Η κλιματική αλλαγή αποτελεί ολοένα μεγαλύτερη απειλή για την υγεία του εγκεφάλου, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες επιδεινώνουν το πρόβλημα των νευρολογικών παθήσεων.
Οι νευρολογικές παθήσεις, από τις ημικρανίες μέχρι την άνοια και τη νόσο Πάρκινσον, επηρεάζουν περίπου 1 στους 3 ανθρώπους κάποια στιγμή στη ζωή τους, σύμφωνα με εκτιμήσεις του νευρολόγου Ουλφ Κάλβαϊτ, ο οποίος είναι επίσης συμπρόεδρος της ομάδας εργασίας για τις περιβαλλοντικές επιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Νευρολογίας.
«Όλοι επηρεάζονται με κάποιον τρόπο ή γνωρίζουν κάποιον που αντιμετωπίζει κάποια νευρολογική πάθηση», εξήγησε ο ίδιος στο Euronews Health.
Καθώς η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε όλο και υψηλότερες θερμοκρασίες, η κατάσταση θα μπορούσε να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο, προειδοποίησε ο ειδικός. Αυτό σημαίνει ότι οι ήδη υπάρχουσες παθήσεις μπορεί να επιδεινωθούν, ενώ ενδέχεται να αυξηθεί και ο κίνδυνος εμφάνισης νευρολογικών διαταραχών.
Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη δεν είναι αναπόφευκτη. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των κινδύνων, λαμβάνοντας μέτρα για τη μείωση της έκθεσης στη ζέστη και τη ρύπανση, αλλά και για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
Πώς η ζέστη επιβαρύνει τον εγκέφαλο
Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των ειδικών αφορά τη σχέση ανάμεσα στις υψηλές θερμοκρασίες και τα εγκεφαλικά επεισόδια.
Όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 30°C, τα περιστατικά εγκεφαλικού επεισοδίου αυξάνονται. Μάλιστα, προειδοποίησε ότι τα εγκεφαλικά επεισόδια που συνδέονται με τη ζέστη, τα οποία σήμερα αντιστοιχούν περίπου στο 1% του συνόλου των περιστατικών, θα μπορούσαν να φτάσουν το 5% έως 8% μέσα στα επόμενα 20 με 30 χρόνια.
Η ζέστη μπορεί επιπλέον να επηρεάσει έμμεσα την υγεία του εγκεφάλου, καθώς διαταράσσει τον ύπνο.
Τις λεγόμενες τροπικές νύχτες, όταν η θερμοκρασία παραμένει πάνω από τους 20°C ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο οργανισμός δυσκολεύεται να δροσιστεί. Αυτό μπορεί να διαταράξει τον βαθύ ύπνο και να μας εμποδίσει να ξεκουραστούμε και να ανακτήσουμε τις δυνάμεις μας.
«Όποιος έζησε το περασμένο καλοκαίρι γνωρίζει πόσο χειροτερεύει ο ύπνος τις νύχτες με τόση ζέστη», τόνισε ο Κάλβαϊτ.
Όταν τα προβλήματα ύπνου επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ σοβαρότερες από μερικές νύχτες κακού ύπνου.
«Αν δεν κοιμάστε καλά, όχι μόνο για ένα βράδυ, αλλά για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνεται πάρα πολύ ο κίνδυνος να πάθετε εγκεφαλικό επεισόδιο ή να εμφανίσετε άνοια», ανέφερε.
Η άνοδος της θερμοκρασίας αλλάζει παράλληλα τις περιοχές στις οποίες εξαπλώνονται ορισμένα λοιμώδη νοσήματα, μεταξύ των οποίων και ασθένειες που μεταδίδονται από τσιμπούρια και κουνούπια. Ορισμένες από αυτές τις λοιμώξεις μπορούν να προσβάλουν το νευρικό σύστημα. Για παράδειγμα, η μπορελίωση του Lyme μεταδίδεται από μολυσμένα τσιμπούρια και μπορεί να προκαλέσει νευρολογικές επιπλοκές.
Παράλληλα, η ελονοσία εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία, καθώς οι ειδικοί εξετάζουν το ενδεχόμενο να εξαπλωθούν περισσότερο στην Ευρώπη ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια.
«Η ελονοσία δεν έχει εξαπλωθεί ακόμη σε μεγάλη κλίμακα εκεί, αλλά ίσως σε 5 ή 10 χρόνια να επηρεάζει και εμάς στις νότιες περιοχές της Ευρώπης», επισήμανε ο Κάλβαϊτ.
Γιατί έχει σημασία η περιοχή στην οποία ζείτε
Δεν αντιμετωπίζουν όλοι τους ίδιους κινδύνους.
Τα παιδιά, οι έγκυες γυναίκες, οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν ήδη προβλήματα υγείας είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στην ακραία ζέστη και σε άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Εάν μάλιστα ζουν σε φτωχές και υποβαθμισμένες γειτονιές, οι κίνδυνοι για την υγεία τους αυξάνονται ακόμη περισσότερο. Πρόσφατη έρευνα διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες παρουσιάζουν χειρότερους δείκτες υγείας του εγκεφάλου, όπως μικρότερο συνολικό όγκο εγκεφάλου και περισσότερες ενδείξεις βλάβης στα αιμοφόρα αγγεία.
Η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο αυτές τις ανισότητες.
«Αν κάνει ζέστη και δεν έχετε την οικονομική δυνατότητα να αγοράσετε κλιματιστικό, υποφέρετε περισσότερο», δήλωσε ο Κάλβαϊτ. Πρόσθεσε ότι η πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα, οι συνθήκες στέγασης και το περιβάλλον στο οποίο ζούμε επηρεάζουν επίσης την υγεία μας.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι συνθήκες διαβίωσης στις πόλεις. Ο θόρυβος, η ρύπανση και το στρες της καθημερινότητας μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ευεξία μας, ενώ η πρόσβαση σε χώρους πρασίνου ενδέχεται να προσφέρει κάποια προστασία.
Γι' αυτό, η δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για πρόσβαση στη φύση θα μπορούσε να συμβάλει στην προστασία της υγείας του εγκεφάλου.
«Αν περνάτε μία ώρα την εβδομάδα στο δάσος, μειώνετε τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 3% ή τον κίνδυνο άνοιας κατά 4%», υπογράμμισε ο νευρολόγος.
Ο ειδικός συνέστησε να περνάτε περισσότερο χρόνο σε χώρους πρασίνου και να φροντίζετε τον ύπνο σας, περιορίζοντας το φως, τον θόρυβο και οτιδήποτε άλλο μπορεί να τον διαταράξει.
Όμως, οι ατομικές προσπάθειες δεν αρκούν. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο δημόσιας πολιτικής μπορούν να καθορίσουν κατά πόσο οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να ζουν σε πιο δροσερά σπίτια, πιο ήσυχες γειτονιές και περιοχές με καθαρότερο αέρα.
Ο Κάλβαϊτ ζήτησε να ληφθούν μέτρα προστασίας από τη ρύπανση και τις τοξικές ουσίες, αλλά και να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται και κατασκευάζονται τα κτίρια.
«Πρέπει να επανεξετάσουμε τον τρόπο κατασκευής των κτιρίων, καθώς εξακολουθούν σε μεγάλο βαθμό να έχουν νότιο προσανατολισμό, με αποτέλεσμα να δέχονται το φως του ήλιου», κατέληξε, προσθέτοντας ότι αυτός ο τρόπος αρχιτεκτονικού σχεδιασμού «ενδέχεται να αλλάξει στο μέλλον».
