Η έναρξη θεραπείας με στατίνες σύντομα μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 συσχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Καθώς ο πληθυσμός γερνά, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με άνοια αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Επειδή σήμερα δεν υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες που να μπορούν να προλάβουν ή να αναστρέψουν τις περισσότερες μορφές άνοιας, οι ερευνητές στρέφουν όλο και περισσότερο την προσοχή τους σε παράγοντες που θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Σύμφωνα με την έρευνα που παρουσιάστηκε στο ESC Congress 2026 και δημοσιεύθηκε στο The Lancet Regional Health Europe, σχεδόν οι μισές περιπτώσεις άνοιας θα μπορούσαν θεωρητικά να προληφθούν με την αντιμετώπιση 14 τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου (δείτε αναλυτικά ποιοι είναι αυτοί εδώ). Ένας από αυτούς είναι η σωστή διαχείριση της χοληστερίνης από τη μέση ηλικία.
«Ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση των υψηλών επιπέδων LDL χοληστερίνης από τη μέση ηλικία είναι ένας από τους παράγοντες κινδύνου που έχουν επισημανθεί», εξήγησε ο Tummas Ternhamar από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κοπεγχάγης στη Δανία, ο οποίος παρουσίασε τη μελέτη.
Το ζήτημα αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα άτομα με διαβήτη τύπου 2. Τα υψηλά επίπεδα LDL χοληστερίνης είναι συχνά σε αυτούς τους ασθενείς, ενώ και ο ίδιος ο διαβήτης αποτελεί αναγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου για γνωστική έκπτωση και άνοια.
«Υποθέσαμε ότι η έγκαιρη έναρξη θεραπείας με στατίνες για τη μείωση της LDL χοληστερίνης μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 θα μπορούσε να συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας», ανέφερε ο Tummas Ternhamar. «Το εξετάσαμε σε μια μεγάλη μελέτη σε εθνικό επίπεδο, χρησιμοποιώντας μεθόδους ανάλυσης που προσομοιώνουν μια τυχαιοποιημένη δοκιμή και περιορίζουν ορισμένες από τις μεροληψίες που συνδέονται με τις μελέτες παρατήρησης», σημείωσε.
Παρακολούθησαν περισσότερα από 132.000 άτομα
Χρησιμοποιώντας τα εθνικά μητρώα της Δανίας, οι ερευνητές εντόπισαν 132.585 άτομα που δεν είχαν λάβει στο παρελθόν στατίνες και διαγνώστηκαν με διαβήτη τύπου 2 μεταξύ 2006 και 2019. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν έως το τέλος του 2021, ενώ εξετάστηκαν τα ιατρικά τους αρχεία για διαγνώσεις άνοιας οποιασδήποτε αιτίας.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τη μέθοδο clone censor weight για να συγκρίνουν τα ποσοστά άνοιας ανάλογα με το πότε ξεκίνησε η θεραπεία με στατίνες. Η πρώτη ομάδα δεν ξεκίνησε στατίνες μέσα σε 5 χρόνια από τη διάγνωση του διαβήτη. Η δεύτερη άρχισε τη θεραπεία νωρίς, μέσα σε έναν χρόνο από τη διάγνωση, ενώ η τρίτη ξεκίνησε αργότερα, από έναν έως 5 χρόνια μετά τη διάγνωση.
Κατά τη διάρκεια διάμεσης περιόδου παρακολούθησης 7,1 ετών, το 2,7% των συμμετεχόντων εμφάνισε άνοια.
Η έγκαιρη έναρξη στατινών συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο
Σε σύγκριση με όσους δεν ξεκίνησαν θεραπεία με στατίνες, τα άτομα που άρχισαν να τις λαμβάνουν μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 είχαν 15% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε διάστημα 10 ετών.
Και η μεταγενέστερη έναρξη της θεραπείας συνδέθηκε με όφελος, αν και η συσχέτιση ήταν μικρότερη. Όσοι ξεκίνησαν στατίνες από έναν έως 5 χρόνια μετά τη διάγνωση είχαν 10% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας σε διάστημα 10 ετών. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες.
Ο Tummas Ternhamar κατέληξε: «Στα άτομα που εμφάνισαν διαβήτη τύπου 2, η χρήση στατινών συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, με τη μεγαλύτερη μείωση να παρατηρείται σε όσους ξεκίνησαν τη θεραπεία νωρίς. Οι στατίνες φαίνεται να χορηγούνται λιγότερο από όσο θα έπρεπε στους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, παρά την προστατευτική τους δράση έναντι των καρδιαγγειακών παθήσεων. Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν έναν ακόμη δυνητικά σημαντικό λόγο για να διασφαλίζεται ότι οι ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 και υψηλή LDL χοληστερίνη λαμβάνουν εγκαίρως θεραπεία με στατίνες».
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι οι στατίνες προλαμβάνουν την άνοια
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η έναρξη θεραπείας με στατίνες πιο σύντομα μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 ενδέχεται να προσφέρει οφέλη πέρα από τον ήδη καθιερωμένο ρόλο αυτών των φαρμάκων στην προστασία της καρδιαγγειακής υγείας. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι η λήψη στατινών προλαμβάνει άμεσα την άνοια.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, η Isabel Goncalves, καθηγήτρια και μέλος της Επιτροπής Επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, τόνισε: «Τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο άνοιας και συνιστάται να μειώνουν τη χοληστερίνη τους ώστε να περιορίσουν τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι η έναρξη στατινών λίγο μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 μπορεί επίσης να συνδέεται με μια μέτρια μείωση του κινδύνου άνοιας, με μεγαλύτερο όφελος σε σύγκριση με την καθυστερημένη έναρξη της θεραπείας. Επειδή οι στατίνες είναι ευρέως διαθέσιμες και οικονομικές, τα ευρήματα ενδέχεται να έχουν σημαντική κλινική σημασία. Όμως, πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, επομένως δεν μπορεί να αποδείξει ότι οι στατίνες προλαμβάνουν την άνοια. Τα αποτελέσματα θα πρέπει, επομένως, να αποτελέσουν αφορμή για περαιτέρω έρευνα και να συμβάλουν στη συζήτηση μεταξύ ασθενών και γιατρών».
