Η οδήγηση απαιτεί εγρήγορση, ταχύτητα αντίδρασης και καθαρή κρίση. Ωστόσο, πολλοί οδηγοί μπορεί να βρίσκονται πίσω από το τιμόνι υπό την επήρεια φαρμάκων χωρίς να το συνειδητοποιούν. Δεν πρόκειται για αλκοόλ ή παράνομες ουσίες, αλλά για κοινά φάρμακα που λαμβάνονται για άγχος, πόνο, αλλεργίες, κρυολόγημα ή διαταραχές ύπνου. Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), αρκετά από αυτά μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, ζάλη, θολή όραση και μειωμένα αντανακλαστικά, καθιστώντας την οδήγηση επικίνδυνη.
Ο κίνδυνος είναι αυξημένος στους ενήλικες άνω των 65 ετών, καθώς με την ηλικία αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός μεταβολίζει και αποβάλλει τα φάρμακα. Επιπλέον, οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφορετικών σκευασμάτων μπορούν να ενισχύσουν τις ανεπιθύμητες ενέργειες. Ας τα δούμε αναλυτικά:
1. Ορισμένα αγχολυτικά φάρμακα
Η αλπραζολάμη (Xanax), η λοραζεπάμη (Ativan) και η διαζεπάμη (Valium) εμπίπτουν σε μια κατηγορία φαρμάκων γνωστών ως βενζοδιαζεπίνες, οι οποίες βοηθούν στην αντιμετώπιση του άγχους επιβραδύνοντας το κεντρικό νευρικό σύστημα και χαλαρώνοντας τους μύες σας. Μπορούν να προκαλέσουν υπνηλία και να επιβραδύνουν τα αντανακλαστικά που χρειάζεστε κατά την οδήγηση.
2. Ορισμένα αντικαταθλιπτικά
Τα αντικαταθλιπτικά πρώτης γενιάς (αμιτριπτυλίνη, νορτριπτυλίνη) και τα αντιισταμινικά (διφαινυδραμίνη, υδροξυζίνη) που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του άγχους μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση σας.
Τα νεότερα αντικαταθλιπτικά όπως η φλουοξετίνη (Prozac), η σιταλοπράμη (Celexa), η σετραλίνη (Zoloft) και η βενλαφαξίνη (Effexor) δεν είναι τόσο ηρεμιστικά όσο τα παλαιότερα αντίστοιχά τους, αλλά θα μπορούσαν να έχουν επιδράσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα εκτός από την ηρεμιστική δράση που επηρεάζουν την ικανότητα οδήγησης.
3. Φάρμακα για τον πόνο
Τα συνταγογραφούμενα οπιοειδή όπως η υδροκωδόνη (Vicodin) και η οξυκωδόνη (OxyContin, Percocet) περιέχουν χημικές ουσίες που χαλαρώνουν το σώμα και ανακουφίζουν από μέτριο έως σοβαρό πόνο. Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν υπνηλία και ζάλη. Αλλά ακόμη και τα μη συνταγογραφούμενα παυσίπονα έχουν αυτές τις πιθανές παρενέργειες. Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο μεταβολίζεται ένα άλλο φάρμακο. Μην συνδυάζετε φάρμακα χωρίς να το συζητήσετε πρώτα με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Να θυμάστε, ότι ο μεταβολισμός επηρεάζει τα πάντα - συμπεριλαμβανομένου του τρόπου με τον οποίο το σώμα σας διασπά τα φάρμακα - και επιβραδύνεται καθώς μεγαλώνετε. Υπάρχει περίπου 10% μείωση στην κατανομή αυτών των φαρμάκων ανά δεκαετία, κατά μέσο όρο.
4. Θεραπείες για το κρυολόγημα και τη γρίπη
Σκευάσματα που περιέχουν δεξτρομεθορφάνη μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία ή ζάλη, ακόμη και αν λαμβάνονται περιστασιακά.
5. Φάρμακα για αλλεργίες
Τα αντιισταμινικά πρώτης γενιάς, όπως η διφαινυδραμίνη (Benadryl), μπορούν να προκαλέσουν υπνηλία, ενώ τα προϊόντα δεύτερης γενιάς, όπως η λοραταδίνη (Claritin), η κετιριζίνη (Zyrtec) και η φεξοφεναδίνη (Allegra), θεωρούνται μη ηρεμιστικά. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της αξιολόγησης της δικής σας αντίδρασης σε οποιοδήποτε δεδομένο φάρμακο. Η αντιμετώπιση αυτού του ερωτήματος είναι μια καλή συζήτηση που πρέπει να κάνετε με τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας.
6. Αντισπασμωδικά φάρμακα
Τα φάρμακα που συνταγογραφούνται για την πρόληψη των επιληπτικών κρίσεων συνταγογραφούνται επίσης για άλλες παθήσεις, όπως ημικρανίες, άγχος, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών και πόνο από νευρική βλάβη. Όποια και αν είναι η αιτία, όλα τα αντισπασμωδικά φάρμακα επηρεάζουν το κεντρικό νευρικό σύστημα και μερικά μπορεί να είναι πιο ηρεμιστικά από άλλα. Εκτός από την υπνηλία, αυτές περιλαμβάνουν θολή όραση, ζάλη και ναυτία.
7. Βοηθήματα για τον ύπνο
Αν πάρετε κάτι πριν τον ύπνο για να σας βοηθήσει να κοιμηθείτε όλη τη νύχτα, αυτό μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά σας να εκτελείτε καθημερινές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της οδήγησης. Τα «φάρμακα Ζ» όπως η εζοπικλόνη (Lunesta), η ζαλεπλόνη (Sonata) και η ζολπιδέμη (Ambien, Edluar και Zolpimist) λειτουργούν επιβραδύνοντας τη δραστηριότητα στον εγκέφαλο - όλα αυτά στο όνομα του να σας βοηθήσουν να κοιμηθείτε καλά το βράδυ. Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να εξακολουθούν να βρίσκονται στον οργανισμό σας όταν καθίσετε πίσω από το τιμόνι το επόμενο πρωί. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι πριν οδηγήσετε, είναι σημαντικό να γνωρίζετε πώς σας επηρεάζει κάθε φάρμακο και να συμβουλεύεστε γιατρό ή φαρμακοποιό, ειδικά αν λαμβάνετε περισσότερα από ένα σκευάσματα. Η ενημέρωση μπορεί να αποτρέψει σοβαρούς κινδύνους στον δρόμο.
