Τα χρόνια νοσήματα αποτελούν σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα βάρη για τη δημόσια υγεία, καθώς συνδέονται με μεγάλο μέρος της νοσηρότητας, της αναπηρίας και των θανάτων παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα μη μεταδιδόμενα νοσήματα, όπως τα καρδιαγγειακά, ο καρκίνος, ο διαβήτης και οι χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις, ευθύνονται για περίπου 43 εκατομμύρια θανάτους τον χρόνο, αριθμός που αντιστοιχεί στο 75% των θανάτων που δεν σχετίζονται με πανδημίες.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο πιεστική όσο ο πληθυσμός γερνά. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 60% των ατόμων άνω των 65 ετών ανέφερε το 2023 ότι ζει με τουλάχιστον μία χρόνια πάθηση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο τρόπος ζωής βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο της πρόληψης και της διαχείρισης των χρόνιων νοσημάτων.
Το Diabetes Prevention Program και η μακροχρόνια μελέτη παρακολούθησής του, Diabetes Prevention Program Outcomes Study, παρακολουθούν χιλιάδες ανθρώπους εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες, εξετάζοντας πώς οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την υγεία.
Πρόσφατα, δημοσιεύτηκε μια νέα μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό JAMA που βασίζεται σε αυτά τα δεδομένα και δείχνει ότι τα οφέλη ενός υγιεινού τρόπου ζωής μπορούν να ξεπεράσουν κατά πολύ την πρόληψη του διαβήτη.
Η μελέτη έγινε από ερευνητές ιδρυμάτων από όλη την Αμερική, οι οποίοι ανέλυσαν τα ιατρικά δεδομένα 1.173 ανθρώπων που είχαν αρχικά ενταχθεί στο πρόγραμμα με προδιαβήτη.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε 3 ομάδες: η μία λάμβανε καθημερινά εικονικό φάρμακο, η δεύτερη λάμβανε μετφορμίνη, φάρμακο για τον διαβήτη, και η τρίτη ακολουθούσε πρόγραμμα υγιεινής διατροφής και άσκησης, με στόχο να χάσει τουλάχιστον 7% του σωματικού της βάρους. Οι παρεμβάσεις αυτές συνεχίστηκαν για 3 χρόνια.
Στη διάρκεια παρακολούθησης άνω των δύο δεκαετιών, η ομάδα της διατροφής και της άσκησης είχε σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσει συνδυασμούς χρόνιων νόσων, όπως καρδιακή ανεπάρκεια και άνοια.
Ακόμη και όταν ο διαβήτης, που ήταν ο αρχικός στόχος της έρευνας, αφαιρέθηκε από τη λίστα των χρόνιων νόσων, ο συνολικός κίνδυνος χρόνιας νόσου παρέμεινε χαμηλότερος.
«Η πρόληψη του διαβήτη είναι εξαιρετικά σημαντική, όμως η πρόληψη της συσσώρευσης πολλαπλών χρόνιων νόσων καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν μπορεί να έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την ποιότητα ζωής, την ανεξαρτησία και το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης», δήλωσε ο Marcel Salive, ιατρικός αξιωματούχος στο National Institute on Aging στις ΗΠΑ.
Μετά το τέλος της αρχικής δοκιμής, η χορήγηση εικονικού φαρμάκου διακόπηκε, ενώ η θεραπεία με μετφορμίνη συνεχίστηκε στη μελέτη παρακολούθησης.
Όσοι είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα αλλαγής τρόπου ζωής είχαν 21% χαμηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν πολυνοσηρότητα σε σύγκριση με όσους λάμβαναν εικονικό φάρμακο κατά τη διάρκεια της μελέτης. Ως πολυνοσηρότητα ορίστηκε η παρουσία δύο ή περισσότερων χρόνιων παθήσεων.
Η διαφορά ανάμεσα στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου και στην ομάδα που λάμβανε το φάρμακο για τον διαβήτη ήταν μικρή.
Οι 15 χρόνιες παθήσεις που εξέτασαν οι ερευνητές ήταν η υπέρταση, η καρδιακή ανεπάρκεια, η στεφανιαία νόσος ή ισχαιμική καρδιοπάθεια, οι καρδιακές αρρυθμίες, η υπερλιπιδαιμία, το εγκεφαλικό, η αρθρίτιδα, το άσθμα, ο καρκίνος, η χρόνια νεφρική νόσος, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, η άνοια, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ, η κατάθλιψη, η οστεοπόρωση και ο διαβήτης.
Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη διάφορους παράγοντες που θα μπορούσαν να έχουν επηρεάσει τα αποτελέσματα, όπως η ηλικία, το φύλο, η φυλή και η εθνότητα, η κατανάλωση αλκοόλ και ο δείκτης μάζας σώματος, κάτι που ενισχύει ακόμη περισσότερο τη συσχέτιση.
«Πέρα από την πρόληψη του διαβήτη, η παρέμβαση στον τρόπο ζωής συσχετίστηκε με λιγότερες χρόνιες παθήσεις στη γήρανση», έγραψαν οι ερευνητές στη δημοσιευμένη εργασία τους.
«Τα ευρήματα δείχνουν ότι η εντατική αλλαγή του τρόπου ζωής μπορεί να προλάβει ή να καθυστερήσει την πολυνοσηρότητα στη μέση και μεγαλύτερη ηλικία σε ενήλικες με υψηλό κίνδυνο διαβήτη ή με διαβήτη».
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι καλές συνήθειες για πολλά χρόνια αυξάνουν την πιθανότητα να φτάσετε σε μεγαλύτερη ηλικία με λιγότερους περιορισμούς από ασθένειες.
Αν και η μελέτη δεν αρκεί για να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος, η συσχέτιση είναι ισχυρή, ακόμη και χρόνια μετά το τέλος των αρχικών παρεμβάσεων στη διατροφή και την άσκηση.
«Αυτά τα ευρήματα αναδεικνύουν τη μακροπρόθεσμη αξία της υγιεινής διατροφής, της τακτικής σωματικής δραστηριότητας και της διαχείρισης του βάρους», δήλωσε η Dana Dabelea, επιδημιολόγος στο Colorado School of Public Health.
Λιγότερο ενθαρρυντικό είναι το στοιχείο ότι, στο σύνολο της ομάδας της μελέτης, συμπεριλαμβανομένων όσων ακολούθησαν το πρόγραμμα διατροφής και άσκησης, 85% των συμμετεχόντων εμφάνισε τουλάχιστον δύο χρόνιες παθήσεις.
Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνά, η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής δεν σημαίνει απαραίτητα και καλή υγεία. Πλέον, όλο και περισσότερες έρευνες εξετάζουν τους παράγοντες που συμβάλλουν στην υγιή γήρανση.
«Καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης και οι επικεφαλής της δημόσιας υγείας αναζητούν λύσεις για τα αυξανόμενα ποσοστά χρόνιων νόσων και το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης, τα ευρήματα προσφέρουν μια ισχυρή υπενθύμιση: οι επενδύσεις στην πρόληψη έχουν σημασία», δήλωσε ο Travis Leiker, βοηθός κοσμήτορα εξωτερικών σχέσεων στο Colorado School of Public Health, ο οποίος δεν συμμετείχε άμεσα στη μελέτη.
