Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν κανένα πρόβλημα να μοιραστούν το φαγητό τους κι άλλοι που ενοχλούνται ακόμη και στην ιδέα ότι κάποιος θα πάρει μια μπουκιά από το πιάτο τους χωρίς να ρωτήσει. Αν έχετε νιώσει δυσφορία όταν κάποιος δοκίμασε το γεύμα σας χωρίς άδεια, δεν είστε υπερβολικοί, ούτε εγωιστές. Η αντίδραση αυτή συνδέεται με βαθύτερους ψυχολογικούς και βιολογικούς μηχανισμούς.
Το φαγητό δεν αποτελεί μόνο ανάγκη επιβίωσης. Για πολλούς ανθρώπους λειτουργεί ως πηγή ασφάλειας, ευχαρίστησης, ελέγχου αλλά και προσωπικού χώρου. Ο τρόπος που αντιμετωπίζετε το μοίρασμα του φαγητού μπορεί να αποκαλύπτει στοιχεία για τις σχέσεις, τα όριά σας και τον τρόπο που συνδέεστε με τους άλλους.
Το φαγητό ως προσωπικό όριο
Η σχέση με το φαγητό είναι βαθιά προσωπική. Από μικρή ηλικία, πολλοί άνθρωποι συνδέουν το φαγητό με την επιβράβευση, τη φροντίδα ή ακόμη και τη συναισθηματική ανακούφιση. Έτσι, όταν κάποιος αγγίζει ή παίρνει φαγητό από το πιάτο σας χωρίς να το έχετε επιτρέψει, ο εγκέφαλος μπορεί να το εκλάβει ως παραβίαση προσωπικού χώρου.
Αυτό εξηγεί γιατί αρκετοί άνθρωποι είναι πιο πρόθυμοι να μοιραστούν το φαγητό τους με στενούς φίλους, συγγενείς ή τον σύντροφό τους, αλλά όχι με αγνώστους ή άτομα με τα οποία δεν έχουν αναπτύξει συναισθηματική οικειότητα.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει και η αξία που αποδίδετε στο ίδιο το φαγητό. Αν πρόκειται για κάτι που αγαπάτε ιδιαίτερα, για ένα ακριβό γεύμα ή για μια μικρή μερίδα που περιμένατε να απολαύσετε, η διάθεση για μοίρασμα συχνά μειώνεται σημαντικά.
Η μελέτη που συνδέει το μοίρασμα με την ωκυτοκίνη
Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society: Biological Sciences εξέτασε τη συμπεριφορά χιμπατζήδων γύρω από την κοινή χρήση τροφής. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν οι χιμπατζήδες μοιράζονταν τροφή, αυξάνονταν τα επίπεδα της ωκυτοκίνης τόσο στον δότη όσο και στον αποδέκτη.
Η ωκυτοκίνη είναι γνωστή ως η «ορμόνη της σύνδεσης», καθώς σχετίζεται με το δέσιμο ανάμεσα στη μητέρα και το βρέφος, αλλά και με τη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης, φιλίας και συντροφικότητας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το μοίρασμα φαγητού λειτουργεί ως κοινωνικός μηχανισμός που ενισχύει τη συνεργασία και τους δεσμούς μεταξύ των ανθρώπων. Με απλά λόγια, όταν μοιράζεστε φαγητό με κάποιον, ο εγκέφαλος μπορεί να το αντιλαμβάνεται ως πράξη εμπιστοσύνης και οικειότητας, σύμφωνα με το Psychology Today.
Γιατί δεν θέλετε να μοιράζεστε με όλους;
Η ωκυτοκίνη όμως έχει και μια λιγότερο γνωστή πλευρά. Παρότι ενισχύει τη σύνδεση με οικεία πρόσωπα, μπορεί ταυτόχρονα να αυξάνει τη δυσπιστία απέναντι σε αγνώστους ή σε άτομα με τα οποία δεν αισθάνεστε ασφάλεια.
Αυτό σημαίνει ότι η άρνηση να μοιραστείτε το φαγητό σας δεν είναι απαραίτητα αντικοινωνική συμπεριφορά. Σε αρκετές περιπτώσεις, αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό προστασίας προσωπικών ορίων.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι το φαγητό συνδέεται εξελικτικά με την επιβίωση. Ο εγκέφαλος έχει μάθει να προστατεύει πολύτιμους πόρους, ειδικά όταν αντιλαμβάνεται έλλειψη, ανταγωνισμό ή απουσία εμπιστοσύνης.
Για αυτό και πολλοί άνθρωποι αντιδρούν έντονα όταν κάποιος παίρνει φαγητό από το πιάτο τους χωρίς να ρωτήσει, ακόμη κι αν πρόκειται για κάτι μικρό. Η ενόχληση συχνά δεν αφορά το ίδιο το φαγητό, αλλά το αίσθημα παραβίασης.
