Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των Πανελληνίων εξετάσεων είναι για πολλές οικογένειες μια στιγμή μεγάλης έντασης. Για μήνες (ή καλύτερα για χρόνια) παιδιά και γονείς έχουν επενδύσει χρόνο, κόπο, χρήματα, προσδοκίες και όνειρα σε έναν συγκεκριμένο στόχο. Όταν το αποτέλεσμα δεν είναι το αναμενόμενο, η στενοχώρια, η απογοήτευση, ακόμη και ο θυμός, είναι απολύτως φυσιολογικές αντιδράσεις.

Όταν κάποιος παλεύει για έναν στόχο και δεν τον πετυχαίνει, χρειάζεται χρόνο για να πενθήσει αυτό που έχασε: την προσδοκία, την εικόνα που είχε φτιάξει για το μέλλον του, την αίσθηση ότι οι κόποι του θα δικαιωθούν με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Το ίδιο ισχύει και για τους γονείς, που συχνά βιώνουν τη ματαίωση μαζί με το παιδί τους. Μερικές φορές, μάλιστα, χωρίς να το αντιλαμβάνονται, προβάλλουν στα παιδιά δικές τους προσδοκίες, αγωνίες ή ανάγκες επιβεβαίωσης, φορτώνοντάς τα με ένα πολύ βαρύ συναισθηματικό βάρος. Εκείνη τη δύσκολη στιγμή, είναι σημαντικό να θυμούνται ότι το αποτέλεσμα ανήκει στο παιδί, όχι στην αξία της οικογένειας.

Το κρίσιμο, όμως, είναι ότι το αν ένα γεγονός είναι τελικά «καλό» ή «κακό» για τη ζωή ενός ανθρώπου δε μπορούμε να το γνωρίζουμε τη στιγμή που συμβαίνει. Μου έρχεται στο νου ένα παλιό κινέζικο παραμύθι για έναν αγρότη, στον οποίο κάθε φορά που συνέβαινε κάτι που οι συγχωριανοί του θεωρούσαν τύχη ή ατυχία, εκείνος απαντούσε: «Θα δείξει»... Και πράγματι, αυτό που αρχικά φαινόταν κακοτυχία οδηγούσε σε κάτι καλό, ενώ αυτό που έμοιαζε ευνοϊκό έφερνε δυσκολίες. Κάτι τέτοιο ισχύει και με τις Πανελλαδικές: μια πόρτα που δεν ανοίγει μπορεί αργότερα να οδηγήσει σε έναν δρόμο πιο ταιριαστό.

Άλλωστε, η εισαγωγή σε μια σχολή δεν εξασφαλίζει από μόνη της ούτε την επαγγελματική επιτυχία ούτε την προσωπική ευτυχία. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2024 περίπου το 33% των εργαζομένων με ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα ήταν υπερειδικευμένοι, δηλαδή εργάζονταν σε θέσεις που δεν απαιτούσαν τόσο υψηλό επίπεδο σπουδών. Το ποσοστό αυτό ήταν το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ μετά την Ισπανία και υπενθυμίζει ότι η επαγγελματική διαδρομή είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή είσοδο σε ένα πανεπιστήμιο. (Πηγή: Eurostat, «EU’s employment rate reached almost 76% in 2024», 15 April 2025)

Για τους γονείς, η μεγαλύτερη βοήθεια είναι να μείνουν ψύχραιμοι και διαθέσιμοι. Να ακούσουν χωρίς να βιαστούν να δώσουν λύσεις, χωρίς συγκρίσεις και χωρίς φράσεις που πληγώνουν, όπως «μα τόσα κάναμε για σένα», αλλά και χωρίς το φαινομενικά αθώο «δεν πειράζει». Γιατί πειράζει… Πειράζει όταν ένα παιδί έχει κουραστεί, έχει αγχωθεί, έχει στερηθεί, έχει προσπαθήσει και νιώθει ότι δεν τα κατάφερε όπως ήθελε. Η προσπάθειά του αξίζει να αναγνωριστεί, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.

Είναι σημαντικό να δοθεί χρόνος για στενοχώρια, απογοήτευση και σιωπή, χωρίς το παιδί να πιεστεί να τακτοποιήσει αμέσως μέσα του αυτό που συνέβη. Δε χρειάζεται όλα να λυθούν την ίδια μέρα, ούτε να μετατραπούν αμέσως σε σχέδιο Β. Πρώτα χρειάζεται να χωρέσει το συναίσθημα και μετά να ανοίξει ο χώρος για τις επόμενες αποφάσεις.

Ένας βαθμός, μία σχολή ή ένα αποτέλεσμα δεν ορίζει την αξία ενός ανθρώπου. Ίσως αυτό που σήμερα μοιάζει με αδιέξοδο, αργότερα αποδειχθεί μία στροφή προς ένα δρόμο που ακόμη δε μπορούμε να δούμε και να αξιολογήσουμε…

Οπότε μπροστά σε κάθε αποτέλεσμα που πονάει, ίσως η πιο σοφή απάντηση να είναι: «θα δείξει»…

Το παραμύθι αυτό, που μας θυμίζει πόσο δύσκολο είναι να γνωρίζουμε από την αρχή τη σημασία όσων μας συμβαίνουν, μπορεί κανείς να το δει στο παρακάτω βίντεο.

{https://www.youtube.com/watch?v=zkjYpyiOQ2U}

(Η Τόνια Νικολαΐδη είναι Ψυχολόγος, Θετική Ψυχολογία Msc., Πιστοποιημένη Εκπαιδεύτρια Mindfulness, Υποψήφια Διδάκτωρ Συμβουλευτικής Ψυχολογίας)