μικροπλαστικά, τα PFAS, ο μόλυβδος και τα επιβραδυντικά φλόγας, τρεις καρδιολόγοι κλήθηκαν να απαντήσουν ξεκάθαρα σε κρίσιμα ερωτήματα: σχετίζονται αυτά τα υλικά με την καρδιακή υγεία, τι αξίζει πραγματικά να αποφεύγετε και, κυρίως, πώς μπορεί αυτό να γίνει χωρίς υπερβολές.
Η βασική ανησυχία των καρδιολόγων
Από τις απαντήσεις 3 καρδιολόγων στο Eating Well, προέκυψε ότι οι μεγαλύτερες ανησυχίες εστιάζουν σε 3 γνωστές κατηγορίες τοξικών ουσιών: τον μόλυβδο, τα πλαστικά και τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά». Δύο από τους τρεις καρδιολόγους ανέφεραν τα μικροπλαστικά ως τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, ενώ ο τρίτος έδωσε έμφαση στον μόλυβδο και τα PFAS. Κοινός παρονομαστής και των τριών είναι ότι μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την καρδιαγγειακή υγεία, ενώ παράλληλα υπάρχουν ρεαλιστικοί τρόποι για να περιοριστεί η καθημερινή έκθεση.
«Στόχος μου ως καρδιολόγος δεν είναι να καλλιεργώ φόβο, αλλά να βοηθώ τους ανθρώπους να κάνουν πρακτικές επιλογές, βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα, που μπορούν να εφαρμοστούν στην πραγματική ζωή και να υποστηρίξουν ουσιαστικά τη μακροπρόθεσμη υγεία της καρδιάς», επισήμανε ο Juan Carlos Rozo, καρδιολόγος στο Houston Methodist Hospital. Όπως ανέφερε, η ανησυχία του είναι υπαρκτή αλλά μετρημένη και τεκμηριωμένη, τονίζοντας ότι εστιάζει κυρίως στον μόλυβδο και τα PFAS, καθώς για αυτές τις ουσίες υπάρχουν τα πιο ισχυρά δεδομένα, προσθέτοντας ότι «όλα αυτά τα υλικά είναι καλά τεκμηριωμένοι παράγοντες που συμβάλλουν στην καρδιαγγειακή νόσο».
Ο Pedro Martinez Clark, καρδιολόγος στο Amavita Heart and Vascular Health με εμπειρία 26 ετών στη θεραπεία καρδιοπαθειών, δήλωσε «ιδιαίτερα ανήσυχος από πρόσφατες μελέτες που εντόπισαν μικροπλαστικά σε αθηρωματικές πλάκες ανθρώπινων αρτηριών». Αν έπρεπε να ξεχωρίσει ένα υλικό, αυτό θα ήταν τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά. Όπως εξήγησε, «αυτό που κάνει το ζήτημα ιδιαίτερα επείγον είναι το γεγονός ότι τα μικροπλαστικά είναι σχεδόν αδύνατο να αποφευχθούν πλήρως. Υπάρχουν στο νερό μας, ακόμη και στο νερό βρύσης, στις συσκευασίες τροφίμων, στη σκόνη των σπιτιών και στον αέρα που αναπνέουμε. Ο μέσος άνθρωπος μπορεί να καταπίνει δεκάδες χιλιάδες σωματίδια μικροπλαστικών κάθε χρόνο».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κορυφαίος καρδιολόγος Andrew Rudin, ο οποίος τόνισε ότι «τα πλαστικά αυτά περιέχουν χημικές ουσίες που μπορούν να διαταράξουν τη λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος και να προκαλέσουν φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, παράγοντες που συνδέονται με την παχυσαρκία, την αντίσταση στην ινσουλίνη, την υπέρταση, την καρδιαγγειακή νόσο, αλλά και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον και η νόσος Αλτσχάιμερ, καθώς και με τον καρκίνο».
Υγιεινές αντικαταστάσεις στην κουζίνα
Αν ο στόχος είναι να μειώσετε την έκθεσή σας σε δυνητικά επιβλαβή υλικά χωρίς υπερβολές, οι παρακάτω αλλαγές είναι πρακτικές, ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες σταδιακά.
Ξύλινη ή μπαμπού επιφάνεια κοπής αντί για πλαστική
Οι πλαστικές επιφάνειες φθείρονται εύκολα και μπορούν να απελευθερώνουν μικροπλαστικά στα τρόφιμα. Το ξύλο και το μπαμπού είναι πιο ανθεκτικά και, όταν καθαρίζονται σωστά, θεωρούνται ασφαλέστερες επιλογές.
Ανοξείδωτο ατσάλι ή μαντέμι αντί για αντικολλητικά τηγάνια
Τα αντικολλητικά σκεύη, όταν χαραχθούν ή υπερθερμανθούν, μπορεί να απελευθερώσουν χημικές ουσίες. Το ανοξείδωτο ατσάλι και το μαντέμι αντέχουν στον χρόνο και δεν μεταφέρουν χημικά στα τρόφιμα.
Γυάλινα δοχεία αποθήκευσης αντί για πλαστικά
Το γυαλί δεν απορροφά οσμές, δεν λεκιάζει και δεν απελευθερώνει ουσίες στα τρόφιμα, ακόμη και όταν χρησιμοποιείται για ζεστά φαγητά.
Κεραμικά ή γυάλινα σκεύη φούρνου αντί για πλαστικά ή επικαλυμμένα
Για ψήσιμο και ζέσταμα, τα κεραμικά και γυάλινα σκεύη θεωρούνται πιο σταθερές και ουδέτερες επιλογές.
Ανοξείδωτα ή γυάλινα μπουκάλια νερού αντί για πλαστικά μιας χρήσης
Έτσι μειώνετε τόσο την πρόσληψη μικροπλαστικών όσο και την καθημερινή κατανάλωση πλαστικού.
Ξύλινα ή ανοξείδωτα κουτάλια και σπάτουλες αντί για πλαστικά
Τα πλαστικά εργαλεία μαγειρικής εκτίθενται σε υψηλές θερμοκρασίες και φθείρονται γρήγορα. Οι εναλλακτικές από ξύλο ή μέταλλο είναι πιο ανθεκτικές.
Χαρτί ψησίματος χωρίς αντικολλητικές επιστρώσεις αντί για αλουμινόχαρτο σε όξινα τρόφιμα
Ειδικά σε συνταγές με λεμόνι ή ντομάτα, το χαρτί ψησίματος είναι πιο ουδέτερη επιλογή.
