Η παγκόσμια ημέρα ύπνου είναι μια ετήσια εκδήλωση που γιορτάζει τη σημασία του ύπνου και ταυτόχρονα αποτελεί κάλεσμα για δράση γύρω από σημαντικά ζητήματα που σχετίζονται με αυτόν. Στόχος της είναι να μειωθεί η επιβάρυνση που προκαλούν τα προβλήματα ύπνου στην κοινωνία, μέσα από καλύτερη πρόληψη και αποτελεσματικότερη διαχείριση των διαταραχών ύπνου.

Μια από τις πιο κοινές και δυνητικά σοβαρές διαταραχές ύπνου είναι η υπνική άπνοια, κατά ύπνου κατά την οποία η αναπνοή σταματά επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η αναπνοή σταματά κατά τη διάρκεια του ύπνου είτε επειδή ο αεραγωγός φράζει (αποφρακτική υπνική άπνοια) είτε επειδή ο εγκέφαλος δεν ελέγχει σωστά την αναπνοή (κεντρική άπνοια). Η έλλειψη οξυγόνου ενεργοποιεί ένα αντανακλαστικό επιβίωσης που σας ξυπνά για λίγα δευτερόλεπτα ώστε να επανεκκινήσει η αναπνοή. Αν και αυτό το αντανακλαστικό προστατεύει τον οργανισμό, διαταράσσει τον κύκλο του ύπνου και έτσι ο ύπνος δεν είναι ποιοτικός.

Τα συμπτώματα της υπνικής άπνοιας

• Δυνατό ροχαλητό που συχνά διακόπτεται από λαχάνιασμα και μπορεί να ξυπνά τα άτομα γύρω σας.
• Ξαφνικό ξύπνημα με αίσθηση ασφυξίας.
• Ξυπνάτε το πρωί με πονόλαιμο ή έντονα ξηρό λαιμό, επειδή η άπνοια σας αναγκάζει να αναπνέετε από το στόμα.
• Υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Πρωινοί πονοκέφαλοι και μειωμένη συγκέντρωση λόγω έλλειψης ύπνου.
• Έλλειψη ενέργειας ακόμη και μετά από μια πλήρη νύχτα ύπνου, καθώς τα προβλήματα αναπνοής μπορεί να σας ξυπνούν χωρίς να το αντιλαμβάνεστε και να μην φτάνετε στη φάση ύπνου REM.
• Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση κατά τη διάρκεια του ύπνου ή όταν ξυπνάτε το πρωί.
• Δυσκολία συγκέντρωσης και προβλήματα μνήμης.
• Ευερεθιστότητα και μεταπτώσεις στη διάθεση.
• Σεξουαλική δυσλειτουργία.
• Συχνή ούρηση τη νύχτα.

Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό

Το δυνατό ροχαλητό μπορεί να υποδηλώνει ένα δυνητικά σοβαρό πρόβλημα, όμως δεν ροχαλίζουν όλοι όσοι έχουν υπνική άπνοια. Μιλήστε με έναν επαγγελματία υγείας αν έχετε συμπτώματα υπνικής άπνοιας ή οποιοδήποτε πρόβλημα ύπνου που σας αφήνει πολύ κουρασμένους, νυσταγμένους και ευερέθιστους.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν υπνική άπνοια

Έρευνες δείχνουν ότι υπάρχουν ορισμένοι βασικοί παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση διαταραχών ύπνου, όπως η υπνική άπνοια. Μερικοί από αυτούς είναι οι εξής:

Παχυσαρκία

Τα άτομα με αυξημένο δείκτη μάζας σώματος έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν συμπτώματα υπνικής άπνοιας. Σύμφωνα με έρευνες, το ποσοστό υπνικής άπνοιας στα άτομα με παχυσαρκία φτάνει το 40%. «Οι εναποθέσεις λίπους στον λαιμό και γύρω από τη γλώσσα και τον ουρανίσκο κάνουν τον αεραγωγό πολύ πιο στενό», εξήγησε στη σελίδα Trauma Care ο ειδικός στην ιατρική του ύπνου Neeraj Kaplish, διευθυντής των εργαστηρίων ύπνου και κλινικός αναπληρωτής καθηγητής νευρολογίας στο University of Michigan στο Ann Arbor.

Φύλο και ηλικία

Αν και η υπνική άπνοια μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμη και σε μικρά παιδιά, είναι πιο συχνή σε μεγαλύτερες ηλικίες. Οι άνδρες έχουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο σε σύγκριση με τις γυναίκες, σύμφωνα με τον ειδικό στον ύπνο Kaplish. «Αυτό μπορεί να σχετίζεται με την κατανομή του λίπους και τις ορμόνες».

Ανατομικά χαρακτηριστικά

Μεγάλες αμυγδαλές, αδενοειδείς εκβλαστήσεις, οπισθογναθισμός ή μικρή γνάθος και σκολίωση του ρινικού διαφράγματος είναι μερικά από τα αίτια που μπορεί να οδηγήσουν σε υπνική άπνοια.

Ιστορικό υπνικής άπνοιας

Τα άτομα που έχουν στενό συγγενή με αποφρακτική υπνική άπνοια έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να την εμφανίσουν και τα ίδια.

Διαβήτης

Μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 είχαν 48% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν υπνική άπνοια σε σύγκριση με όσους δεν έχουν διαβήτη. Η αντίσταση στην ινσουλίνη που σχετίζεται με τον διαβήτη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άπνοιας, ενώ η φλεγμονή που προκαλείται από την υπνική άπνοια μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.

Κάπνισμα

Το κάπνισμα προκαλεί φλεγμονή στον ανώτερο αεραγωγό, η οποία μπορεί να επηρεάσει τόσο την αναπνοή όσο και την επικοινωνία του εγκεφάλου με τους μύες που ελέγχουν την αναπνοή.

Η υπνική άπνοια μπορεί να προκαλέσει και άλλα προβλήματα

Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Αγγλίας (NHS), χωρίς θεραπεία, η υπνική άπνοια μπορεί να οδηγήσει σε άλλα προβλήματα, όπως:

• υψηλή αρτηριακή πίεση
• αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου
• διαβήτη τύπου 2
• καρδιακή νόσο
• κατάθλιψη ή αλλαγές στη διάθεση
• μεγαλύτερη πιθανότητα σοβαρού ατυχήματος λόγω κόπωσης, όπως τροχαίο ατύχημα
• δυσκολία συγκέντρωσης στη δουλειά ή στο σχολείο

Η υπνική άπνοια μπορεί επίσης να επηρεάσει τον/ην σύντροφό σας και να δημιουργήσει πίεση στη σχέση σας.

Θεραπείες για την υπνική άπνοια

Σε ορισμένες περιπτώσεις η υπνική άπνοια μπορεί να αντιμετωπιστεί με αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως απώλεια βάρους, διακοπή του καπνίσματος και περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ.

Ωστόσο, πολλοί άνθρωποι χρειάζονται τη χρήση μιας συσκευής που ονομάζεται CPAP. Η συσκευή αυτή διοχετεύει απαλά αέρα σε μια μάσκα που φοράτε στο στόμα ή στη μύτη σας ενώ κοιμάστε.

Μπορεί:

• να βελτιώσει την αναπνοή κατά τη διάρκεια του ύπνου, αποτρέποντας τη στένωση των αεραγωγών
• να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου και να σας βοηθήσει να αισθάνεστε λιγότερο κουρασμένοι
• να μειώσει τον κίνδυνο προβλημάτων που σχετίζονται με την υπνική άπνοια, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση

Η χρήση μιας συσκευής CPAP μπορεί αρχικά να σας φαίνεται περίεργη ή άβολη, όμως προσπαθήστε να συνεχίσετε να τη χρησιμοποιείτε. Έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν χρησιμοποιείται κάθε βράδυ.

Ενημερώστε τον γιατρό σας αν τη βρίσκετε άβολη ή δύσκολη στη χρήση.

Άλλες θεραπείες

Άλλες θεραπείες που χρησιμοποιούνται μερικές φορές για την υπνική άπνοια περιλαμβάνουν:

• μια συσκευή που μοιάζει με νάρθηκα δοντιών και κρατά τους αεραγωγούς ανοιχτούς κατά τη διάρκεια του ύπνου (συσκευή προώθησης της κάτω γνάθου)
• χειρουργική επέμβαση για τη βελτίωση της αναπνοής, όπως η αφαίρεση μεγάλων αμυγδαλών